Mentionsy
Radio Naukowe
Radio Naukowe
02.07.2026 04:30

#309 Jak fizycy parzą kawę? O fizyce płynów prof. Maciej Lisicki

Znacie ten efekt, kiedy pryskacie wodą na gorącą patelnię i woda tworzy małe kuleczki zamiast wyparować? To tak zwany efekt Leidenfrosta. Po zetknięciu z gorącą patelnią część kropelki natychmiast odparowuje, a powstała para wodna tworzy cieniutką poduszkę. – Ta poduszka jest świetnym izolatorem termicznym, więc ona spowalnia przekaz ciepła pomiędzy patelnią a kropelką – wyjaśnia prof. Maciej Lisicki z Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego.

💛 https://patronite.pl/radionaukowe
💸 https://suppi.pl/radionaukowe
📖 https://wydawnictworn.pl/

Ten sam efekt sprawia, że na różnych pokazach naukowych ludzie wkładają ręce do ciekłego azotu i przez chwilę nic im się nie dzieje. Nie róbcie tego w domu – ciekły azot i fizyka to duet, który da się wykorzystać o wiele lepiej, a konkretnie do przygotowania przepysznych, gładkich lodów. – Gwałtowny proces mrożenia powoduje, że kryształki lodu są dziesięć razy mniejsze niż w przypadku komercyjnych lodów – wyjaśnia fizyk. W odcinku rozmawiamy o fizyce płynów, a wiele zjawisk, o których rozmawiamy, możecie wygodnie zaobserwować we własnej kuchni.

Bardzo interesującym zjawiskiem jest na przykład piana. – Piany są takimi trochę magicznymi strukturami, bo to ani ciecze, ani ciała stałe – opowiada prof. Lisicki. Dla nas bardzo użyteczna jest piana z mydła, bo obniża napięcie powierzchniowe. Dzięki temu substancja myjąca może wniknąć głębiej i rzeczywiście usunąć tłuszcz, brud i co tam jeszcze potrzebujemy zmyć. Za to nartnikom napięcie powierzchniowe pozwala dosłownie chodzić po wodzie. Są małe, lekkie, dobrze rozkładają ciężar ciała i odpowiednio się poruszają, by nie naruszać sił spójności pomiędzy cząsteczkami wody. I wszystko to zbadali dokładnie fizycy!

Z odcinka dowiecie się też, dlaczego woda kapie z kranu zamiast płynąć cienką strużką, co to znaczy, że pływamy ruchem odwracalnym w czasie, dlaczego koty też są trochę płynem i czy aby producenci ekspresów do kawy z bardzo wysokim ciśnieniem nieco nas nie naciągają. Gorąco polecamy! Dostrzegajmy fizykę wokół nas!

Wstęp
Czym są płyny?
Pływanie w skali mikro i makro
Liczba Reynoldsa i efekty skali
Fizyka idealnej konsystencji lodów
Efekt Mpemby i zamrażanie wody
Jak zaparzyć idealne espresso?
Wpływ ciśnienia na parzenie kawy
Kawiarka, Aeropress i inne metody
Sensoryka kawy i psychologia smaku
Dlaczego zupa kipi podczas gotowania?
Tajemnica kapiącego kranu i napięcie powierzchniowe
Fizyka piany i ubijanie białek
Jak nartniki chodzą po wodzie?
Badania nad larwami i biofilmami
Podsumowanie

Rozdziały (8)

1. Wprowadzenie i definicja płynów

Profesor Maciej Lisicki przedstawia definicję płynów i podkreśla znaczenie fizyki płynów w różnych dziedzinach, takich jak biologia i astronomia.

2. Różnice między cieczą a gazem

Profesor wyjaśnia różnice między cieczą a gazem i podkreśla, że opisane przez niego równania są uniwersalne i stosowane na różnych skalach.

3. Pływ mikroorganizmów

Profesor opisuje, jak mikroorganizmy poruszają się w płynie, podkreślając, że ich strategie są różne niż w skali makro.

4. Twierdzenie o małżu

Profesor opisuje twierdzenie o małżu, które wyjaśnia, dlaczego mikroorganizmy muszą korzystać z innych strategii niż w skali makro.

5. Liczba Reynoldsa

Profesor wyjaśnia, jak liczba Reynoldsa pomaga w opisaniu przepływów płynów i wskazuje na dominację sił lepkościowych nad siłami bezwładności.

6. Badania nad mikroorganizmami i larwami morskimi

Profesor opowiada o badaniach nad ruchem mikroorganizmów i larw morskich, a także o badaniach nad elastycznością biofilmów bakteryjnych.

7. Badania nad procesami sedymentacji w oceanie

Profesor opowiada o badaniach nad procesami sedymentacji w oceanie, w tym o procesach opadania fitoplanktonu i jego wpływie na klimat.

8. Badania nad kawą w laboratorium

Profesor opowiada o badaniach nad kawą w laboratorium i porównuje ją do kawy w mieście.

Szukaj w treści odcinka

Wpisz frazę, aby wyszukać treść w transkrypcji tego odcinka

Ostatnie odcinki