Mentionsy
#269 Ludzka komórka – aż dziw, że ta maszyneria działa | dr Takao Ishikawa
Słuchasz nas regularnie? Zajrzyj na https://patronite.pl/radionaukowe
***
Ze szkoły mniej więcej pamiętamy obrazek: obszerna komóreczka otoczona błoną, w środku jądro, jakieś mitochondrium, całość pływa wygodnie w cytoplazmie. To oczywiście uproszczone przedstawienie. Podstawowa zmiana jest taka, że w komórkach nic wygodnie nie pływa: elementów jest bardzo dużo i są ciasno upchane. Ma to swoją funkcję. – Dzięki temu różne cząsteczki mogą ze sobą w uporządkowany sposób oddziaływać – wyjaśnia gość odcinka, dr Takao Ishikawa z Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego. – Współczesne badania pokazują, że w komórce jest bardzo, bardzo tłoczno – dodaje. Rozmawiamy o niesamowicie złożonym i dopracowanym ewolucyjnie mechanizmie, jakim jest komórka.
W jądrze komórkowym informacja genetyczna zostaje poddana transkrypcji, czyli przepisana na cząsteczki RNA. Nieduży fragment DNA rozwija się, przepisuje do RNA i zwija z powrotem. – Zapis genetyczny w każdej komórce w zasadzie jest taki sam, ale w zależności od tego, w jakiej tkance dana komórka się znajduje, to stopień superskrętów w różnych obszarach materiału genetycznego może być różny, co się przekłada właśnie na to, że różne geny są aktywne w jednej tkance, a inne w drugiej tkance – tłumaczy mój gość. Cząsteczki mRNA wydostają się z jądra komórkowego i trafiają do rybosomów, gdzie stykają się z innym rodzajem RNA: transferowym, tRNA. W rybosomie poszczególne aminokwasy łączą się w łańcuch białkowy, który odzwierciedla informację genetyczną. Komórki bowiem na co dzień są bardzo zajęte produkowaniem białek.
W odcinku omawiamy też oczywiście pozostałe elementy komórki, a jest ich sporo. Będzie o błonie komórkowej, mitochondriach, retikulum i aparacie Golgiego. Dowiecie się też, jaka komórka w ludzkim ciele jest największa, a jaka najmniejsza, dlaczego nie do końca da się stworzyć sztuczną komórkę do badań i skąd wiemy, że mitochondria mają pochodzenie bakteryjne.
Posłuchajcie, zachwycicie się swoim organizmem!
Szukaj w treści odcinka
Jeśli regularnie umielamy Ci gotowanie, spacer czy dojazd do pracy, zajrzyj proszę na patronite.pl ukośnik radionaukowy.
Uwaga, uwaga, już wkrótce nasze wydawnictwo RN będzie miało dla Was nowości.
Zajrzyjcie na wydawnictwo rn.pl i zapiszcie się na newsletter, żeby nie przegapić najlepszych okazji.
Nawet jest takie pojęcie, po polsku chyba ja niezbyt często słyszałem, ale po angielsku molecular crowding, czyli zatłoczenie cząsteczkowe czy molekularne powiedzmy.
No i wielkim zaskoczeniem już w tej chwili, 20 chyba lat temu mniej więcej było, gdy odkryto, że tak niepozorny gaz składający się z dwóch atomów tlenek azotu, no jest specyficznym sygnałem, który służy do komunikacji między komórkami.
Natomiast w tym kiedyś nazywanym śmieciowym DNA po pierwsze około połowa ulega transkrypcji, to znaczy przepisaniu na cząsteczki RNA.
Czyli 1 do 1 sekwencja nukleotydów budujących DNA przekłada się na sekwencję nukleotydów budujących RNA.
Ci z Państwa, którzy pamiętają te różne schematy z podręczników szkolnych, no to wiedzą, że niektóre typy RNA ulegają translacji, czyli zostają przetłumaczone na białka.
I sposobem właśnie wyniesienia pewnej informacji poza jądro komórkowe jest wytworzenie RNA.
mRNA warunkuje powstawanie białek.
Natomiast właśnie połowa tego śmieciowego DNA jest przepisywana też na RNA i dzisiaj już wiemy, że to są tzw.
niekodujące RNA.
Albo na przykład wpływają na proces transkrypcji, czyli przepisywania DNA na RNA, a to pomagają, a to przeszkadzają.
Czyli ten niekodujący RNA, mimo tego, że bezpośrednio my nie możemy powiedzieć, że na podstawie tego RNA powstają jakieś tam białka, narzędzia komórkowe, to jednak pełnią istotną rolę właśnie taką regulacyjną.
enzymów, czyli znowu białek, które odpowiadają za kopiowanie DNA, za transkrypcję DNA, czyli powodują powstanie różnych rodzajów RNA.
Powstają oczywiście różne rodzaje RNA.
I gdyby tych otworów nie było, no to mielibyśmy kłopot, dlatego że te wszystkie rodzaje RNA, które są syntetyzowane w jądrze komórkowym, no nie miałyby się jakby dostać, prawda?
No bo ten DNA to jest jednak zapis o tym, jakie białka mają powstać, jakie niekodujące RNA mają powstać.
No i te rzeczywiście zsyntetyzowane cząsteczki RNA muszą jakoś być wytransportowane na zewnątrz jądra komórkowego.
W naszym rozumieniu to znaczy, że nie będziemy mogli tych liter przeczytać, ale z punktu widzenia komórki to znaczy tyle, że ojej, to jest tak skręcone, że nie mogę syntetyzować RNA, no bo po prostu nie mam dostępu do tego materiału genetycznego.
Jedno z białek nazywane polimerazą RNA ma taką aktywność, że łączy ze sobą nukleotydy składowe RNA w takiej kolejności, która jeden do jednego odzwierciedla właśnie jednoniciowy zapis w DNA.
Czyli DNA się w jakimś miejscu na chwilę rozplątują się te dwie nici i RNA się podczepia zgodnie z tymi nukleotydami, bo jak wiadomo pasuje jedna do drugiej, a nie krzyżowo.
Tak, to jest w ogóle bardzo ważna zasada w świecie kwasów nukleinowych, czyli DNA i RNA, że one rządzą się tak zwaną regułą komplementarności.
W świecie RNA tak się składa, że zamiast tyminy występuje uracyl, ale to nie przeszkadza, żeby reguła komplementarności była zachowana.
Czyli ilekroć w DNA jest adenina, to ta polimeraza RNA, antropomorfizując, wie, że ma wstawić tam naprzeciwko uracyl.
Ostatnie odcinki
-
#308 Czy Ślązacy zdradzili Polskę? Dziadkowie w...
25.06.2026 04:30
-
#307 Górny Śląsk – historia wyboru między Polsk...
18.06.2026 04:30
-
#306 Co żyje na przemysłowej pustyni? | prof. E...
11.06.2026 04:30
-
#305 Jak się żyło w ostatnich latach PRL? | dr ...
04.06.2026 04:30
-
#304 Dlaczago ciągle się usprawiedliwiamy? | pr...
28.05.2026 04:30
-
#303 Na czym opiera się wartość pieniędzy? | dr...
21.05.2026 04:30
-
#302 Dlaczego polskie rzeki wysychają? | Piotr ...
14.05.2026 04:30
-
#301 Wynik II Wojny Światowej – kto zyskał na n...
09.05.2026 07:00
-
#300 II Wojna Światowa – czy mogła się skończyć...
07.05.2026 04:30
-
#299 Czarnobyl – co spowodowało awarię? | dr ha...
30.04.2026 04:00