Mentionsy
Opowieść o Kongresie Wolności Kultury w 75 lecie powstania tej instytucji
Dwa wektory sił ścierały się na powojennej mapie świata: wolność kontra totalitaryzm. W 1947 Sowieci utworzyli Kominform, rok później dokonali przewrotu w Czechosłowacji. Dalej - blokada Berlina, a w 1949 – sowiecka bomba atomowa. Prezydent Truman odpowiada doktryną powstrzymywania. Rusza „intelektualny Plan Marshalla”. W czerwcu 1950 roku w Berlinie zbiera się Kongres Wolności Kultury. Po latach powiedziano o tym zdarzeniu – najpiękniejsza antykomunistyczna akcja CIA. O kongresie Wolności Kultury rozmawiają prof. Rafał Habielski i Andrzej Mietkowski.
Szukaj w treści odcinka
CIA rusza z planem marszala dla umysłów.
Trzeba powiedzieć, że u początków Kongresu była taka instytucja jeszcze przed CIA, Biuro Studiów Strategicznych, które powstało po Pearl Harbor.
Alan Dulles, późniejszy szef CIA i jemu powierzono funkcję zbudowania takiej intelektualnej całego zaplecza już w latach czterdziestych, czterdziestym trzecim, czterdziestym czwartym w Bernie.
To jest początek wielkiego ruchu animowanego przez budżet amerykański, ale który odegra znaczącą rolę przez następne dziesięciolecia rolę w kontrowaniu ideologicznej sowieckiej ofensywy.
Małgorzata Ptasińska, historyk, określa Kongres jako najpiękniejszą akcję CIA.
Jeśli wolności i demokracji nie ma, pokój jest hasłem bez pokrycia, który służy takim celom, jakie przyświecały Stalinowi.
Europa w 1945 roku, Europa Zachodnia wydaje się stać przed takim czasem szczęścia i pomyślności.
Ja myślę, że wtedy CIA musiało najwięcej odegrać, bo masę sprowadziło ludzi, którzy w tych obozach żyli.
Ale dlaczego fakt, że CIA sprowadziło świadków na proces wpłynął na opinię, że CIA finansuje Kongres Wolności Kultury?
Te przedsięwzięcia, które powoływał do życia Kongres, no wiadomo było, że one są dosyć kosztowne.
I został oskarżony przez środowisko francuskiej partii komunistycznej o to, że jest agentem CIA.
W momencie, kiedy Józef Czapski chciał wydać swoją książkę
To się łączy trochę z początkiem dojścia do władzy Kennedy'ego.
One niekoniecznie odgrywały pierwszoplanową rolę w Berlinie, ale miały niewątpliwą zasługę w powołaniu do życia samej idei.
I trzecia osoba warta wspomnienia także o charakterystycznej biografii to jest James Burnham, ekonomista, politolog.
I tutaj głównymi postaciami będzie właśnie Nikolas Nabokow i potem szara eminencja Kongresu, Michael Joselson.
Obecność Giedroycia i Czapskiego w Berlinie jest symboliczna, dlatego, że oni są właściwie jedynymi przedstawicielami Europy Środkowo-Wschodniej i złożyli specjalne oświadczenie, upominające się, czy mające nadzieję na to, że Kongres w momencie, kiedy przeistoczy się w trwale działającą organizację, będzie obejmował także intelektualistów
Jeleńskiego, wtedy pracownika organizacji FAO w Rzymie, który z całą pewnością mógł liczyć na ważne funkcje i wielką przydatność właśnie dla Giedroycia, właśnie dla kultury paryskiej.
Redaktorem naczelnym był François Bondy, w którego redakcji znalazł się Konstanty Jeleński, i które odgrywało dla Giedroycia o tyle ważną rolę, że niektóre teksty Jeleńskiego, później Miłosza, które się ukazywały w kulturze,
To znaczy na materializowanie tej ambicji Giedroycia, że myśmy powinni być w Europie.
Piotr Kłoczowski opowiadając o przystąpieniu Jeleńskiego do sekretariatu Kongresu mówił o intrydze Jerzego Giedroycia.
Intryga Giedroycia, żeby wprowadzić Kota Jeleńskiego, młodego intelektualista polskiego, który mieszka w tej chwili wtedy we Włoszech, ale już dał się poznać jako wybitna inteligencja i ktoś olbrzymi też w zdolnościach dyplomatyczno-językowych.
Wcale kongres nie bardzo chciał rozbudowywać sprawy Europy za żelazną kurtyną.
Tak, a poza tym ona chciała się koncentrować na sprawach europejskich, to znaczy nie uwzględniać jakby może tego elementu czy pierwiastka emigracyjnego.
On był nie bardzo chciany w Kongresie.
Sam także nie bardzo chciał się przenosić z Włoch dlatego, że miał na utrzymaniu rodziców.
Ostatnie odcinki
-
Największy spór Józefa Czapskiego i Jerzego Gie...
21.04.2026 09:00
-
Tak rodziła się "Kultura". Niepublikowane nagra...
31.03.2026 14:00
-
Sowiecki czy radziecki? Wiktor Sukiennicki - w...
24.03.2026 12:33
-
Wiktor Sukiennicki. Współtwórca polskiej szkoły...
17.03.2026 13:05
-
Wiktor Sukiennicki - współtwórca polskiej szkoł...
17.03.2026 13:05
-
Ignacy Daszyński - jeden z ojców polskiej niepo...
03.03.2026 13:43
-
Ignacy Daszyński. Jeden z ojców polskiej niepod...
03.03.2026 13:43
-
Mirosław Chojecki - współzałożyciel KOR
17.02.2026 14:52
-
Żywa pochodnia. Jan Palach wstrząsnął sumieniam...
04.02.2026 15:39
-
Żywa pochodnia. Jan Palach wstrząsnął sumieniam...
03.02.2026 13:05