Mentionsy
Radio Wnet
Radio Wnet
25.05.2026 12:08

Powrót ziemian – historia odzyskiwanych dworów i ich właścicieli

Czy kultura ziemiańska zakończyła się wraz z nadejściem Polski Ludowej, a jeśli nie – co stało się z jej spadkobiercami i dawnymi rezydencjami?

W audycji Marcin K. Schirmer – autor książki "Powrót ziemian. Dwory, pałace i zamki, które odzyskały dawną świetność" – opowiada o losach polskich dworów i ich powojennych przemianach. Wyjaśnia m.in., dlaczego spadkobierca posiadłości w Guzowie trafił za kratki oraz kto i w jaki sposób odrestaurował zabytkowy dwór w Petrykozach. To opowieść o pamięci, odzyskiwaniu dziedzictwa i skomplikowanych losach polskiej ziemiańskiej tradycji po 1945 roku.

Sobańskich Michał Sobański Wojciecha Siemiona Guzów Sobańscy III Rzeczpospolita Antoni Sobański Cukrownia Dzieduszyckich Fundacja Salvatti.pl PRL Dzieduszywskich Piłsudski Zamojskich Goszyckim

Rozdziały (14)

1. Wprowadzenie i temat

Tomasz Zapert rozmawia z Marcinem Schirmerego o jego nowej książce o powrocie ziemian do dawnych dworów i pałaców.

2. Reklama Fundacja Salvatti.pl

Fundacja Salvatti.pl wspiera media.

3. Historia ziemiaństwa

Marcin Schirmer omawia historię ziemiaństwa w Polsce, jego likwidację po II wojnie światowej i powiązania z ideologią komunistyczną.

4. Reprywatyzacja i jej brak

Rozmowa o braku ustawy reprywatyzacyjnej w III RP i jej konsekwencjach dla ziemiańców.

5. Losy posiadłości po 1945

Marcin Schirmer opisuje losy posiadłości po likwidacji ziemiaństwa, w tym przeniesienia mebli i ich zachowanie.

6. Relacje dwór-wieś

Rozmowa o relacjach między dworami a wsią przed i po II wojnie światowej.

7. Wybór obiektów w książce

Marcin Schirmer opisuje proces wyboru obiektów do opisania w książce, uwzględniając geograficzne i historyczne aspekty.

8. Dwór w Goszycach

Rozmowa o dworze w Goszycach, jego historii i relacjach z literaturą, w tym opowiadaniu Szczepańskiego.

9. Postawy życiowe

Analiza postaw życiowych w opowiadaniu Szczepańskiego, kontrast między romantyczną a pragmatyczną.

10. Historia Goszyc

Rozmowa o historii Goszyc, ich znanych właścicielach i znacznikach w historii.

11. Zofia Zawiszanka

Opis Zofii Zawiszyńskiej, jej roli w historii Goszyc i jej relacji z marszałkiem Piłsudskim.

12. Eksplotacja majątku

Rozmowa o ekonomii majątku w Goszycach, w tym mleczarni i relacjach z Krakowem.

13. Losy majątku po 1945

Opis losów majątku w Goszycach po likwidacji ziemiaństwa, w tym przejęcie przez lokalne osoby.

14. Reprywatyzacja i jej brak II

Rozkłady majątków po 1945 roku, brak ustawy reprywatyzacyjnej i jej konsekwencje, przykłady konfliktów prawnych i odzyskiwania majątków przez ich właścicieli.

Sponsorzy odcinka (1)

Fundacja Salvatti.pl pre-roll

"Fundacja Salvatti.pl wspiera media."

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 7 wyników dla "PRL"

Także był bardzo silnie osadzony w polskiej historii, no i w takiej historii, która była zakłamywana przez komunę, no to tam legiony to były bardzo niemile widziane, to mówiąc bardzo oględnie, legioniści i cała ta, Piłsudski i Okamaryla i cała ta walka o niepodległość, no to było bardzo, bardzo zakłamane przecież w latach PRL-u.

Natomiast dwór oczywiście przeszedł koleje losu typowe dla okresu PRL-u, to znaczy został przejęty dekretem, ziemia została rozparcelowana, w dworze znaleźli miejsce osiedlenia lokalni pracownicy, podlegał regularnej dewastacji i można powiedzieć, że na początku lat 90., czyli w momencie kiedy można było ubiegać się o zwrot,

Cały okres międzywojenny funkcjonowała w czasie okupacji i funkcjonowała w PRL-u.

Natomiast w czasach PRL-u, kiedy ten pałac został zamieniony na mieszkanie dla pracowników cukrowni i stopniowo dewastowany,

On to kupił jeszcze u schyłku PRL-u.

I ten pałac, ponieważ w czasach PRL-u mieściła się tam szkoła rolnicza, no to powiedzmy sobie był w niezłej kondycji.

Funkcjonujący w czasach PRL-u PGR upadł, co sprawiło, że panowało powszechne bezrobocie.

Ostatnie odcinki