Mentionsy

Wtedy, kiedy Maksymilian poszedł do powstania, on wiedział, że Max poszedł do powstania.

Potem, kiedy wrócił po tej tułaczce po upadku powstania, kiedy Max wrócił,

Ojciec wprawdzie tymi swoimi grubymi palcami łożył na studia Maxa w nowo powstałym elitarnym Instytucie Politechnicznym i Rolniczo-Leśnym w Puławach.

Ale to nie były pieniądze właściwe, bo, jak myślał Max, prosto od rządu ani przez chwilę nie znajdowały się w rękach swobodnych ludzi.

Max ocalał.

W jakimś szaliku bezsensownie zielonym wobec całej tej krwawej jatki Max dostrzegł białą, jak zastygły śmietankowy budyń, piękną twarz Hilarego Aureliusza Kokulara.

Max krył się, uczepiony potężnej sosny.

Cały pobyt Maxa w powstaniu i to podobno w randze oficera pozostanie w domysłach.

Wiemy tylko, że po jadce w Mięcmierzu Max błąkał się w Płockiem za oddziałem Józefa Oksińskiego.

gdzie dowódca pojmany zakończy swój udział w wyzwoleńczym czy niezbrojnym i gdzie w koniec polskim szpitalu, o czym Max się dowie kilka lat później, kolega z Puławskiego Instytutu Politechnicznego, Adam Chmielowski, ranny podczas potyczki w pobliskim Mełchowie, za cenę pozostania przy życiu zostanie pozbawiony zgangrenowanej nogi?

Jeżeli Max wtedy tam jeszcze był, to co robił przez pięć miesięcy, zanim zastukał do domu rodziców w Warszawie?

Czy Aleksander poszedłby w ślady Maxa, gdyby Max cierpiał niedostatek w tym zadziwiająco przychylnym dla polskich malarzy monachium?

Mógłby przecież Max powiększyć grono wyrobników sztuki, takich jak choćby ułomny Franciszek Strait.

Max tak nie musiał.

Za jeden nastrojowy pejzaż Max Gierymski brał 30 razy więcej niż jego koledzy, o dłuższym stażu za wielkopostaciowe kompozycje.

Max, który nie dość, że uniknął represji, to jeszcze po krótkotrwałym studiowaniu w warszawskiej klasie rysunkowej pod okiem Wojciecha Gersona uzyskał stypendium na studia w Królewskiej Akademii w Monachium.

Stypendium od samego hrabiego Berga, namiestnika w Warszawie, zachwyconego podarowaną mu kompozycją Maxa.

Gdyby Max w Monachium biedował, Oleś znalazłby sobie inne zajęcie, choćby jako inżynier w prężnie się rozwijającym kolejnictwie.

Tymczasem Max, nie dość, że wręcz błyskawicznie sławny, zasilał dom rodzinny w Warszawie nielichym groszem.