Mentionsy

Wszechnica FWW - Historia
Wszechnica FWW - Historia
06.02.2026 09:02

1115. Północ Europy / dr Jarosław Suchoples i Piotr Szczepański

Rozmowa Piotra Szczepańskiego z dr Jarosławem Suchoplesem w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [4 lutego 2026 r.]Jesteśmy południową Skandynawią stwierdził żartobliwie Radosław Sikorski podczas Forum bezpieczeństwa w Oslo w czasie dyskusji z norweskim ministrem spraw zagranicznych Espenem Barth Eidenem. Północ Europy, kraje skandynawskie są naszym naturalnym sojusznikiem ponieważ mają podobne do naszego poczucie zagrożenia ze strony Rosji i stają wobec wyzwań jakie niesie ze sobą polityka odbudowy imperium. Obejmuje ona także Bałtyk i kontrolę nad obu brzegami Bałtyku zbiegającymi się w „perle imperium” jakim jest Petersburg. Kraje te (ale też Niemcy i Francja) zdecydowanie stanęły po stronie Danii wobec żądań amerykańskiego prezydenta, który „chce” Grenlandii. Współpracują ze sobą militarnie i gospodarczo. Utworzyły wspólne siły powietrzne. Łączy je znacznie więcej. Bałtyk jest zapleczem północnej flanki NATO i rywalizacji o panowanie nad nowymi szlakami komunikacyjnymi jakie otwierają się wobec topnienia lodów Arktyki. Bałtyk jest także kluczowy dla Polski. Po dnie Bałtyku biegną życiowe instalacje infrastrukturalne zaopatrzenia Polski w gaz i ropę naftową nie wspominając już o swobodzie żeglugi i dojścia do naszych portów.O tym północnym wymiarze naszego bezpieczeństwa Wszechnica będzie rozmawiać z dr Jarosławem Suchoplesem.dr Jarosław Suchoples – historyk i badacz dziejów najnowszych Europy Północnej oraz dyplomata. Ukończył studia w Instytucie Historii Uniwersytetu Gdańskiego w 1993 roku (seminarium prof. Mieczysława Nurka), a w 2000 roku obronił doktorat na Uniwersytecie w Helsinkach pod kierunkiem prof. Matti Klinge. W latach 1992–1993 pracował jako asystent wicewojewody gdańskiego prof. Józefa Borzyszkowskiego, a w latach 2000–2001 był analitykiem Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych. W okresie 2001–2013 prowadził badania i wykładał m.in. w USA, Niemczech i Polsce (m.in. na uniwersytetach w Berkeley, Wrocławiu, Berlinie, Olsztynie i Szczecinie), współpracując także z Centrum Badań Historycznych PAN przy wystawie „Wir Berliner/My Berlińczycy…”. W latach 2013–2015 był profesorem w IKMAS Państwowego Uniwersytetu Malezyjskiego (UKM), a następnie pełnił funkcję Ambasadora RP w Finlandii (do 2019 roku). W 2017 roku został odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Białej Róży Finlandii. W latach 2019–2023 pracował jako samodzielny pracownik naukowy na Uniwersytecie w Jyväskylä; jego zainteresowania badawcze obejmują historię Finlandii i Szwecji oraz pamięć o I i II wojnie światowej i zimnej wojnie.Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafwwPrzez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p96Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#rozmowywszechnicy #polityka #skandynawia #bałtyk #oslo #norwegia

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 60 wyników dla "NATO"

Norwegia jest niezwykle ważnym krajem tej, powiedzmy sobie, flanki północnej NATO.

No i w dzisiejszych czasach tego zagrożenia cały czas mówimy o tym norweskim, czy skandynawskim, czy północnym formacie NATO.

Tego starego porządku opartego na tym układzie, jeżeli chodzi o Europę, że my mamy tutaj Unię Europejską, ale bezpieczeństwem zajmuje się NATO.

NATO jest tak naprawdę zdominowane w 90% przez Stany Zjednoczone.

No tak, no bo dla nich... Muszę powiedzieć, po co wam to NATO macie?

Natomiast wracając do podniesionej przez Pana kwestii, no tu w tej chwili, przepraszam, Pan zapytał o...

Tu jeszcze przed programem, przed nagraniem rozmawialiśmy o tym, czy na przykład Finlandia i Szwecja żałują przystąpienia do NATO.

Nie, one nie żałują przystąpienia do NATO, ale tam widać, że zaczęła się pewna dyskusja na trochę taki

To znaczy, po co my właściwie wstąpiliśmy do NATO?

Po co my należymy do NATO?

Czy tutaj mamy patrzeć bardziej na NATO jako pewną organizację, która pomoże nam w razie czego, w razie zagrożenia w wymiarze bardziej regionalnym, czy bardziej globalnym, czy ogólnoeuropejskim?

Pewną możliwość wewnętrznego konfliktu w NATO, niekoniecznie nawet zbrojnego, nie przesadzajmy, nikt nie będzie przelewał krwi za Grenlandię, bo takiej potrzeby nie ma.

Jak te kraje, bo tutaj mówiliśmy, czy one żałują są w NATO, jak oni postrzegają rosyjskie zagrożenie w tej chwili?

Natomiast tu po prostu trzeba by wypracować jakieś rozwiązania.

Natomiast samo uszczelnienie granicy, żeby w ogóle nie dopuszczać do tego, że ona jest przekraczana, to jest oczywiście słuszne działanie i finowie doszli do tego samego wniosku, tylko że oni mają trochę być może i trudniej i łatwiej, bo granica jest długa, ale w wielu miejscach ona jest po prostu sama z siebie trudna do przekroczenia, bo to są te jeziora, lasy, jeszcze zima teraz, u nas minus 20,

Teraz w ramach NATO jest to łatwiejsze.

Natomiast przyjechały amerykańskie oddziały i były takie ćwiczenia na zasadzie my i oni, to znaczy walczymy niby ze sobą,

No i oni jednak są członkami, założycielami na to, czyli oni są w NATO od 49 roku, czyli to już jest lat prawie 80.

Musimy pamiętać też, że Szwecja niby była krajem neutralnym, ale uczestniczyła, wiemy o tym dzisiaj, w planowaniu NATO.

Co to znaczy, że uczestniczyła w planowaniu NATO?

Było jasne, że w razie konfliktu w tym i w tym miejscu można sprowadzić żołnierzy natowskich, oni muszą mieć odpowiednie zaopatrzenie, wsparcie, logistykę i tak dalej.

Natomiast jeżeli chodzi o Finlandię, no to ja tam zaraz dam kilka przykładów, ale z jednej strony to ci Finowie,

Natomiast Finowie zawsze, i to jest ta tradycja właściwie

Włączyć do tego natowskiego północnoeuropejskiego, lepiej północnoeuropejskiego wymiaru NATO.

Już ostatnio powiedzmy, po upadku żelaznej kurtyny, to przede wszystkim ze względu na własną opinię publiczną, bo opinia publiczna w Finlandii była przeciwna wejściu Finlandii do NATO.

Ale oni zawsze byli za tym, żeby ten kraj był częścią NATO.

Natomiast w 2015 roku, jak Rosjanie zaczęli przesyłać na granicę tych uchodźców na rowerach, a wiele czego na rowerach, no to możemy powiedzieć... No bo chodziło o to, żeby przejścia były nie dla pieszych, tylko dla... Tak, można było jakkolwiek przyjechać.

Ja też chyba ostatnio, znaczy rok temu o tym mówiłem, jak to jeszcze zanim Finlandia i Szwecja odstąpiły do NATO, to oni tworzyli na przykład bojowe grupy morskie.

Natomiast jak już przystąpili do NATO, to zaczęli też na przykład myśleć o tym, żeby mieć jednolite lotnictwo.

Natomiast, wie pan, tu też trzeba pamiętać o dwóch sprawach.

Natomiast wtedy ta szwedzko-duńsko-norweska jedność była takim hasłem, które wydawało się, że ma jakieś znaczenie.

Natomiast gdzieś te idee skandynawizmu, tej współpracy nordyckiej, Rada Nordycka, no właśnie na przykład stąd się bierą takie pomysły z tej współpracy, że no to zróbmy to jednolite lotnictwo.

Natomiast należą te dwa kraje tylko dziewięć lat dłużej niż Polska, co też powodowało pewną taką…

Pewną taką zazdrość, no bo ta Polska już należała do NATO, a tutaj tylko 9 lat krócej, to jak to jest, oni tacy biedni, a już też są w Unii Europejskiej.

Natomiast chciałem powiedzieć o tym, że sama integracja europejska, ona nie miała dla jakichś...

Byli członkami i założycielami NATO.

Natomiast ginie nam coś, co jest najważniejsze, prawda?

Natomiast w Skandynawii czy w krajach północnych to jest naturalne.

Natomiast o innych dwóch sprawach miałem powiedzieć.

W momencie, kiedy zostało zaproponowane stworzenie NATO, kraje północne zaczęły się zastanawiać, czy przystąpić, nie przystąpić, bo to znowu, wie pan, był taki bardzo podobny moment, czy zrezygnować z tej tradycyjnej neutralności, która przecież w czasie I wojny światowej dobrze zagrała, w czasie II wojny światowej już dużo gorzej, chociaż też nie dla wszystkich, bo przecież, wiadomo, się udało.

Kiedy podniesiono możliwość utworzenia NATO, kraje północne, z wyjątkiem oczywiście Finlandii, która była w zupełnie innej sytuacji, zaczęły się zastanawiać, co zrobić.

Ostatecznie ta debata skończyła się tym, że taki pomysł, który wtedy zgłoszono, jakby przeciwwagę dla NATO,

Ale ostatecznie Dania i Norwegia przystąpiły do NATO na specjalnych warunkach.

Dzisiaj wiemy, że głosów fińskich w swojej debacie wewnętrznej Szwedzi w ogóle nie brali pod uwagę, ale tam chodziło o to, że jeżeli, no mniej więcej można powiedzieć już w dużym skrócie, że jeżeli Szwecja przystąpi do NATO, to na terytorium Finlandii pojawią się oddziały radzieckie.

Ale te kraje współpracowały, bo Szwecja była nieoficjalnie, w tajny sposób w tym planowaniu NATO, a Norwegia i Dania miały tak zwaną specyficzną politykę bazową.

Więc dobrze, należymy do NATO, ale na pewnych jednak specjalnych warunkach.

No a dzisiaj, bo to jest ten trzeci element, właśnie te kraje jednak mają te próby jakby wewnątrz NATO tworzenia tej bardziej zaawansowanej integracji.

No to była po prostu demonstracja polityczna, polityczno-wojskowa, która miała pokazać też troszeczkę tę jedność skandynawską, ale też tą jedność natowską, że my tu się nie damy rozegrać.

Natomiast jak nas postrzegają?

Natomiast jest to duży kraj, jednak prawie 40 milionowy, czyli dużo większy pod względem liczby ludności niż wszystkie kraje północne, łącznie z krajami bałtyckimi, bo to byłoby jakieś trochę ponad 30 milionów.

Natomiast kiedyś to było inaczej.

Natomiast oczywiście my nie jesteśmy jakimś wielkim mocarstwem.

Natomiast to, co robi Trump, to też, widzi pan, powoduje takie nieoczekiwane problemy.

Natomiast tutaj są dwa minusy, bo jest małe terytorium,

Natomiast jeszcze też chcę przypomnieć, że na początku lat 20. prezydent i premier, prezydent Pec przyjechał do Helsinek i zaproponował Finom Unię.

No teraz jesteśmy w Unii Europejskiej i NATO, więc cóż więcej chcieć.

Natomiast wtedy to był ten problem właśnie tej Rosji.

Natomiast te kraje, jak ja wiem z Finlandii, że bardzo często prowadziły taką... Znaczy sprytnie reagowały.

Natomiast oczywiście oni prowadzą wewnętrzne jakieś tam debaty i ustalenia.

Natomiast idziemy chyba w dobrym kierunku, tylko gdybyśmy mieli jeszcze zakończoną tą naszą plemienną wojnę, to my byśmy o wiele lepiej na tym wszystkim, znaczy nie wiem, chciałbym powiedzieć, żebyśmy na tym lepiej wyszli.