Mentionsy
Kuchnia tworzenia prawa międzynarodowego w Organizacji Narodów Zjednoczonych - Rozmowa z dr hab. Łukaszem Kułagą, głównym doradcą do spraw prawa międzynarodowego Departamentu Prawno-Traktatowego MSZ
W cyklu podcastów pod tytułem Zwięźle i na temat o stosunkach międzynarodowych - rozmowy z praktykami: o Organizacji Narodów Zjednoczonych rozmawiamy z pracownikami administracji państwowej i instytucji międzynarodowych, a także z przedstawicielami świata akademii o ONZ i całym systemie Narodów Zjednoczonych. Spojrzenie eksperckie podane w przystępny i jasny sposób pozwala poznać tajniki działania Organizacji i powiązanych z nią struktur od środka.
Czym jest VI Komitet Zgromadzenia Ogólnego ONZ?Jak Polska próbuje wpłynąć na kształt prawa międzynarodowego?Czy prace Komisji Prawa Międzynarodowego mają dla Polski znaczenie?Dlaczego przyjęcie konwencji międzynarodowej zajmuje dekady?Z prof. Romanem Kuźniarem rozmawiają Patrycja Grzebyk oraz Dorota Heidrich (Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego).
Szukaj w treści odcinka
Przedmiotem debat VI Komitetu jest również raport Komisji Narodów Zjednoczonych ds.
Po drugie, jednym z głównych zadań VI Komitetu była dyskusja nad raportami Komisji Prawa Międzynarodowego Organu Pomocniczego Zgromadzenia Ogólnego.
Przyjęta na forum ONZ, która stanowiła produkt Komisji Prawa Międzynarodowego, to konwencja o imitetach państw z 2004 roku i ta umowa nie weszła jeszcze w życie, co jest znaczącym sygnałem odnośnie dalszych prac kodyfikacyjnych i ich postrzegania i w VI Komitecie, i w Komisji Prawa Międzynarodowego.
Czy w związku z tym tak w praktyce, przyjmując, że jednym z głównych zadań spotkań na forum VI Komitetu jest dyskusja nad projektami Komisji Prawa Międzynarodowego, czy w praktyce tych komentarzy nie można było po prostu rozesłać pomiędzy państwami pisemnie?
Opiniowaniem projektów Komisji Prawa Międzynarodowego i nadawaniem im dalszego biegu.
I rzeczywiście podobnie tak jest w VI Komitecie w trakcie debaty nad raportem Komisji Prawa Międzynarodowego.
Mianowicie istnieje taka praktyka interaktywnej dyskusji z członkami Komisji Prawa Międzynarodowego.
To jest jedynie półtora godziny w całym tygodniu, ale wtedy jest możliwość zadawania pytań członkom Komisji i wejścia z nimi w taką dyskusję.
No właśnie, wspomniał pan profesor o tych interakcjach, ale spodziewamy się tego, że ci członkowie Komisji Prawa Międzynarodowego czy Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości nie słuchają przez kilka dni oświadczeń państw i pojawia się takie pytanie, czy rzeczywiście jest możliwość wpłynięcia na sposób myślenia Komisji Prawa Międzynarodowego, Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości, czy rzeczywiście lepiej jest złożyć te pisemne oświadczenia, bo do nich członkowie będą się odwoływać o wiele częściej.
Po pierwsze musimy wiedzieć, że nie wszyscy członkowie Komisji Prawa Międzynarodowego uczestniczą w pracach VI Komitetu w tej dyskusji nad raportem.
Zakładam, poza przewodniczącym Komisji Prawa Międzynarodowego, pozostali nie są finansowani, a zatem to jest kwestia, czy oni uzyskają finansowanie ze strony swoich rządów, czy też nie, żeby być ten tydzień w Nowym Jorku.
A zatem nie ma wszystkich członków Komisji Prawa Międzynarodowego, nie ma wszystkich specjalnych sprawozdawców.
A zatem nie zawsze jest możliwość interakcji z całością składu Komisji Prawa Międzynarodowego.
Musimy też pamiętać, że członkowie Komisji Spraw Międzynarodowego są konfrontowani z bardzo różnymi narodowymi stanowiskami i propozycjami jak zmienić tematy, jak ukierunkować tematy, które prowadzą.
Bez wątpienia to, co pomaga, to udział w tych dyskusjach, o których mówiłem wcześniej, czyli na przykład właśnie w tym interaktywnym dialogu z Komisją Prawa Międzynarodowego, który jest krótki, ale jest taka przestrzeń, żeby zabrać głos, czy też wychwytywanie członków Komisji Prawa Międzynarodowego w kuluarach i próba wtedy z nim rozmawiania.
Mogę podzielić się takim doświadczeniem z zeszłego roku, że miałem okazję najpierw na forum właśnie w ramach takiej interaktywnej dyskusji rozmawiać z dr Penelope Reiding, która obecnie jest specjalną sprawozdawczynią Komisji Prawa Międzynarodowego ds.
Tak, no tutaj musimy sobie uświadomić, że dyskusja stricte między samymi państwami członkowskimi jest praktycznie nieobecna w pośredniach szóstego komitetu dotyczących dyskusji raportu Komisji Prawa Międzynarodowego.
To jest raczej, jeśli w ogóle dyskusja jest, ona jest w relacji członkowie Komisji Prawa Międzynarodowego a państwa.
Dominujący wątek jest taki, że dyskutujemy z członkami Komisji Prawa Międzynarodowego na forum oficjalnie, a państwa w mniejszym stopniu dyskutują między sobą.
Ostatni może wątek w samej Komisji Prawa Międzynarodowego, to co chyba jest najsłynniejszym momentem kontrowersji w samej Komisji, która zawsze działa przez konsensus, to był słynny artykuł 7
I to był jedyny taki moment w historii komisji w ostatnich przynajmniej 30 latach, kiedy komisja głosowała nad tym artykułem.
I rzeczywiście to wybrzmiało później w dyskusjach, czy w stanowiskach państw prezentowanych wobec raportu komisji.
Ja mam też takie pytanie, ponieważ państwa dostają raport Komisji Prawa Międzynarodowego.
Jest on efektem pracy w zasadzie całej komisji, ale wiadomo, że za pewnymi częściami stoją konkretni ludzie.
Czy państwa są w stanie ocenić, który z członków komisji jest rzeczywiście aktywny, a który jest taką, powiedziałabym, paprotką, prawda?
No jest umieszczony w tejże komisji, ale nie za wiele robi.
Bez wątpienia możemy ocenić aktywność członków komisji w pierwszej kolejności po tym, kto zostaje wybrany jako specjalny sprawozdawca, kto pełni funkcję w ramach komisji, czyli przewodniczącego, przewodniczącego komitetu redakcyjnego.
To nie zawsze najwybitniejszy orator Komisji Prawa, członek Komisji Prawa Międzynarodowego będzie przewodniczącym, tylko też pewne uwarunkowania polityczne są brane pod uwagę w ramach nawet samej Komisji.
Innym sposobem oceniania prac członków Komisji Prawa Międzynarodowego są też efekty ich działań, znaczy czy udało się członkowi Komisji Prawa Międzynarodowego dokończyć swój projekt, czy on był jednak oceniany mimo różnych politycznych
No właśnie, ale tak ci ludzie, którzy znajdują się później w Komisji Prawa Międzynarodowego, z założenia najwybitniejsi eksperci z prawa międzynarodowego, nie biorą się znikąd.
To są osoby, które często funkcjonują dłużej w danym środowisku, więc pewnie budują się pewne takie relacje osobiste z przedstawicielami niektórych państw, którzy później są wybierani do Komisji Prawa Międzynarodowego.
Bez wątpienia relacje osobiste mają znaczenie, zawsze mają znaczenie, ale tak jak powiedziałem, sami członkowie komisji są konfrontowani z mnogością różnych uwag ze strony państw, które są też wzajemnie ze sobą sprzeczne.
Starają się osiągnąć konsensus z pierwszej kończy w ramach samej komisji i tam już w związku z tym pewne rozwiązania nawet, które oni proponują jako specjalni sprawozdawcy są kształtowane, doprecyzowane, może niektóre wątki nawet z ich propozycji są wykreślane po to, żeby ustalić konsensus w ramach samej komisji.
W związku z tym na przykład, kiedy miesiąc temu na jednym ze spotkań w ramach Rady Europy zapytałem przewodniczącego Komisji Prawa Międzynarodowego, jak on ocenia jeden z tematów, który Komisja Prawa Międzynarodowego zaproponowała na przyszłość.
Jest efektem rad całej komisji, a więc wszystkie tematy, które zaproponowane są w raporcie, chociaż mają swoich autorów konkretnych, którzy je zaproponowali członków komisji, to jednakże on nie chce komentować potencjalnej wiarygodności tych tematów, uznając, że cała komisja je zaakceptowała, więc cała komisja uznaje je za wiarygodne.
A wracając do spotkań, na których posiedzeń Komitetu, VI Komitetu, na których to państwa prezentują swoje stanowiska i odnoszą się do raportów Komisji Prawa Międzynarodowego, no maksymalnie tych wystawień może być 193.
Musimy pamiętać, że my komentujemy raport Komisji Prawa Międzynarodowego, my tutaj nie wymyślamy czegoś zupełnie nowego, nie proponujemy fundamentalnie nowych idei dla prawa międzynarodowego, więc na poziomie samego stanowiska moim zdaniem przebić się nie jest łatwo.
Można angażować się w dyskusję z członkami komisji na forum, z prezesem MTS-u.
Pomyślałyśmy jeszcze, żeby zapytać pana profesora o funkcjonowanie Komisji Prawa Międzynarodowego i tworzenia prawa międzynarodowego za pomocą tej komisji, w tej komisji, przy pomocy tej komisji.
I na to pewnie potrzebowalibyśmy zupełnie osobnej dyskusji, ale tu z perspektywy właśnie Komisji Prawa Międzynarodowego i tworzenia prawa w ramach Organizacji Narodów Zjednoczonych, jak pan profesor by to widział i co można odpowiadać tym właśnie krytykom, którzy wskazują na wydłużanie procesu, dublowanie niektórych
To może zanim przejdę do samego projektu artykułów o zbrodni przeciwko ludzkości, to jeszcze dwa słowa generalne o samej Komisji Prawa Międzynarodowego.
A zatem są takie produkty Komisji Prawa Międzynarodowego, które już nie podlegają dalszej obróbce, można powiedzieć.
Podjęcie decyzji o tym, że przechodzimy do negocjacji konkretnego produktu Komisji Prawa Międzynarodowego, a więc fakt, że w zeszłym roku udało się po raz pierwszy, udało się przez pewien chwyt proceduralny w ogóle uzyskać rezolucję przewidującą negocjacje tej przyszłości Konwencji Zbrojenia Przeciwu i Ludzkości jest pewnym sukcesem.
I teraz spodziewamy się, że dzięki temu, że mamy produkt komisji, mamy komentarze, mamy dotychczasowe dyskusje, że te negocjacje będą mogły być szybsze.
No to ten świat, on po prostu szedł do przodu dużo wolniej, wymiana informacji była dużo wolniejsza, też te spotkania ekspertów członków Komisji Prawa Międzynarodowego, one miały chyba jednak trochę inne znaczenie, nie było takiej możliwości komunikacyjnych, jak są dzisiaj.
Jakie jest pana podejście do tej roli Komisji Prawa Międzynarodowego, która również powinna być za bardziej takim progresywnym rozwojem prawa międzynarodowego?
Tutaj to pytanie, co to znaczy ten progresywny rozwój prawa międzynarodowego, jak on ma wyglądać, to jest przedmiot nieustanny dyskusji na VI Komitecie i w kontekście raportu Komisji.
Często państwa krytykując działania Komisji Prawa Międzynarodowego mówią, że to jest właśnie progresywny rozwój, rozumiejąc, że to nie jest coś, co obowiązuje, to może kiedyś będzie w przyszłości obowiązywać.
To jednak poziom dyskusji, intensywność dyskusji, czasami ukierunkowanie na różne problemy ma swój walor innowacyjny sam w sobie i ja akurat mam dużą satysfakcję z tego, że mogę uczyć się prawa międzynarodowego od ponad dekady czytając raporty Komisji Prawa Międzynarodowego.
My uważamy, że jeżeli wypływa jakiś nowy, ciekawy wątek w ramach prac Komisji Prawa Międzynarodowego, to on jest bardzo często szybko podnoszony przez akademików po to, żeby te granty uzyskiwać, żeby o tym dyskutować na poziomie akademickim, bo to jest takie dobre, praktyczne pole do tego, żeby wykorzystywać różne nowe tematy, nowe trendy, zauważać pewne procesy, które się w dziedzinie rozwoju prawa międzynarodowego toczą.
Jest szereg, wydaje mi się, ciekawych tematów, które są na tak zwanej liście tematów długoterminowych Komisji Prawa Międzynarodowego.
I tutaj dostrzegałem brak zaangażowania Komisji Prawa Międzynarodowego w tym zakresie.
Czy może w ogóle dać temat zastosowania prawa międzynarodowego w cyberprzestrzeni Komisji Prawa Międzynarodowego i zobaczyć co z tego wyjdzie?
My też obserwujemy, że w przeszłości Polska czasami proponowała pewne tematy, tak jak rozumieć nieuznawanie skutków naruszenia normius cogens, ale rzeczywiście kluczowe, żeby komisja zajęła się danym tematem, jest to, aby któryś z członków tejże komisji rzeczywiście wykazał zainteresowanie i aspirował do tej roli specjalnego sprawozdawcy.
Obecnie Polska nie ma członka w Komisji Prawa Międzynarodowego, ale wiemy, że starania zostały podjęte przez Polski Ministerstwo Spraw Zagranicznych, żeby
Ostatnie odcinki
-
Budżet ONZ - czy Organizacja jest w kryzysie? /...
11.02.2026 07:07
-
Służba cywilna w ONZ - Rozmowa z Bogusławem Win...
04.02.2026 12:46
-
Migracje międzynarodowe a interesy Polski - Roz...
28.01.2026 12:14
-
Kuchnia tworzenia prawa międzynarodowego w Orga...
04.11.2025 14:37
-
Organizacja Narodów Zjednoczonych a interesy Po...
04.11.2025 07:18
-
UNHCR at Seventy-Five: Achievements, Limitation...
03.11.2025 10:33
-
Organizacja Narodów Zjednoczonych a polityka Wi...
03.11.2025 09:21
-
Historia polityczna Polski po 1989 r. - WOS w P...
06.06.2022 07:30
-
Deglobalizacja - WOS w Pigułce #29
06.06.2022 07:25
-
Podstawowe instytucje prawa cywilnego i karnego...
06.06.2022 07:16