Mentionsy

Dziś o pasożycie, bowiem padło pytanie o jego pisownię.

Skąd się wziął pasożyt przez ż. z kropką?

No i tutaj kilka uwag postanowiłem poświęcić pasożytom, czyli organizmom, które żyją cudzym kosztem, bądź ludziom, którzy cudzym kosztem funkcjonują.

Pierwotnie, proszę Państwa, w języku staropolskim pasożyt, pasiżyt, te wyrazy były zapisywane przez RZ.

Paść, czyli żywić, proszę Państwa.

I drugi człon to dawny polski rzeczownik żyć, czyli pupa, tyłek.

Tak byśmy powiedzieli, niektórzy twierdzą, że tyłek ma wydźwięk neutralny, ale ja się z tym nie zgadzam.

Tyłek też to jest bardzo potoczne określenie, proszę Państwa, pewnych okolic ludzkiego ciała.

I ponieważ bardzo często te organizmy usadawiały się w okolicach ludzkiego odbytu, no muszę o tym powiedzieć, tam się pasły w cudzysłowie, nazwano je pasożytami przez RZ.

Ale ponieważ ta żyć, czyli ten tyłek, jeszcze raz w cudzysłowie, ten wyraz zaczął uchodzić za wyraz nieprzyzwoity, nieładny, obsceniczny trochę, wulgarny wręcz, pojawiło się inne skojarzenie, paść się na cudzym życiu, życiu przez rzecz z kropką.

I to dało pasożyta przez rzecz z kropką.

Nie ma to więc nic wspólnego z pierwotną etymologią pasożyta przez RZ.

Przez wiele wieków ten wyraz tak był zapisywany, natomiast później zmienił on swoją postać i dziś funkcjonuje w zapisie przez Ż z kropką.

Natomiast jeżeli chodzi o związek z parasitusem, czyli tym greckim, który później miał źródło w języku greckim, a łacińskim parasitusem, oznaczał on współbiesiadnika.

Wspólnie z kimś zasiadały do posiłku, ale ponieważ zmieniła się ocena takiego przysiadania się, został ten wyraz zapożyczony przez inne języki i stał się terminem biologicznym w tym negatywnym, negatywnym, formalnie negatywnym znaczeniu, bo oczywiście te żyjątka niczemu nie są winne.

Rodzimy pasożyt, pochodzi od zupełnie innych wyrazów, które w dzisiejszym programie Państwu omówiłem.

Jeśli chodzi o połączenia, no to mamy groźnego pasożyta, pasożyt malarii, może być różne rodzaje pasożytów występują, ale oczywiście też o ludziach tak czasem mówimy i nie jest to dobre określenie.

A rozprawę z językiem w Radiu Kielce można wysłuchać od poniedziałku do piątku około godziny 13.30.