Mentionsy
Myślisz, że jesteś mądrzejszy od innych? Efekt Dunninga-Krugera | Stan umysłu #3
Jeśli kiedykolwiek w internetowej dyskusji zarzuciłeś komuś, że jest ofiarą Efektu Dunninga-Krugera... najprawdopodobniej sam wpadłeś w jego pułapkę. Internet wmówił nam, że słynna "Góra Głupoty" to naukowy fakt, a ignoranci zawsze są pewni siebie. Prawda jest jednak znacznie bardziej mroczna i dotyczy również Ciebie.
W trzecim odcinku podcastu "Stan Umysłu" bierzemy pod lupę jedno z najczęściej cytowanych (i najgorzej rozumianych) zjawisk w psychologii. Rozkładamy na czynniki pierwsze oryginalne badania z 1999 roku i brutalnie zderzamy je z matematyką.
Dowiesz się, dlaczego słynny wykres to w dużej mierze statystyczna iluzja, jak pop-psychologia stworzyła z niego broń do obrażania innych, i dlaczego to właśnie Twoja inteligencja może całkowicie oślepiać Cię na Twoją własną niewiedzę. Opowiemy też o lekarzach, którzy nie wiedzą, że popełniają błędy, oraz o pułapce, w którą wpadają sami eksperci.
Rozdziały:
Intro
Efekt Dunninga-Krugera
Inne ekseprymenty potwierdzające DK
Badanie przeciw DK
Omówienie całości badań
Efekt DK w popkulturze
Istnieje czy nie?
-------------
Moje platformy społecznościowe:
🔵 https://linktr.ee/ratio.viva
-------------
Źródła:
(oryginalny artykuł DK) Kruger J, Dunning D. Unskilled and unaware of it: how difficulties in recognizing one's own incompetence lead to inflated self-assessments. J Pers Soc Psychol. 1999;77(6):1121–1134.(efekt DK w kształceniu medycznym) Rahmani M. Medical Trainees and the Dunning-Kruger Effect. J Grad Med Educ. 2020 Oct;12(5):532-534.(prewalencja u studentów medycyny) Knof H, Berndt M, Shiozawa T. Prevalence of Dunning-Kruger effect in first semester medical students. BMC Med Educ. 2024 Oct 24;24(1):1210.(efekt DK w transformacji cyfrowej i AI) From Hype to Humility: What the Dunning-Kruger Effect Teaches Us About Digital Transformation. BizTech Magazine. 2026.("lepszy niż inni" wyjaśnia DK) Krueger, Joachim & Oakes Mueller, Ross. (2002). Unskilled, Unaware, or Both? Journal of Personality and Social Psychology. 82. 180-188.(replikacja efektów Kruger'a) Korbmacher M, Kwan C, Feldman G. Both better and worse than others depending on difficulty. Judgment and Decision Making. 2022;17(2):449-486.(statystyczne wyjaśnienie - artefakt regresji) Magnus JR and Peresetsky AA (2022) A Statistical Explanation of the Dunning–Kruger Effect. Front. Psychol. 13:840180.(racjonalny model bayesowski) Jansen RA, Rafferty AN, Griffiths TL. A rational model of the Dunning-Kruger effect supports insensitivity to evidence in low performers. Nat Hum Behav. 2021;5(6):756-763.-------------
#stanumysłu #psychologia #dunningkruger
Szukaj w treści odcinka
To, czy będziemy to nazywać efektem Dunninga-Krugera i zrzucać tak naprawdę całość na metapoznanie, czy zrzucać całość na mechanizm, ja jestem lepszy od większości, czy ma to duże znaczenie?
A w dzisiejszej audycji zajmiemy się efektem Dunninga-Krugera.
Ale właśnie, czy to jest prawdziwy błąd poznawczy i czy efekt Dunninga-Krugera w ogóle istnieje?
Efekt Dunninga-Krugera generalnie dotyczy ignorancji.
Niektóre z nich stwierdzają, że sama miara tych błędów i to, jak w tych eksperymentach efekt Dunninga-Krugera jest pokazywany, jest błędna i ten błąd poznawczy tak naprawdę wynika z niezrozumienia statystyki i miary matematycznej po prostu.
Czy efekt Dunninga-Krugera istnieje?
Czy efekt Dunninga-Krugera, aby mógł być uznany, że istnieje, musiałby istnieć w 100% przypadków ignorancji?
Także efekt Dunninga-Krugera może zależeć od pola wiedzy, o którym mówimy.
Artykuł, w którym po raz pierwszy opisano efekt Dunninga-Krugera, został opublikowany w roku 1999 przez Davida Dunninga oraz jego doktoranta Justina Krugera.
To założenie tak naprawdę leży u podstaw efektu Dunninga-Krugera.
I niektórzy badacze, krytycy efektu Dunninga-Krugera wskazują, że ta druga skrajność, czyli eksperci, którzy rzekomo niedoszacowują swoich kompetencji,
Czyli jak opisali dokładnie to zjawisko i czym tak naprawdę jest efekt Dunninga-Krugera, który wynika z wniosków z tych trzech eksperymentów i tak naprawdę został sprawdzony kolejnym eksperymentem.
Efekt Dunninga-Krugera tak naprawdę polega na podwójnym obciążeniu.
Tego tak naprawdę dotyczy efekt Dunninga-Krugera.
I wtedy przestaje być wrażliwy na efekt Dunninga-Krugera, bo skoro jest świadomy tego, że ma braki w wiedzy w jakiejś dziedzinie, no to nie będzie szacował swoich wyników na jakimś teście na średnie lub wysokie, tylko oszacuje je na niskie.
Dzięki temu na końcu artykułu podtrzymują oni swoje stwierdzenie, że tak naprawdę efekt Dunninga-Krugera dotyczy błędu metapoznawczego.
Bo też on pokazuje, wydaje się, efekt Dunninga-Krugera, ale pokazuje coś jeszcze.
I generalnie wykazano coś bardzo podobnego do efektu Dunninga-Krugera, bo okazało się, że osoby, które najbardziej przeszacowywały tą wartość pieniężną na koncie, były najbardziej pewne swoich wyników.
A na drugim końcu skali także mamy fajny eksperyment dotyczący efektu Dunninga-Krugera.
Ale mamy także badanie, które wykazuje brak efektu Dunninga-Krugera.
Takich, które mają rzekomo wykazać, że efekt Dunninga-Krugera nie istnieje.
Badamy tutaj bardzo wiele eksperymentów, ale co to tak naprawdę znaczy, że efekt Dunninga-Krugera istnieje czy nie istnieje?
Pytanie, czy potrzebujemy efektu Dunninga-Krugera do opisu tego zjawiska.
Na przykład to są badania z artykułu napisanego przez Krugera i Millera w 2002 roku, więc niedługo po publikacji oryginalnego artykułu w roku 1999.
Czy to w jakikolwiek sposób podważa efekt Dunninga-Krugera?
Generalnie ten efekt, opisany przez Swensona w 1981, tak naprawdę, czyli efekt lepszy niż przeciętny, który powiedzieliśmy, że był przyczynkiem do napisania artykułu przez Dunninga i Krugera,
Czyli ci autorzy twierdzą, że nie potrzebujemy efektu Dunninga-Krugera do opisu tego, bo generalnie jest tak, że ludzie twierdzą, że są lepsi niż większość w jakichś kompetencjach.
I mamy efekt Dunninga-Krugera.
Czyli z tego nie do końca musi wynikać efekt Dunninga-Krugera.
Co to znaczy, że efekt Dunninga-Krugera tak naprawdę istnieje?
Więc tak naprawdę efekt Dunninga-Krugera polega na tej asymetrii, że ta odległość pomiędzy faktycznymi kompetencjami a oceną mojej kompetencji jest bardzo, bardzo duża.
Tego problemu za bardzo nie widziałem poruszonego w ten sposób, jak go teraz przedstawiłem, dlatego opowiadam go z głowy i sam wymyślam przykład, bo wydaje mi się dosyć istotny, czego miałby dotyczyć efekt Dunninga-Krugera, bo mieliśmy badanie żartów, mieliśmy ocenę kompetencji,
Ale efekt Dunninga-Krugera, popkultura i co tu się tutaj w ogóle wydarzyło?
No i jak zobaczyliśmy w tych artykułach, włącznie z oryginalną formulacją efekt Dunninga-Krugera w roku 1999, no to ona jest zupełnie różna od tych wykresów, które się w tym artykule pojawiły i absolutnie w żadnej mierze nie jest podobna i źle też uchwytuje to zagadnienie.
Nie, efekt Dunninga-Krugera jest nieprawdziwy.
Ale to nie jest efekt Dunninga-Krugera.
Bo także często pojawia się argument ze strony osób, które twierdzą, że efekt Dunninga-Krugera nie istnieje.
To, że my nazywamy coś efektem Dunninga-Krugera lub nie.
Masa badań, nawet badania, które zaprzeczają istnieniu efektu Dunninga-Krugera pokazują, że ludzie słabo oceniają swoje kompetencje i największa różnica pomiędzy oceną swojej kompetencji a realnymi kompetencjami jest na samym dole, czyli u osób, które mają najniższą wiedzę w danym temacie.
A to, czy wy uznacie, czy efekt Dunninga-Krugera istnieje lub nie,
Na pewno problemem pozostaje, czego miałby dotyczyć efekt Dunninga-Krugera.
Więc podsumowując efekt Dunninga-Krugera, tak naprawdę chodzi o metapoznanie w tym efekcie.
A to, że będziemy to nazywać efektem Dunninga-Krugera i zrzucać tak naprawdę całość na metapoznanie, czy zrzucać całość na mechanizm ja jestem lepszy od większości...
Myślę, ja byłbym takim zwolennikiem i argumentowałbym, że nie ma nic złego w stwierdzaniu tego, że o, to jest efekt Dunninga-Krugera, bo wydaje się, że rozumiemy co to jest.
Ostatnie odcinki
-
Nie ma "dobrego" wyboru | Stan umysłu #7
17.04.2026 16:00
-
Piszecie zamiast się spotkać?: Textationship | ...
10.04.2026 16:00
-
Nie masz komu opowiedzieć, jak Ci minął dzień?:...
03.04.2026 16:00
-
Nigdy nie "znajdziesz" miłości: Utowarowienie r...
27.03.2026 17:00
-
Myślisz, że jesteś mądrzejszy od innych? Efekt ...
20.03.2026 17:00
-
Skrolujesz, a miałeś spać?: Odwetowe odkładanie...
13.03.2026 17:00
-
Nie. Nowa rutyna nie rozwiąże twoich problemów:...
06.03.2026 17:00