Mentionsy
"Czołg" ("Der Tiger"). Prawda, fikcja i polityka. Recenzja historyczna I Norbert Bączyk
"Czołg" ("Der Tiger"), film Dennisa Gansela, przedstawia samobójczą misję załogi niemieckiego czołgu Tygrys podczas II wojny światowej na tyły wroga, ale okazuje się, że nic nie jest takie, jakby się mogło wydawać... Czy film wiernie oddaje charakter walk pancernych? I jak wpisuje się w niemiecką politykę historyczną? Odpowiada Norbert Bączyk, historyk i współautor podcastu "Wojenne historie".
Szukaj w treści odcinka
Jak nasz tygrys?
Strasznym piekłem, ale ten Tygrys ładnie sobie jedzie przez te obszary Rosji, tak to nazwijmy.
Po pierwsze, czy widzimy tam Tygrysa?
Nie, nie widzimy tam Tygrysa.
W filmie Der Tiger, Tygrys, w tłumaczeniu, no, czołg właśnie reżyserii Denisa Gansela, widzimy replikę.
Każdy miłośnik broni pancernej szybko zauważy, że nie jest to oryginalny Tygrys.
W bardzo niewielkiej liczbie filmów w ogóle występowały prawdziwe Tygrysy, aczkolwiek kilka takich filmów czy seriali było.
To po czym poznać, że to nie jest Tygrys?
Bo sam film też był realizowany chyba w Czechach, a jeśli mówimy o Tygrysach już, to właściwie niezależnie od tego, czy oglądamy film z tej czy z tamtej strony żelaznej kurtyny, czy obejrzymy Czterech Pancernych, czy Szeregowca Ryana, to ten Tygrys zawsze będzie głównym złołem.
Znaczy, zanim odpowiem Ci na to pytanie, to powiem, że akurat w tym filmie, w filmie Der Tiger, to nie jest taki zwol, oczywiście mówimy o filmie niemieckim, bohaterami jest załoga niemieckiego czołgu Tygrys, ale to jest jeden z nielicznych obrazów filmowych, gdzie załoga Tygrysa panicznie boi się pojazdów przeciwnika i przed nimi ucieka, więc to jest nietypowa konwencja jak na Tygrysa.
Zwykle przed tygrysami się ucieka właśnie.
Tak, tygrys jest czołgiem ikonicznym, symbolicznym dla sztuki filmowej okresu po II wojnie światowej.
W bardzo wielu produkcjach filmowych Tygrys jest tym ukoronowaniem sukcesu.
Wspomniałeś kino amerykańskie, Kelly's Heroes, czyli Złoto dla Zuchwałych, gdzie finalnie we francuskim, chociaż w rzeczywistości ówcześnie jugosłowiańskim miasteczku, mamy pojedynek też zresztą trzech czołgów radzieckich ucharakteryzowanych na Tygrysy.
Ale tak czy inaczej mamy pojedynek z tygrysami.
Jednego z tych tygrysów nie udaje się zniszczyć, ale można się zawsze dogadać z jego załogą.
A w przypadku szeregowca Ryana w tej kulminacyjnej scenie walki o miasteczko we Francji też mamy pojedynek z Tygrysami, zresztą też zbudowanymi na bazie replik, na bazie czołgów radzieckich.
Tak więc rzeczywiście amerykańskie kino odnosi się do Tygrysa.
U Rosjan też jest cały czas odwołanie do Tygrysów albo tak zwanych mitycznych Ferdynandów.
Mianowicie takie sceny, które mówią, że Tygrysa można zniszczyć tylko od tyłu i tutaj w tym filmie jest chyba odniesienie do, takie puszczenie oczka do widza.
Względem tej teorii ten tygrys również dostaje w rurę wydechową i zniszczony nie zostaje.
W tamtych dwóch filmach jedynym sposobem na to, żeby zniszczyć tygrysa jest celny strzał w tył tego drapieżnika.
Bok Tygrysa jest tak samo opancerzony jak jego tył.
Załoga radzieckiego działa szturmowego, działa samobieżnego, nie trafia ten pocisk, tylko jakby prześlizguje się obok Tygrysa.
Ten tygrys manewruje, nie nadstawia się tyłem, żeby go trafić, ale rzeczywiście w tych amerykańskich filmach mamy to nawiązanie.
Jakąś adaptacją sławnego Białego Tygrysa, Białyj Tigr, który to jest film Szachnazarowa sprzed kilkunastu lat.
Biały Tygrys, film wojenny, rosyjski.
Ten symboliczny, niemiecki, niezniszczalny czołg Tygrys, Biały Tygrys, nie zwykły Tygrys, tylko Biały Tygrys, pojawia się znikąd, żyje w bagnach, niszczy dziesiątkami radzieckie czołgi i znika.
Powiedz mi w takim razie, na ile te obrazy Tygrysa w kinie wojennym, tutaj mówimy o kinie rosyjskim i o filmie Der Tiger, przystają do tego, jakim czołgiem był Tygrys?
Więc rosyjskie filmy mniej oddają sens tych tygrysów, tym bardziej, że filmy rosyjskie chciały widzieć tygrysy wszędzie.
Wszędzie są tygrysy.
W Czterech Pancernych i Psie też mamy tygrysy.
Wszędzie walczymy z tygrysami.
Podczas gdy w rzeczywistości Tygrys był rzadkim czołgiem.
Ja się nie dziwię temu, że po wojnie, a właściwie już w czasie wojny, propaganda aliancka podkreślała znaczenie Tygrysa.
No, 13 czerwca 1944 roku i pojedynczy Tygrys, który rozwala całą aliancką kolumnę czołgów.
Tak, Wille Bokasz, Wittmann i jego sławny rajd Tygrysem rzeczywiście.
Celem tej misji załogi Tygrysa jest odnalezienie określonego pułkownika,
No i załoga Tygrysa ma go przywieźć z powrotem w niemieckie szeregi.
To oglądając ten film zastanawiałem się, czy Tygrys byłby najlepszym wyborem nie tylko ze względu na ukształtowanie terenu, ale też ze względu na to, że no załóżmy, że on ulegnie jakiejś awarii, koniec misji.
Wszystko byłoby lepszym wyborem niż Tygrys do takiej misji, jak pokazano w tym filmie.
Dlatego, że Tygrys to jest czołg, Tygrys 1.
Pojemność zbiorników paliwa w Tygrysie to było ponad 500 litrów.
Ale to jest właśnie film, w którym potrzebujemy Tygrysa jako wabika do zupełnie innej opowieści.
Tygrys to jest właśnie...
Ta lampa, która wabić my, czyli widzów zainteresowanych wojskowością, historią wojskowości, a dostajemy zupełnie coś innego, bo to nie jest film wojenny i to nie jest film, mimo wszystko, bo wspomniałeś o tym na początku, w mojej opinii to nie jest film o Tygrysie.
W mojej opinii Tygrys jest rodzajem właśnie przynęty.
No i jak wspominałeś, tutaj tygrys jest w nietypowej roli, bo tygrys jest zwierzyną łowną, a łowią go działa samobieżne SU-100 radzieckie.
Ciężko się celuje do ruchomego czołgu z takiej kolumbryny, ale przy bezpośrednim trafieniu rzeczywiście można obezwładnić, zniszczyć Tygrysa pojedynczym strzałem.
Nie, to też jest zabieg czysto filmowy i to podwójnie, bo najpierw mamy scenę, kiedy Tygrys z bliskiej odległości nie jest w stanie przestrzelić czołowej płyty, nawet nie tyle co pancernej, co w tym wypadku mówimy o budowie działa.
No to okej, ześlizgnięcie się pocisku ma prawo mieć miejsce, natomiast Tygrys nie miał żadnego problemu, żeby strzałem czołowym zniszczyć SU-152.
To był pojazd radziecki o bardzo dużej sile ognia, ale nie miał absolutnie jakiegoś super pancerza, który powodowałby, że Tygrys i to jeszcze na takich odległościach, jak w filmie, nie mógł go powalić.
Znaczy zabiegiem czysto filmowym jest też to, że Tygrys musi, uciekając przed lufami sowieckiego działa, uciec się do zanurzenia pod wodą.
Natomiast tutaj zastosowano ciekawy wybieg, dlatego że rzeczywiście Tygrys 1
Próba zrobienia tego tak, jak to mamy w filmie, no zakończyłaby się oczywiście śmiercią załogi i utratą pojazdu, no bo tutaj ewidentnie Tygrys robi zaokręt podwodny, natomiast tak, technicznie Tygrys 1 był czołgiem przystosowanym do głębokiego obrodzenia, to znaczy mógł zanurzyć się w całości w rzekę,
Załoga czołgu Tygrys w filmie Der Tiger zachowuje się w sposób rażący, odbiegający zarówno od regulaminów, jak i od zdrowego rozsądku.
No i końcowe sceny tego filmu, one już nie toczą się w Tygrysie.
Ostatnie odcinki
-
"Rycerz Siedmiu Królestw" vs historia I Michał ...
22.02.2026 10:00
-
"Ołowiane dzieci". Prawda i fikcja w serialu I ...
15.02.2026 10:00
-
"Ołowiane dzieci". Prawda i fikcja w serialu I ...
15.02.2026 10:00
-
"Ołowiane dzieci". Prawda i fikcja w serialu I ...
15.02.2026 10:00
-
"Wielki Marty". Czy to film oparty na faktach?
05.02.2026 21:20
-
"Wielki Marty". Czy to film oparty na faktach?
05.02.2026 21:20
-
"Czołg" ("Der Tiger"). Prawda, fikcja i polityk...
29.01.2026 20:00
-
"Czołg" ("Der Tiger"). Prawda, fikcja i polityk...
29.01.2026 20:00
-
"Hamnet". Szekspir, jakiego nie znacie. Prawda ...
22.01.2026 20:00
-
"Hamnet". Szekspir, jakiego nie znacie. Prawda ...
22.01.2026 20:00