Mentionsy

Blisko 120 lat po premierze, a na pewno pierwszy raz po II wojnie światowej, w Poznaniu zostanie wykonana jedyna w całości zachowana opera Zygmunta Noskowskiego – Wyrok.

W 1906 roku na scenie Teatru Wielkiego w Warszawie, dokładnie 15 listopada, premiery miała trzecia opera Zygmunta Noskowskiego, liczącego wówczas 61 lat, uznanego kompozytora, organizatora życia muzycznego i pedagoga.

Odkąd Noskowski przeprowadził się do Warszawy stawał na rzęsach, by podwyższyć poziom życia muzycznego dawnej polskiej stolicy.

Noskowski nie miał zamiaru się poddawać i zaproponował własne dzieło.

Inspiracją do jej powstania była lektura branżowego magazynu Echo Muzyczne, Teatralne i Literackie, w którym to magazynie Noskowski znalazł fragmenty nigdy niewydanego, chyba do dziś, dramatu Aurelego Urbańskiego, Ksenia.

Następnie na wiele dziesiątków lat opera została zapomniana, choć jak się okazuje jest jedyną operą Noskowskiego zachowaną w komplecie, czyli mamy partię orkiestrową, która wyszła spod pióra kompozytora.

I właśnie tę książkę czytając dowiedziałem się dzięki Grzesiowi o wyroku Noskowskiego.

Ja też czytałem Grzegorza Zięziulę, tylko jeden z jego artykułów właśnie poświęcony wyrokowi Noskowskiego i Zięziula pisze w nim ciekawą rzecz.

No ale jest jeszcze Janek Władysława Żeleńskiego, jest jeszcze Il Vendicatore Adama Münheimera, no i jest właśnie wyrok Zygmunta Noskowskiego.

On nie dotyczył tyleż samego Noskowskiego, co właśnie autora dramatu, na podstawie którego wyrok został skomponowany, czyli właśnie Aurelego Urbańskiego, którego z kolei tak pokreśliła austriacka cenzura.

Ukończenia partytury przez Noskowskiego, no i rok później oczywiście w listopadzie 1906 prawykonanie.

Ty jako solista, który już przetarł się przez wiele rozmaitych partii operowych, przez wiele różnych dzieł z repertuaru XIX-wiecznego, co byś powiedział o właśnie wyroku Noskowskiego w takim sensie muzycznym?

Noskowski utworzył dzieło wartości pierwszorzędnej, którego główną zaletę stanowi oryginalność wybitna.

To coś wręcz nowego, co stanowi wyłączną własność Noskowskiego, a jest nadzwyczajnie zręcznym zużytkowaniem tego wszystkiego, co każda z tych szkół i manier dobrego zawiera w sobie.

Jeżeli bieg akcji na to pozwala, daje Noskowski arię po dawnemu w formie zamkniętej, lecz oczywiście bez owego idiotycznego da capo.

Rzeczywiście ktoś jeszcze później pisał, przepraszam, nie pamiętam czy Poliński czy może Rosenzweig, że dał ustęp mądralstwu technicznemu Noskowski o tyle w tej operze, że go na pierwszy plan nie wystawia, tylko dba jakby o wyraz, o dramatyzm, o elegancję przekazu muzycznego i rzeczywiście tego się po prostu znakomicie słucha.

Współpracy operowej duetu Emila Zoli i Alfreda Bruneau, a to jest duet, który często odnosi się właśnie do tego tematu wyroku Noskowskiego, to znaczy porównuje się, że w jakiś sposób jest tu podobna droga, no bo i Urbański był niezłym dramaturgiem, tak jak Zola był dobrym pisarzem, prawda?

Nie wiem, czy akurat tutaj w tej książce, to nie pamiętam, ale on też, jak rozmawialiśmy, wspominał o wzorowaniu się nie tylko Noskowskiego, ale kilku innych twórców operowych przełomu XIX-XX wieku na tym właśnie naturalizmie, turpizmie muzycznym dysonującym właśnie Alfreda Bruneau.

Niestety, przyznam się, bez bicia nie słuchałem całości, ale na przykład jak posłuchasz arii tenorowej, to rzeczywiście... Jeszcze raz, Noskowski jest bardzo tutaj w tym dziele oryginalny.

Wyrok Zygmunta Noskowskiego na pierwszym nawet przedstawieniu miał skąpe audytorium.

Oczywiście to jest wyrok Noskowskiego w Teatrze Wielkim w Poznaniu, to jest praca zespołowa, natomiast Twoje wieloletnie poświęcenie dla tego tematu jest absolutnie bezcenne.

Pan Noskowski prosił w swoim czasie Podestiego, aby odstąpił lekcję pierwszego przedstawienia.

Bardzo serdecznie zapraszamy na spektakl Wyroku Noskowskiego, 27 września, Teatr Wielki w Poznaniu.