Mentionsy
To on zjednoczył Polskę. Władysław Łokietek i droga po koronę
O Władysławie Łokietku mówi się "mały wielki człowiek". To jemu przypadła rola zjednoczenia Polski po okresie rozbicia dzielnicowego. Dlaczego to właśnie on tego dokonał? Jak wyglądała walka o władzę? I co wspólnego mogą mieć ze sobą Mel Gibson, Władysław Łokietek i Juliusz Słowacki? O tym w audycji "TurboHistoria" Krzysztof Grzybowski rozmawiał z Michaelam Morysem Twarowskim, autorem książki "Łokietek Rex. Jeden, by wszystkimi rządzić".
Szukaj w treści odcinka
Ale uprzedzając, nie jest to biogram Władysława Łokietka na zasadzie urodził się, był synem, pierwsze wystąpienie w dokumentach i tak dalej.
No i rzeczywiście, patrząc na to, co w tamtym czasie się działo wśród kuzynów Łokietka, to przeżycie, albo inaczej, śmierć naturalna nie była wcale tak częstym sposobem zejścia z tego świata.
No to jeżeli chodzi o polityczne mordy, no myślę, że do tego wątku i do Łokietka powrócimy też przy okazji Przemysła II, ale w takim razie jeszcze jedna kwestia związana z Wacławami, czyli teraz z Wacławem II, królem Polski, jakby na to nie patrzeć, bo to nie jest wrażenie, tak po prostu jest, że w naszej historiografii, przynajmniej tej popularnej,
I to jak Wacław II ogrywa Łokietka jest ciekawą obserwacją.
Toczył pewnego rodzaju rywalizację z Wacławem II, a tutaj u Łokietka nastąpiły takie dwa momenty chyba przełomowe w jego życiu.
Pierwszy właśnie to zabójstwo Przemysła II i fakt, że możni Wielkopolscy, przynajmniej część z nich wybrała Łokietka jako męża Piastówny Wielkopolskiej, księciem wielkopolskim, więc wyszedł poza swój blok dzielnic.
Tyle, że to jest pomysł Karola Szajnochy, historyka piszącego w połowie XIX wieku, który posadził w pewnym sensie przy jednym stole w rzymskiej karczmie Szkotów i Władysława Łokietka.
Ale jakiś czas potem historyk emigracyjny Choćko w Paryżu poszedł już dalej i spotkał, można powiedzieć, postawił przy jednym stole samego Wallace'a i Łokietka.
Historia też bardzo dobrze obrazująca nam, jak różne potrafiły być losy poszczególnych władców, bo przywołuje pan historię Ziemomysła czy też Ziemaszka, brata Łokietka.
Jeżeli ktoś zacznie czytać książkę o Łokietku, będzie mieć takie wrażenie, że to się strasznie długo rozkręca, że gdzie jest ten Łokietek, gdzie jest to mięso, bo tutaj się pojawia najpierw Ziemiaszek w postaci z dzieciństwa, Łokietka, a sam Łokietek jest na drugim planie, żeby dopiero po jakimś czasie pojawić się na pierwszym planie.
Bardzo ładna fraza o tym spinaniu się po drabinie władzy, jak to się mogło skończyć, bo Ziemaszek był starszym przyrodnim bratem Łokietka.
Ale ta elekcyjność tych tronów wskazywała też na wielkość Władysława Łokietka, że spośród różnych książąt piastowskich Łokietek miał w sobie niezwykle dużo charyzmy, że był w stanie pociągnąć ich za sobą.
Mamy w takim razie Łokietka, który nie dość, że wskoczył do pierwszej ligi, to właściwie stał się głównym rozgrywającym.
Dobrze, a co było eliksirem u Łokietka?
Można władcy i lecerstwo ziemi sandomierskiej i krakowskiej, którzy też się rozczarowują i właściwie wyrzucają Łokietka swoich z ziemi, zaczynają coraz śmielej spoglądać w stronę Wacława II.
Rozumiem, że to są wszystko konsekwencje jednak pewnej nieudolności ze strony Łokietka w tamtych czasach, na początku tej drogi.
Natomiast ja bym chciał teraz przeskoczyć właśnie do tego powrotu Łokietka, bo znów nasze wyobrażenie o Łokietku jest takie, że Łokietek powraca z wygnania i po prostu...
Już nie wiem, przed paru laty, ale jakiś czas temu profesor Tomasz Jasiński napisał znakomitą rozprawę o roli handlu węgierską miedzią i między innymi o restytucji i tego związku z restytucją Władysława Łokietka.
Sfinansował, chciał mieć swoją osobę w Krakowie i dlatego sfinansował, czy przez pewien czas sfinansował Łokietka w walce z Wacławem II.
W przypadku Łokietka, więc trzeba w większej mierze opierać się na opracowaniach, ale widzimy jaki to był system naczyń połączonych, że nie tylko nam często się wydaje, że jakiś władca z kimś się ożenił i tutaj był jakiś sojusz polityczny, który kogoś nie lubił, ale gdzieś obok tej wielkiej polityki funkcjonował wielki biznes, który może nie z tym wszystkim celował, ale że była wielka symbioza.
Był to najpierw szwagier Łokietka, ale przede wszystkim tę buforowość mieli stworzyć siostrzeńcy.
I to jest jedna jakaś taka szersza myśl polityczna, którą widać gdzieś w postępowaniu Łokietka.
Pomijam jakieś kanoniczne postacie w stylu arcybiskupa gnieźnieńskiego Jakuba Świnki, ale ja przeglądałem te listy urzędników, bo są świetnie wydane, kasztelanów, wojewodów z czasów Łokietka i naprawdę jest to świetny materiał dla pisarza, powieściopisarza, żeby stworzyć, znaczy jest już stworzone jedno przynajmniej uniwersum, całkiem niedawno, z czasów
Łokietka, bo są powieści herezińskie przecież osadzone w tej epoce, ale jeżeli ktokolwiek inny chciał napisać, to po prostu można brać te źródła albo biogramy z polskiego słownika biograficznego i wymyślać tym ludziom nie tylko cechy charakteru, ale pewne postawy, kto, jak podchodził do tego.
I za Łokietka się przechyliły na stronę ogólnopaństwową.
Sama fraza jest bardzo późna na tej zasadzie, że ona jest średniowieczna, ale to jest taki coś odpowiednik dzisiejszego chrząż brzmi w trzcinie, ale z drugiej strony tego rodzaju sytuacje zdarzały się w przeszłości, nie tylko średniowiecznych miast, ale też w Starym Testamencie mamy taką opowieść i też nowszych czasach, więc niewykluczone, że gdzieś, nie wiem, ludzie Łokietka, niektórzy robili tego rodzaju testy.
Tylko dla Łokietka trzeba było wykonać nową.
No i tym chyba najważniejszym momentem w dziejach Łokietka, czyli koroną i koronacją, niestety musimy naszą rozmowę zakończyć.
że zdecydowałem się pójść dalej poza ten rok 1320, aż do końca żywota Władysława Łokietka, ale myślę, że to wyszło całkiem zgrabnie.
Ostatnie odcinki
-
Nadzieja, bezrobocie, kapitalizm, prywatyzacja ...
13.02.2026 20:06
-
Nadzieja, bezrobocie, kapitalizm, prywatyzacja ...
13.02.2026 20:06
-
Akcja Kutschera. Kulisy zamachu na kata Warszawy
06.02.2026 22:06
-
Akcja Kutschera. Kulisy zamachu na kata Warszawy
06.02.2026 22:06
-
Polki w Himalajach. Rozmowa o górskiej odwadze ...
30.01.2026 22:06
-
Polki w Himalajach. Rozmowa o górskiej odwadze ...
30.01.2026 22:06
-
Pokazy, dygnitarze i ulica. Świat mody w czasac...
23.01.2026 23:30
-
Pokazy, dygnitarze i ulica. Świat mody w czasac...
23.01.2026 23:30
-
Człowiek twardej ręki. Kim naprawdę był Wacław ...
16.01.2026 23:30
-
Człowiek twardej ręki. Kim naprawdę był Wacław ...
16.01.2026 23:30