Mentionsy
Rachunek myśli
Rachunek myśli
02.05.2026 21:00

„Idea Rzeczypospolitej”. Gość: dr Jakub Wolak

Rzeczpospolita szlachecka była na wskroś nienowoczesna. Nieufna wobec nowinek z zachodu i południa Europy, kierowała się antycznym ideałem dobrego życia w polis – twierdzi dr Jakub Wolak w książce „Idea Rzeczypospolitej”. Czy ta deklaracja była czymś więcej niż tylko retorycznym ornamentem? W jaki sposób przekładała się na praktyki egzystencjalne i polityczne oraz na relacje z sąsiadami? Czy w nowoczesnym świecie jest miejsce na taką formę polityczności? O staropolskim rozumieniu „rzeczy pospolitej” Michał Nowak rozmawia z dr. Wolakiem.

Rzeczpospolitą Solikowski Solikowski Rzeczpospolitą Sejmu Filipem Melanchtonem Jakubem Wolakiem Zygmunta Augusta Michał Nowak Fischer Jana Dymitra Solikowskiego Jakubem Wolakiem Jan Dymitr Solikowski Jan Kantyzienko Cholikowskiego

Rozdziały (14)

1. Wprowadzenie i autor

Rozmowa z Jakubem Wolakiem o książce „Idea Rzeczpospolitej” i jej autorskim kontekście. Autor, Jan Dymitr Solikowski, oraz jego dzieło z 1564 roku opisane w kontekście Rzeczypospolitej i jej sytuacji w XVII wieku.

2. Jan Dymitr Solikowski

Szczegóły życiowe i karierowe autora, Jan Dymitra Solikowskiego, w tym jego wstępu do kancelarii królewskiej i jego rolę w kwestiach politycznych i religiowych.

3. Cel i struktura dzieła

Analiza celu i struktury dzieła Solikowskiego, a także jego metafora opisująca sytuację Rzeczypospolitej i jej szlachty.

4. Problem Rzeczypospolitej

Opis problemu Rzeczypospolitej i jej synów, którzy nie zachowują wierności Rzeczypospolitej, oraz analiza tego w kontekście alegorii Solikowskiego.

5. Lekarstwo Rzeczypospolitej

Analiza lekarstwa, które Solikowski proponuje dla Rzeczypospolitej, a także rozmowa o roli króla i jego relacji z Rzeczypospolitym.

6. Rola króla i wspólnoty

Analiza roli króla w polityce Rzeczypospolitej i jego relacji z Rzeczypospolitym, a także omówienie kwestii kryzysu i potrzeby zmian w społeczeństwie.

7. Kryzys i zmiany

Analiza kryzysu w Rzeczypospolitej i jego źródeł, a także omówienie konsekwencji tego kryzysu na politykę i społeczeństwo.

8. Miłość jako lekarstwo

Analiza miłosnego lekarstwa dla Rzeczypospolitej w kontekście alegorii Solikowskiego i jego znaczenia dla polityki i społeczeństwa.

9. Prawo i dobro

Analiza relacji między prawem a dobrem w kontekście polityki Rzeczypospolitej i omówienie kryteriów decyzji w tej tradycji.

10. Eksperyment polityczny

Rozmowa o egzystencjalnym zaangażowaniu w politykę i krytyka, że ludzie nie żyją według swoich ideałów, ale kultura i normy są wiążące.

11. Nierówności społeczne

Analiza nierówności społecznych w Rzeczypospolitej i wpływ ich na klientelizm oraz kultura polityczna.

12. Unikalność Rzeczypospolitej

Odwzorowanie tradycji politycznej Rzeczypospolitej i jej unikalności w porównaniu z zachodem Europy, a także jej wartość dla krytycznego myślenia o polityce.

13. Porównanie z zachodem

Dr. Jakub Wolak porównuje Rzeczypospolitą Szlachecką z nowoczesnymi państwami terytorialnymi, podkreślając różnice w systemie politycznym i kulturze politycznej.

14. Zbiegostwo chłopów do Rzeczypospolitej

Dr Jakub Wolak omawia z Michałem Nowakiem zbiegostwo chłopów do Rzeczypospolitej i wprowadzenie poboru do wojska wśród chłopów w innych państwach.

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 17 wyników dla "Solikowski"

Zanim jednak przejdziemy do meritum, powiedzmy o punkcie wyjścia tej książki, czyli o dziele oblicze utrapionej i cierpiącej Rzeczypospolitej oraz sposób jej odnowienia objawiony w widzeniu na wyspie Patmos Jana Dymitra Solikowskiego.

Jan Dymitr Solikowski napisał to dzieło, tą alegorię w 1564 roku.

niemieckimi reformatorami, a po powrocie do Wittenbergi, młody Solikowski wstępuje najpierw do kancelarii prymasowskiej, mniej więcej w tym okresie, to jest około 1562 roku, przyjmuje też święcenia kapłańskie, zostaje kapłanem katolickim, a potem znajdujemy go w kancelarii królewskiej, która

Zrzesza najbardziej utalentowaną młodzież szlachecką i przyszłych wybitnych polityków, takich jak właśnie Solikowski, bo on zrobił później dość wybitną karierę jako polityk i jako dostojnik kościelny.

Kolegów miał wyśmienitych, Solikowski.

Prawdopodobnie miał ten prezent również charakter okolicznościowy, bo to był rok, to były miesiące, kiedy Solikowski właśnie wstępował do Kancelarii Królewskiej i jest to też prawdopodobnie taka ukryta pochwała kancelarii.

Jakie jest lekarstwo, jakie nam Solikowski proponuje?

Solikowski najpierw opisuje stan, czy też chorobę Rzeczypospolitej, potem opisuje

w pewnej mierze odpowiada doświadczeniu tych ludzi, czyli współczesnych Solikowskiego, bo oni widzą rozłam w łonie chrześcijaństwa zachodniego, widzą różne zagrożenia zewnętrzne,

Tak, król w tej tradycji, do której Solikowski nawiązuje, która jest silna i żywotna w Rzeczypospolitej Szlacheckiej, ale jest znacznie starsza.

Ale on w dziele Solikowskiego jest przedstawiony przede wszystkim jako sługa Rzeczypospolitej.

22 645 22 22 to nasz numer telefonu, adres mailowy myśli małpa.polskieradio.pl, a ja przygotowałem na dzisiaj muzykę Mikołaja Zieleńskiego, który wprawdzie jest o kilkadziesiąt lat starszy niż czas powstania dzieła Solikowskiego, ale jednak przynależy duchowo do epoki renesansu.

Ja myślałem, jak czytałem te publikacje o elitach, bo w samym dziele Solikowskiego, o którym mówiliśmy,

I to jest bardzo trudne do, jak sądzę dla nich to było bardzo trudne do rozgraniczenia i Solikowski to uchwycił stosując właśnie tą konwencję alegoryczną, on tak naprawdę sięga do pewnej tradycji starożytnej.

Ona może umrzeć tutaj Solikowski.

różnych wojen, ale też jest to pewien powszechny wtedy topos retoryczny i on również, szczególnie właśnie wśród publicystów, autorów katolickich, w różnym sensie katolickich, bo zarówno katolickich konfesyjnie, jak i katolickich politycznie, bo niektórzy autorzy, niektórzy myśliciele, tacy jak myślę również Solikowski, oni opowiadali się za starą, dawną religią,

Chociażby sam Solikowski ma na swoim koncie takie czyny wobec prawosławnych, które niekoniecznie świadczą o miłości bliźniego.

Ostatnie odcinki