Mentionsy

Rynek Zaskoczeń
Rynek Zaskoczeń
04.05.2025 19:36

Słynny BLOK-ZAMEK w Krakowie. Kto go zbudował? Kiedy? Dlaczego? Co miał na myśli

W Krakowie są trzy zamki.
Wawel – wiadomo.
Przegorzały – mniej oczywiste.
I Blok-Zamek w Czyżynach – najbardziej osobliwy ze wszystkich.
Blok, który wygląda jak warownia. Z wieżyczkami, ceglanym koronowaniem i balkonami jak z sennych szopek krakowskich.
Ale to nie bajka. I nie gra komputerowa.
Ten zamek stoi naprawdę. Ma 11 kondygnacji. I został zbudowany z... wielkiej płyty.
Ten odcinek to opowieść o jednym z najbardziej nietypowych budynków Krakowa.
Poznasz historię człowieka, który chciał wymyślić nową krakowską architekturę.
Leszek Filar – krakowski architekt z wielkimi ambicjami – zaprojektował ten blok w połowie lat 80.
W czasie, gdy PRL chylił się ku upadkowi, a budownictwo wielkopłytowe zbliżało się do swojego najgorszego momentu.
Ale zamiast „kolejnego bloku”, powstał projekt, który łączył:
– inspiracje kościołem Mariackim,
– wiedeńską secesją,
– powiewem ze Wschodu,
– i… barbarzyństwem północy, jak sam to określił Filar.
Blok-Zamek miał być większy – jedna z wież miała sięgać 17 kondygnacji i górować nad całym Krakowem.
Ale przemiany ustrojowe sprawiły, że projekt został przycięty.
A śmierć architekta, który zginął tragicznie w 1989 roku, sprawiła, że nie dokończył swojego dzieła.
Zrobił to jego zespół – już po transformacji.
W tym materiale pokazujemy nie tylko historię Bloku-Zamku, ale i kontekst:
📌 Jak wyglądała końcówka PRL-u w architekturze?
📌 Dlaczego niektóre bloki z tamtych czasów są lepsze niż dzisiejsze patodeweloperki?
📌 I czy to możliwe, że wizja Filara – choć dziwna – była bardziej ludzka niż współczesne M2 z loggią 0.6?

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 8 wyników dla "Filar"

Jednak miasteczko projektował Leszek Filar, architekt z miastoprojektu, który wcześniej realizował m.in.

Z tym jednak nie ma problemu, ponieważ Leszek Filar w czasie trwania budowy udzielił obszernego wywiadu magazynowi Architektura.

Filara zapytano np.

Dziennikarka zapytała, czy ten projekt to inspiracja Bagdadem, w którym Filar pracował.

Ale nie tylko, bo Filar tłumaczył, że ten projekt był przede wszystkim próbą znalezienia charakteru krakowskiej architektury.

Zgodny z wyobrażeniem Leszka Filara, że każdy twórca ma prawo iść swoją własną drogą, bo architektura jest sprawą autorską.

Leszek Filar mówił, że tym blokiem szuka architektury narodowej.

Chapeau bas, panie Filar, za odwagę, za wyobraźnię i za to, że zostawił nam pan coś, co nie daje nam spokoju.