Mentionsy
Radio Wnet
Radio Wnet
29.09.2025 09:04

Warszawa we Wrocławiu, czyli „Lalka” oczami Wojciecha Jerzego Hasa — rozmowa z prof. Rafałem Syską

Prof. Rafał Syska (Uniwersytet Jagielloński) opowiada o Lalce w adaptacji Wojciecha Jerzego Hasa. Zaprasza też na poświęconą filmowi wystawę w Galerii Kordegarda.
Jak mówi rozmówca Konrada Mędrzeckiego, Lalka Wojciecha Jerzego Hasa, to dzieło wyjątkowe. Historyk filmu zaznacza, że film kręcony był we Wrocławiu, a twórcy niejako zbudowali Warszawę na tym tle:

Fellini budował tak Rzym od nowa, żeby tam nakręcić swoje filmy. Has zrobił to samo z Warszawą, ale miał jeszcze jedną taką wielką potrzebę, to znaczy chciał połączyć w jednym fenomenalnym ujęciu Krakowskie przedmieście z Powiślem. Tego w rzeczywistości nie dałoby się zrobić. Natomiast jak zbudował scenografię, największą w historii polskiego kina, i pozwolił bohaterom przechodzić z Krakowskiego przedmieścia na Powiśle, to mógł to zawrzeć w jednym ujęciu. To jest arcydzieło.

~ mówi prof. Rafał Syska. Zwraca też uwagę na polityczno-historyczny kontekst, w jakim ten film powstawał. Początkowo władze wspierały projekt jako kosztowną, reprezentacyjną produkcję PRL, ale z czasem pojawiły się naciski, by ograniczyć wątki żydowskie i uczynić film bardziej „epicki” i łatwiejszy w odbiorze. Aby zachować swoją wizję, Wojciech Jerzy Has wykazał się dużym sprytem:

Choć przejął scenariusz napisany przez Kazimierza Brandysa, całkowicie go przerobił. Jednocześnie zręcznie ominął konieczność ponownej oceny – przedstawiał swój tekst jedynie jako „scenopis oparty na scenariuszu Brandysa”, sugerując, że nic istotnego nie zostało zmienione. W rzeczywistości były to dwa zupełnie różne filmy. Dzięki temu zabiegowi uniknął pierwszego etapu kontroli, a ostateczna kolaudacja odbyła się dopiero po montażu. Wtedy film przyjęto dobrze, choć bez większego entuzjazmu – oczekiwano bowiem epickiej, melodramatycznej opowieści, a Haas zaproponował dzieło w pełni autorskie, wymagające i niełatwe w odbiorze.

Hasa Beata Tyszkiewicz Prusa Haas Kazimierz Brandysz Brandysa Łęcka Kazimierz Kazimierza Brandysa Kordegardy Beaty Tyszkiewicz Bokulski Brandysa Brandysłów Federico Fellini

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 11 wyników dla "Hasa"

No właśnie, Pan jest kuratorem, dodajmy, wystawy Lalka Hasa w Kordegardzie, ale może porozmawiamy też troszkę o innych adaptacjach, o samej książce, co ona nam daje i dlaczego jest tak wspaniała.

No właśnie, to dzięki temu pytaniu i tej odpowiedzi możemy przejść do wystawy, bo tam jest suknia, w której paradowała Beata Tyszkiewicz na filmie Hasa.

Najpierw bardzo hura optymistyczne, a potem bardzo sceptyczne, ostrożne i zachęcające Hasa do znaczących modyfikacji tuż przed realizacją filmu.

I to jest ciekawe, jak się porównuje scenariusz Brandysa i scenopis Hasa, to są dwa kompletnie inne filmy, ale jednak Has decydował się uniknąć tego pierwszego etapu kontroli, a na kolaudacji, czyli już po montażu filmu, ten film był przyjęty dosyć...

Znano, że jest filmem takim niełatwym, to znaczy spodziewano się bardziej epicko-melodramatycznej opowieści, a tutaj jednak było takie poczucie, że on jest bardzo autorskim przedsięwzięciem Hasa.

Has, zwłaszcza w tej pierwszej części filmu, bo jak Państwo być może już oglądaliście Lalkę Hasa, to ten film wybitnie rozpada się na dwie części.

Wszystko się zaczyna zamieniać w taką typową dla Hasa duchowo-oniryczną w nastroju opowieść.

I tam już czujemy Hasa w stu procentach.

W wypadku akurat Hasa te fragmenty były wykorzystywane przez Polską Kronikę Filmową.

No i wracajcie państwo do filmu Hasa i do książki.

Pan doktor habilitowany Rafał Syska, profesor Uniwersytetu Jagieńskiego, historyk filmu i kurator wystawy Lalka Hasa w Kordegardzie.

Ostatnie odcinki