Mentionsy

Łokietek Rex, i teraz uwaga, to jest podtytuł, jeden by wszystkimi rządzić.

Ja właściwie wiem, dlaczego od razu po chrobrym pojawia się Łokietek, ale żeby nie było tak za miło i tak za sympatycznie, to trochę się poczepiam.

Ale Łokietek ma te zalety, że jego nie zamordowano, żył dość długo, 72 albo 73 lata i żeby też nie kanibalizować, czyli wydamy przemysła drugiego, ale znowu powtórzymy to samo w Łokietku, to ten dłużej żyjący z kuzynów.

Łokietek miał motyw, bo skorzystał.

Nie będę w dalszej części rozmowy tak rzucać nazwiskami, żeby tak nie utonąć pod naporem nazwisk uczonych z Akademii, ale profesor Dziedzipanicz artykuł dostępny online cały w PDF-ie na bodajże kilkunastu stronach wykazywał i wykazał, że Władysław Łokietek nie był mocodawcą, brał pod uwagę wiele innych tropów.

Można próbować argumentować, że Łokietek miał przewagę nad Wacławem II, że on był z polskiego rodu książęcego, Wacław II nie był i Wacław II musiał

Była ówczesna Polska i dopiero to nam chyba uświadamia, z jak gigantycznym wyzwaniem, gigantycznym albo inaczej, z jak drobnym puzzle do czynienia miał Łokietek.

Tak i jeszcze jest druga rzecz, którą bardzo silnie akcentuję w książce, że to nie było tak, że Łokietek mógł sobie zabrać wszystkie dzielnice i po sprawie, że wystarczyła kwestia siły militarnej, tylko podziały już były tak silne, że można powiedzieć, że były trzy

I to nie jest tak, że Łokietek mógł sobie spokojnie zawalczyć o te dzielnice w ramach swojego bloku dzielnic.

Miał trochę szczęścia, bo Przemysł II jako ostatni męski przedstawiciel linii wielkopolskiej został zamordowany, a Władysław Łokietek miał za żonę Piastównę Wielkopolską.

No i znów, tu też nie raz i nie dwa można było usłyszeć, no przecież tak naprawdę najbardziej wygranym na tej śmierci to był jednak Łokietek.

Pan ewidentnie wskazuje, że to nie był Łokietek, to nie był żaden inny trop, żaden inny scenariusz.

I to był też moment, kiedy Łokietek zaczął dorastać do tej roli, która może mu była przeznaczona, a może i nie.

Bo często się pisze, że Łokietek nagle dojrzał i że on już miał w tych latach 90.

I że Łokietek, słusznie nazywany księciem niezłomnym, ale on do tej niezłomności też dorastał.

Że gdyby Przemysł II żył dłużej, Łokietek byłby takim bohaterem prawdopodobnie drugiego planu.

Jednym prawa ręka Przemysła II i po wielu latach na przykład mogła się ukazać jakaś książka, że byłby na pewno Przemysł Rex, a nie Łokietek Rex, a być może ktoś napisałby bardziej niszowy doktorat na przykład, że był taki książę i rzeczywiście warto zanalizować jego rolę żonaty z kuzynką Przemysła II.

No ale to skoro doszliśmy do tego momentu, kiedy rzeczywiście Łokietek zostaje absolutnie z niczym, dosłownie z niczym, wyrusza na wygnanie, trafia między innymi do Rzymu, no i tu pojawia się trop sensacyjny, ale na pewno bardzo widowiskowy i bardzo filmowy, czyli potencjalne spotkanie z kimś, kto nazywał się William Wallace, ja bym powiedział inaczej, William Braveheart Wallace.

No to czyją twarz powinien w takim razie mieć Łokietek?

I ci Szkoci mieli opowiadać Łokietkowi o wspaniałych czynach Wallace'a i Łokietek zainspirowany miał wrócić do kraju mając, i teraz już mając film przed oczami, mając chociażby tą epizodę.

William Wallace i Władysław Łokietek.

Był tam taki tłok, że rzeczywiście można sobie tylko minąć, mogliby się minąć, ale też trzeba, znaczy jeżeli już sobie gdybać, to Łokietek na pewno unikałby Niemców, Czechów, Węgrów i Polaków, ze względu, że mogliby mu zaszkodzić, więc generalnie im dalej od środkowej Europy, tym bezpieczniej byłoby.

W Szkocji byli idealnym kierunkiem, że jeżeli, można sobie wyobrazić, Łokietek wchodzi do karczmy i słyszy różne języki, widzi różne stroje, to najszybciej by się dosiadł, prędzej by się dosiadł do Szkotów niż do Czechów, Niemców czy Węgrów.

Jeżeli ktoś zacznie czytać książkę o Łokietku, będzie mieć takie wrażenie, że to się strasznie długo rozkręca, że gdzie jest ten Łokietek, gdzie jest to mięso, bo tutaj się pojawia najpierw Ziemiaszek w postaci z dzieciństwa, Łokietka, a sam Łokietek jest na drugim planie, żeby dopiero po jakimś czasie pojawić się na pierwszym planie.

Ale historia Ziemiaszka, ona pozwala zrozumieć, z czym musiało się mierzyć Łokietek i

I to jest pewnego rodzaju momentu, jaki Łokietek musiał mieć w głowie, widząc, że bardzo łatwo byłoby tę dzielnicę stracić i wylądować na zupełnym marginesie historii.

Ale ta elekcyjność tych tronów wskazywała też na wielkość Władysława Łokietka, że spośród różnych książąt piastowskich Łokietek miał w sobie niezwykle dużo charyzmy, że był w stanie pociągnąć ich za sobą.

I spośród wszystkich możliwych kandydatów Łokietek okazywał się najlepszym, bo była to kwestia nie tylko charakteru, ale też wizji jak Polska miała wyglądać przez cały wiek XIV.

To jest bardzo ciekawe, bo Łokietek już mamy tyle źródeł, w przeciwieństwie do Chrobrego, że możemy już zobaczyć politykę w całej złożoności.

Tak, że Łokietek w tym momencie notuje przeskok ze zwykłego księcia dzielnicowego, o którym niewiele wiadomo.

I Łokietek powoli w przeciągu 8 lat tak naprawdę, od śmierci Leszka Czarnego do morderstwa Przemysła II,

No i tu znów moglibyśmy przeskoczyć o kilka lat, no bo przychodzi ten rok 1300 i Łokietek, no właśnie z tego gracza numer jeden, znowu zostaje graczem bez niczego, który mogłoby się wydawać jest już na kompletnie straconej pozycji, a mimo to gra dalej.

Tak i to jest najbardziej niezwykłe, bo Łokietek Rex jest częścią serii królewskiej, gdzie pierwszym tomem, który się ukazał, był Chrobry Rex.

Znaczy, są zawsze jakieś zwroty, ale Łokietek spadł na samo dno, żeby osiągnąć sam szczyt.

I Łokietek przechodzi te wszystkie etapy.

To jest w pewnym sensie eliksir, ponieważ Łokietek przegrał po raz pierwszy z Wacławem, znaczy przegrał dwa razy z Wacławem II.

Ale w roku 1299-1300 Łokietek przegrał nie dlatego, że miał silnego przeciwnika, chociaż to też był ważny faktor.

Łokietek musiał pójść na to wygnanie, żeby dojrzeć o co w tym wszystkim chodziło.

Sztuka motywacji na poziomie indywidualnym, ale jest to też bardzo współczesna książka albo na tej zasadzie współczesna, że pozwala trochę inaczej spojrzeć na współczesność, bo Łokietek w wersji pierwotnej,

Łokietek miał trochę wad, ale mimo tych swoich wad gdzieś widział jakiś cel dla swojej wspólnoty, polskiej wspólnoty.

Potrafił zapalić do tego czy pociągnąć za sobą, ale można powiedzieć tłumy rycerstwa przede wszystkim i dać Polsce godność królestwa i gdzieś ta Polska w momencie kiedy Łokietek umierał była zupełnie inną Polską niż w czasach kiedy się rodził.

Łokietek nie zjawił się znikąd na tej zasadzie, że chcę zostać królem i jednoczymy Polskę, tylko on odpowiadał na pewnego rodzaju też zapotrzebowanie społeczeństwa.

Gubimy kwestie chociażby tych dokumentów podsuwanych przez Władysława II Łokietkowi, który Łokietek podpisywał, bo właściwie nie miał już nic do stracenia i wydawałoby się, że to są takie dokumenty, które w żaden sposób jego historii i historii Polski już nie mogą odmienić.

Natomiast ja bym chciał teraz przeskoczyć właśnie do tego powrotu Łokietka, bo znów nasze wyobrażenie o Łokietku jest takie, że Łokietek powraca z wygnania i po prostu...

Ja pierwszy raz się zetknąłem, już nie pamiętam nawet autora, ale to była jakaś taka stara powiastka o Łokietku, gdzie ten Amadej Abba jawi się jako taki niezwykle szlachetny Węgier, który wspomógł tego biednego polskiego księcia i dał mu oddziały, z którymi Łokietek miał walczyć.

No i konsekwencją tego sojuszu handlowo-politycznego jest fakt, że Łokietek wracając do Polski nie wraca sam, tylko wraca na czele węgierskich posiłków sfinansowanych przez właśnie, przez tegoż to oligarchę, któremu zależy na tym, żeby kontrolować całą tą linię handlu miedzią.

Tak, więc ma Łokietek jakąś bazę.

Tak, no i potem Łokietek też miał to szczęście, że miał dobre zdrowie, ponieważ w 1309 roku umiera Henryk Głogowski, rządzący częścią Wielkopolski, który reprezentował zupełnie inną wizję, ale też miał spore ambicje.

Najeżdża część polskich ziem Łokietek.

Tak, to jest pierwszy przykład, żeby polski książę współpracował z Tatarami, ale Łokietek też widząc trochę Złotą Ordę, może bliżej niż inni, żeby też już nie szarżować.

Ale Łokietek miał w tej całej wizji politycznej pewne rzeczy chyba uniwersalne w ogóle dla polskiej polityki już w kolejnych stuleciach.

Tak i to Łokietek miał wielką świadomość, że potrzebne i to też było widać u Kazimierza Wielkiego, ale który w końcu zdecydował się przejąć ten bufor, bo już zabrakło książąt do obsadzenia wystarczająco spolegliwych.

Ale Łokietek zadbał o to, że stworząc bufor, że skończyły się w pewnym sensie najazdy tatarskie na Polskę.

I Łokietek dbał o to, żeby oni utrzymali się na tronie.

Ale Łokietek przez wiele, wiele lat raczej miał dobre relacje z zakonem krzyżackim.

No i Łokietek w 1309 roku, kiedy krzyżacy spodziewali się, że będzie można Łokietkowi zapłacić za Pomorze Gdańskie i załatwić tę sprawę, jak z każdym innym księciem.

Łokietek odmówił i to była rzecz, może i najważniejsza w jego, nie chciałbym tak, ale jedna z ważniejszych, że oto pojawił się w Polsce władca, który nie będzie sprzedawał polskich ziem, bo zakłada ich integralne.

Ale to jest właśnie dowód na to, jak bardzo Łokietek się zmienił, jak dorósł jako polityk.

No właściwie Łokietek, też będąc w złej sytuacji, podpisywał je bez umiaru, ponieważ wychodził z założenia, że oddawanie czegoś, czego i tak w tej chwili nie posiada, nie ma żadnego znaczenia i nie jest żadną stratą.

Tak, jeśli chodzi o tę pierwszą sytuację, to to jest akurat zaleta tej książki, bo można czasami to podsumować tak, że w 1296 roku Łokietek podzielił się Wielkopolską z Henrykiem Głogowskim, a w 1299 zgodził się to, co ma wziąć w lenno od Wacława II, oddać Wacławowi II i ten to zwróci mu jako lenno, de facto będzie, na to samo wyjdzie.

Łokietek potrzebował jakiejś silniejszej gwarancji, bowiem wcześniej zgodził się adoptować jednego z synów Henryka Głogowskiego, ale po 1296 Łokietkowi urodzili się dwaj synowie, Władysław i Stefan.

Więc Łokietek szukał jakiegoś wyjścia z tej sytuacji.

Ale gdy Łokietek mówi kategoryczna nie i nie chce Krzyżakom tych ziem oddać ani sprzedać, no to wtedy dochodzi do wojny i pan pisze, że po raz pierwszy chyba w historii od wielu, wielu dziesięcioleci do walki z Krzyżakami w zgodzie, w jedności ruszyli rycerze ze wszystkich dzielnic.

Inna Polska niż była i ta droga, którą przeszli Polska i Polacy, tak można powiedzieć, od 1260 roku, kiedy Łokietek się rodzi, do 1333, kiedy umiera jako król, to jest też... Zupełnie inna mentalność, można odnieść takie wrażenie.

A staram się zawsze opowiedzieć czasami o tych rzeczach mało prawdopodobnych, ale na zasadzie, że można sobie wyobrazić, że tak mogło być, chociaż niekoniecznie, jak ten Wallace i Łokietek.

Miał to być swoisty test językowy dla mieszkańców Krakowa, kiedy Łokietek odzyskał Kraków i należało oddzielić w domyśle Polaków wiernych Łokietkowi czy też Słowian od Niemców, którzy przeciwko niemu się zbuntowali.

Ale faktem jest, że Łokietek naprawdę zrobił wielki porządek ze zbuntowanym mieszczaństwem.

Łokietek nie koronował się koroną, którą nosił Bolesław Chorobry.

Pierwsza, czy ten Łokietek przed 1300, ten mały książę i ten po 300, ten człowiek, który ma stać się wielkim królem.

Władysław Łokietek, Michał Morzem Twarowski.

Michael Morys Twarowski, Łokietek Rex, jeden by wszystkimi rządzić.

W oczekiwaniu na Jagiełło Rex oczywiście zachęcamy do lektury książki Łokietek Rex.