Mentionsy

Pismo do słuchania
Pismo do słuchania
12.08.2026 06:48

Premiera Pisma. Jestem moją diagnozą? O języku terapeutycznym i pułapkach nowej tożsamości

Teraz wszyscy coś mają” versus „kiedyś nikt nie miał orzeczenia o”. Między tymi dwiema skrajnościami rozciąga się dziś nasza rzeczywistość. Dostęp do diagnozowania jest większy niż w przeszłości, a jednocześnie wielu wystarczy wypełnienie krótkiego, internetowego testu, by jego wynik natychmiast uczynić fundamentem własnej tożsamości. Z jednej strony półki w księgarniach uginają się od poradników o życiu z ADHD (niektóre nazywają go życiową „supermocą”), w spektrum, z chorobą X lub zaburzeniem Y. Z drugiej – influencerzy w krótkich rolkach albo uczestnicy popularnych reality show (choćby Love is Blind) tłumaczą swoje zachowania (nierzadko nieodpowiedzialne, a często krzywdzące innych) stwierdzeniem: „Bo to ja i moje ADHD”.


Podczas spotkania krytycznie przyglądaliśmy się zjawisku, w którym diagnoza – często wyłącznie domniemana – staje się narzędziem do opisu siebie. Czasem również zwalniającym z autorefleksji. Zastanawialiśmy się, gdzie leży granica między zrozumieniem własnych ograniczeń a używaniem ich jako tarczy ochronnej („Zawaliłam przez moje ADHD”; „On jest po prostu toksyczny”).'
Rozmawialiśmy też o słowach, które wyciekły z gabinetów terapeutycznych i całkowicie zdominowały naszą codzienność. Czy ten nowy, na pozór pogłębiony język faktycznie pomaga lepiej rozumieć siebie i naszych bliskich, czy raczej zamyka nas w ograniczającym zbiorze medycznych etykiet?


W rozmowie wzięły udział:


Kama Wojtkiewicz – psycholożka, autorka podcastu Sznurowadła myśli i książki Sobą zajęci. O pułapkach samorozwoju i kultury terapeutycznej (Wydawnictwo Agora). Publikowała w takich magazynach, jak „Newsweek Psychologia”, „Tygodnik Powszechny”, „Vogue”, „Kukbuk”, „Wysokie Obcasy”, „Glamour”. Absolwentka prawa na King’s College London w Wielkiej Brytanii, jednolitych studiów magisterskich z psychologii klinicznej i zdrowia na Uniwersytecie SWPS w Warszawie oraz ZPSM nr 1 II stopnia w klasie skrzypiec. Doświadczenie kliniczne zdobywała na Oddziale Całodobowym w Klinice Psychiatrii, Stresu Bojowego i Psychotraumatologii w Wojskowym Instytucie Medycznym w Warszawie. Prowadzi warsztaty psychoedukacyjne, konsultacje psychologiczne i psychoedukuje w mediach społecznościowych (@sznurowadla.mysli).


Olimpia Jenczek – prezeska Fundacji Mamy Podobnie, samorzeczniczka ADHD, trenerka, podcasterka i organizatorka bezpłatnych spotkań psychoedukacyjnych „Korki z neuroróżnorodności” dla dorosłych. Przez kilka lat tworzyła strefę zdrowia psychicznego na Slot Art Festival. Prowadzi szkolenia i warsztaty z zakresu neuroróżnorodności dla firm i organizacji, szkoliła między innymi pracowników Benefit Systems, Brain Embassy, Taurona czy Generali. Współautorka raportu Neurokomfort w pracy i rekrutacji, czyli przed jakimi wyzwaniami stajemy jako neuroróżnorodni w świecie pełnym bodźców? przygotowanego z Pracuj.pl, nagrodzonego Brązowym Spinaczem w konkursie Złote Spinacze. W 2025 roku opublikowała książkę Życie z ADHD. Brakująca instrukcja obsługi (Wydawnictwo W.A.B.).


Debatę poprowadziła Magdalena Kicińska, redaktorka prowadząca w „Piśmie”, dziennikarka, reporterka, pisarka.


---
Zamów aktualne wydanie magazynu: https://magazynpismo.pl/kup-aktualny-numer-pisma/

Rozdziały (14)

1. Wstęp i przedstawienie gości

Magdalena Kicińska przedstawia temat rozmowy, a następnie wprowadza gościa Hama Wojtkiewicz. Rozmowa zaczyna się od omówienia brakującej instrukcji obsługi.

2. Reklama Kancelaria CMS

Premierę Pisma wspiera Kancelaria CMS.

3. Brak instrukcji obsługi i moda ADHD

Olimpia Jańczek omawia brak instrukcji obsługi dla osób o ADHD oraz wpływ mody na diagnozę ADHD.

4. Systemowe wymiary diagnozowania i język diagnostyczny

Hama Wojtkiewicz omawia systemowe wymiary diagnozowania ADHD, a także zwraca uwagę na nadmierny używania języka diagnostycznego.

5. Kwestia autodiagnozy i jej konsekwencje

Rozmowa przechodzi do kwestii autodiagnozy ADHD, a także analizuje skutki tego procesu.

6. Maskowanie i przekazywanie tożsamości

Rozmowa skupia się na maskowaniu ADHD oraz na konsekwencjach tego procesu, w tym na kwestii przekazywania tożsamości.

7. Kwestie etykietowania i przekazania doświadczenia

Hama Wojtkiewicz omawia kwestie etykietowania ADHD oraz na jak sposobie to zjawisko wpływa na przekazanie doświadczenia.

8. Kwestie etyczne i społeczne związane z ADHD

Rozmowa skupia się na kwestiach etycznych i społecznych związanych z ADHD, w tym na kwestii monetyzacji diagnozy.

9. Kwestie związane z integracją sensoryczną i przekazaniem doświadczenia

Rozmowa przechodzi do kwestii integracji sensorycznej oraz na jak sposób to zjawisko wpływa na przekazanie doświadczenia.

10. Maskowanie i konsekwencje dla osób neurotypowych

Rozmowa skupia się na maskowaniu ADHD u osób neurotypowych oraz na kwestiach, które to procesy wpływają.

11. Kwestie związane z supermocą i niepełnosprawnością ADHD

Rozmowa przechodzi do kwestii supermocy i niepełnosprawności ADHD, a także na jak to zjawisko wpływa na przekazanie doświadczenia.

12. Kwestie etyczne związane z nadużywaniem języka terapeutycznego

Rozmowa skupia się na kwestiach etycznych związanych z nadużywaniem języka terapeutycznego oraz na jak to wpływa na przekazanie doświadczenia.

13. Rozumienie i akceptacja ADHD

Rozmowa kontynuuje temat rozumienia ADHD, odpowiedzialności i integracji w społeczeństwie. Debatują nad konsekwencjami diagnozy ADHD na pracy i relacjach osobistych.

14. Reklama Bar Studio

A to jest zaproszenie do naszego nowego pismowego kursu newsletterowego, który prowadzi nasz kolega redakcyjny Marcin Czajkowski, czyli redaktor do spraw fact checkingu i walki z dezinformacją. [36...

Sponsorzy odcinka (2)

Kancelaria CMS pre-roll

"Premierę Pisma wspiera Kancelaria CMS."

Bar Studio post-roll

"A to jest zaproszenie do naszego nowego pismowego kursu newsletterowego, który prowadzi nasz kolega redakcyjny Marcin Czajkowski, czyli redaktor do spraw fact checkingu i walki z dezinformacją. [36..."