Mentionsy

Dziś odsłona pierwsza Śladów Pamięci poświęconych Gustawowi Herlingowi Grudzińskiemu, wielkiemu pisarzowi XX wieku.

O Herlingu pisało wielu.

Trudno polemizować z pisarzem, jeśli chodzi o sposób widzenia jego pisarstwa i tego wymiaru aksjologicznego, ale ja myślę, że wbrew temu, co mówi Gustaw Herling-Grudziński, to chętne dostrzeganie elementu moralnego w jego pisarstwie jest uzasadniona.

Herling Grudziński, rocznik 19, ma też już za sobą pierwsze próby literackie, jeszcze przed wrześniem 1939.

Nadzieje na zostanie naukowym badaczem literatury, one nie ziściły się, ale zainteresowania owszem, bo jeżeli się przyjrzymy twórczości Gustawa Herlinga- Grudzińskiego, no to możemy tam dostrzec znaczący udział eseistyki, krytyki literackiej, krytyki kultury.

To wszystko po kolei w naszej opowieści, przede wszystkim głosem samego Gustawa Herlinga- Grudzińskiego.

Większość przytaczanych dzisiaj nagrań pochodzi z wywiadu, jaki przeprowadził w latach 80. z Herlingiem Jerzy Kaniewicz z Wolnej Europy, pseudonim radiowy Tadeusz Mieleszko.

Próba wydostania się z okupacji sowieckiej i aresztowania, o którym mówił Herling-Grudziński, to jest początek epopei w Związku Sowieckim.

Gustaw Herling-Grudziński wyszedł z tego obozu z, można powiedzieć, edukacją sowietologiczną.

I Herling bardzo dobrze tą książką pomagał.

Herling Grudziński wtedy w tym czasie nie był osobą nieznaną.

Casino to chwile chwały Gustawa Herlinga- Grudzińskiego.

I to jest pismo, które powstało z inicjatywy Gustawa Herlinga- Grudzińskiego.

Te następne numery kultury, które już sam robi Giedroyć po tym rozstaniu z Gustawem Herlingiem Grudzińskim, to jest pismo polityczne.

A dowodem zasług, czy przejawem zasług Herlinga-Grudzińskiego jest to, że ten pierwszy numer jest podpisany dwoma nazwiskami.

Pod redakcją Jerzego Giedroycia i Gustawa Herlinga- Grudzińskiego.

Gustaw Herling- Grudziński ma inny pomysł trochę na siebie.

To się nie udaje, mimo że z ich korespondencji już opublikowanych, ich to znaczy Herlinga i Giedroycia, wynika, że Giedroyć szuka jakichś możliwości porozumienia, to znaczy

Pozostawienia Gustawa Herlinga- Grudzińskiego w obrębie kultury, z zaznaczeniem jego szczególnego statusu, to się nie udaje i następuje to rozstanie, które jest stosunkowo długie, bo trwa do 1956 roku.

Na nieludzkiej ziemi Józefa Czapskiego i właśnie Gustawa Herlinga- Grudzińskiego, inny świat.

Rafał Chabdzielski i Andrzej Mietkowski dziś odsłona pierwsza wspomnienia o Gustawie Herlingu-Grudzińskim.

W tym samym czasie Gustaw Herling Grudziński przenosi się do Monachium, pracuje dla Wolnej Europy.

Herling Grudziński w samotni monachijskiej nie odnajduje się w redakcji Wolnej Europy.

Mając zresztą bardzo przychylny stosunek i dobry kontakt z dyrektorem Janem Nowakiem Jeziorańskim, który jest inicjatorem zaproszenia go do Monachium, który jest pod wielkim wrażeniem książki jego i dzięki któremu Herling Monachium ląduje.

Był też program skierowany wprost do władających wtedy Polską komunistów i autorem tej audycji był właśnie Gustaw Herling-Grudziński.

który podobnie jak Herling-Grudziński nie chce mieć z radiem nic wspólnego.

A Gustaw Herling-Grudziński rozpoczyna swój etap włoski życia i twórczości.

Pamiętajmy, że czas był bardzo niesprzyjający politycznie Gustawowi Herlingowi Grudzińskiemu, Jerzemu Giedroyciowi, Józefowi Czapskiemu i we Francji i we Włoszech w mediach, dziś nazwalibyśmy je mainstreamowych, byli określani jako ci faszyści od Andersa.

Mówiliśmy o tym Gustawowi Herlingowi Grudzińskiemu.

Ukazał się francuski przekład Innego świata Gustawa Herlinga- Grudzińskiego.

O dziele Herlinga wyrażał się z najwyższym uznaniem.

Jednym ze świadków tego procesu, do tego nie doszło, ale jednym ze świadków tego procesu miał być właśnie Gustaw Herling-Grudziński.

Jerzy Giedroyć, już pomijając twórczość Gustawa Herlinga- Grudzińskiego.

No a Herling, jak słyszeliśmy, czeka.

Wydanie francuskie na nieludzkiej ziemi to jest ten sam rok co wydanie polskie 1949, a Herling czeka na to 36 lat jeszcze, na wydanie francuskie w swojej książce.

Na okładce francuskiego wydania Innego świata widnieje profil Gustawa Herlinga-Grudzińskiego z tamtych czasów.

Russell podkreślał zdumiewającą przenikliwość psychologiczną Herlinga.

Gustaw Herling-Grudziński osiada w Neapolu.

Ten powrót Gustawa Herlinga- Grudzińskiego do kultury był też dosyć specyficzny, dlatego, że on przysłał tekst swojego opowiadania z takim krótkim listem z prośbą o zamieszczenie, więc nie było żadnego zamknięcia sprawy, która poróżniła ich w 1947 roku, ani jakiegoś otwarcia.

Herlinga-Grudzińskiego, tylko Giedroyć, który nie myśli kategoriami sympatii czy antypatii, tylko przydatności.

Herling jest znany ze swoich zainteresowań, mówiliśmy już o tym, pasujących do kultury.

Ale stanie się Herlinga-Grudzińskiego zgodzić się chyba takim jednym z głównych autorów kultury, oprócz Juliusza Miroszewskiego, Czapskiego właśnie, którego trzeba na pierwszym miejscu wymienić, bo on jest najwcześniejszy.

O znaczeniu Herlinga dla projektu politycznego kultury Jerzego Giedroycia najdobitniej mówił sam redaktor.

A jaką rangę miała kultura właśnie dla samego Herlinga, najlepiej powie on sam, cytując amerykańską pisarkę Mary McCarty.

I tu proponuję zawiesić odsłonę pierwszą tej opowieści o Gustawie Herlingu-Grudzińskim.