Mentionsy

I tak na samym początku na pewno chciałam przybliżyć przede wszystkim temat tego, czym właściwie jest szpiczak plazmocytowy.

Szpiczak plazmocytowy jest nowotworem, o którym mówimy w marcu, bo dzisiejsza audycja jest związana z tym, że marzec jest miesiącem świadomości szpiczaka plazmocytowego.

W jaki sposób dochodzi do powstawania szpiczaka?

To jest białko monoklonalne, którego nadmiar też niestety powoduje określone objawy związane z przebiegiem szpiczaka plazmocytowego.

Z tym, że jest to też jednostka chorobowa taka enigmatyczna, bo większość osób, które ma białko monoklonalne nie będzie miało szpiczaka.

U części tylko dochodzi do transformacji, do zwiększenia liczby nieprawidłowych komórek, wtedy mamy do czynienia ze szpiczakiem tlącym się.

No i na koniec, jeśli konsekwencje rozwoju szpiczaka tlącego są w postaci uszkodzenia narządowego, czy też określonych biomarkerów uszkodzenia, wtedy mamy do czynienia ze szpiczakiem plazmocytowym, który już jest chorobą, którą trzeba leczyć.

Jakie mogą być takie pierwsze objawy dotyczące szpiczaka?

No chyba tu jest największy problem diagnostyczny i wyzwanie, bo szpiczak plazmocytowy jest chorobą można powiedzieć osób starszych powyżej 65 roku życia, chociaż również pojedyncze, rzadkie przypadki w młodszym wieku są.

Ja miałem pacjentów najmłodszych powyżej 30 roku życia, natomiast na pewno w wieku dziecięcym nie był raportowany szpiczak plazmocytowy.

Sam szpiczak jest chorobą wywodzącą się z układu odpornościowego, który nie działa prawidłowo, więc objawy mogą być związane z nieprawidłowym działaniem układu odpornościowego, częstsze infekcje, gorzej przebiegające infekcje.

No i w pewnym uproszczeniu można powiedzieć, że brakuje miejsca dla prawidłowych komórek, czyli dochodzi do niedokrwistości, która rzeczywiście jest częstym objawem szpiczaka, no i już takim objawem, który zmusza do rozpoczynania diagnostyki.

I można zebrać te objawy i stwierdzić, że dla osoby, która średnio chory na szpiczaka ma 70 lat, to te wszystkie objawy są bardzo nieswoiste, bo w wieku 70 lat większość osób jest osłabiona, większość osób ma dolegliwości bólowe kośćca, większość osób ma osłabiony układ odporności.

Nerek się nie bada, jeśli nie dają one objawów, także niestety mamy do czynienia z opóźnionym rozpoznawaniem szpiczaka plazmocytowego.

I to nie jest kwestia jakiegoś niedoskonałego systemu ochrony zdrowia, tylko kwestia tego, że choroba się zaczyna w sposób taki podstępny nietypowymi objawami i stąd znowu wracamy, dlaczego w marcu warto mówić o tym, że są takie nietypowe choroby jak szpiczak plazmocytowy, no i pewne objawy czy też grupy objawów mogą zmuszać do rozpoczęcia diagnostyki.

W takim razie czy samo rozpoznanie szpiczaka zachodzi zazwyczaj przez przypadek?

Natomiast dobrze byłoby rozpoznawać szpiczaka wcześniej, czyli kiedy mamy wykonywane badania, no już zaczynając od tego, że pojawia się wydłużone OB, które pokazuje, że są jakieś nieprawidłowości w białkach surowicy, jest kolejne badanie wykonywane, czyli

Jak na tym etapie rozpoznamy szpiczaka, niekoniecznie to musi być szpiczak, bo znowu wtedy mamy możliwość rozpoznania nieprawidłowości w postaci tej gamma patii monoklonalnej albo szpiczaka tlącego się.

I wtedy czekając na wykrycie objawów aktywności szpiczaka, wdrożenie leczenia będzie najskuteczniejsze.

Jakie są urokowania u pacjentów, u których ten szpiczak zostanie jak najwcześniej wykryty?

Teraz mówimy, że osoby, które są rozpoznawane i mają szpiczaka mogą żyć średnio powyżej 10 lat.

Czas rozpoznania, czyli tą medianę wieku 70 lat, no to zbliża się to już do przeżycia osób zdrowych, które nie mają szpiczaka.

W takim razie, jakie leki stosuje się w przypadku wykrycia szpiczaka i jakiego typu terapia?

Myślę, że to będzie prostsze, żeby zrozumieć w jaki sposób podchodzimy do szpiczaka.

W wielu schematach terapeutycznych efekt przeciwszpiczakowy jest wzmacniany przez używanie sterydów.

Natomiast ważna jest strategia leczenia, którą określamy bardzo często już na samym początku, bo część z pacjentów młodszych bez współistniejących chorób, młodszych w kontekście szpiczaka, to jest do 70 roku życia.

Pacjenci nie umierają bezpośrednio na szpiczaka, tylko na powikłania infekcyjne wynikające zarówno z samej choroby, jak również mogące też być powikłaniami leczenia.

Rzeczywiście 30% zgonów jest związane nie bezpośrednio ze szpiczakiem, tylko pośrednio ze szpiczakiem, czyli z tym niedoborem funkcjonowania układu odpornościowego.

Czyli rodziny pacjenta, cały obszar ochrony służby zdrowia powinien również być wyszczepiony po to, żeby nie narażać tego pacjenta na potencjalne powikłania infekcyjne, które w przypadku chorych na szpiczaka, tak jak wspomnieliśmy, niestety mogą się skończyć tragicznie.

No i znowu sumarycznie można powiedzieć, że te wszystkie działania również pośrednio wydłużają przeżycie chorych na szpiczaka, które obserwujemy w ostatnich latach.

Z drugiej natomiast też powstał jeden z raportów potrzeby i oczekiwania pacjentów z nawrotem szpiczaka plazmocytowego Fundacji Carita.

No i w ten sposób dochodzimy do konstruowania zaleceń, wytycznych i tu się zmienia sytuacja, bo jeszcze rok temu byście mnie Państwo spytali, jak wygląda sytuacja chorych na szpiczakach, a bym powiedział, że całkiem nieźle.

I mamy znowu kolejne rejestracje, schematy z immunotoksyną, czyli znowu wykorzystujemy układ odporności, ale też takie celowane leczenie naznaczające nieprawidłowe komórki szpiczakowe.

Także czekamy bardzo na te nowe możliwości leczenia, tak jak wspomniałem, zarówno pierwszej linii, jak i postaci nawrotowych chorych na szpiczaka.

Zmierzając ku końcowi, czy w takim razie są aktualnie podejmowane jakieś nowe kroki, żeby też znaleźć jakieś nowe sposoby leczenia może właśnie pacjentów ze szpiczakiem, czy nowe sposoby terapii?

Rzeczywiście szpiczak plazmocytowy od lat jest obszarem, gdzie prowadzi się bardzo dużo badań klinicznych, czyli znowu badania kliniczne zaczynamy od wczesnych faz, gdzie zupełnie nowe podejście terapeutyczne, przez wykazywanie skuteczności u kilkudziesięciu pacjentów, no i później badania fazy trzeciej, czyli porównywanie tej skuteczności do standardu terapii.

Pozostaje nam jedynie trzymać kciuki za kolejne kroki stawiane pod względem właśnie rozwoju nauki co do szpiczaka.