Mentionsy

No tak, wracają bociany.

Do niedawna mówiono nawet tak, że co drugi bocian na świecie jest Polakiem.

Co tak naprawdę wiemy o bocianach?

Dlaczego pani bocianowa składa jaja tylko w nocy?

Czy bocian jest tak wierny jak łabądek?

Jak odróżnić pana bociana od pani bocianowej?

Jak na bociany wpłynęła wojna na Bliskim Wschodzie?

Zablokowanie przez Amerykanów polskich stron zajmujących się bocianami.

Bo część tych bocianów miała umocowane na swoich grzbietach nadajniki GPS, a niektóre nawet kamery.

A Amerykanie najwyraźniej uznali, że publikowanie map pokazujących trasy przelotów naszych bocianów to naruszenie wojskowej tajemnicy.

Jak w takim razie możemy pomóc naszym bocianom?

Dom bociana w Krzesku.

Podcast Podróże Czejarka i prywatne życie bociana.

Doktor Ireneusz Kaługa, Prezes Grupy Ekologicznej, członek PTTK Oddziału Siedlce, przewodnik terenowy, fan bocianów.

Jak odróżnić Pana bociana od Pani bocianowej?

To jest tak, że musimy się dobrze bocianom przyjrzeć, żeby to odróżnić.

Jeśli przylatuje jeden ptak, my wiemy z doświadczeń wieloletnich, że pierwszy zjawia się na gnieździe pan bocian i on poprawia gniazdo i czeka na wybrankę.

Ale jak już oni się w tę parę połączą, w tym gnieździe, to on jest generalnie wierny w ramach tego gniazda, tej pani bocianowej, to żebyśmy tak pozytywnych rzeczy szukali.

No też chcemy łamać stereotypy, bo tak, mamy takie bociany, mamy taką jedną parę, którą obserwujemy od dwóch lat i okazuje się, że pan bocian jest na dwóch gniazdach.

Także wiemy to, bo bocian ma, jest to oznaczone.

Ile żyją bociany mniej więcej?

Mamy takiego bociana z obrączkowanego na Białorusi, który żył 23 lata i został znaleziony już martwy, porażony prądem.

Czyli tak paręnaście lat mniej więcej to jest taki wiek dla bociana, że nie ma problemów, to jest w porządku.

Jeżdżą kombajny, jeżdżą ciężkie samochody, które czasami na wsi budują kanalizację, to bociany są przyzwyczajone do tego.

A jak maszyna rolnicza jedzie sobie po polu i tam na przykład ta gleba jest wzruszona i to robale wyłażą na wierzch, no to z tyłu idzie pełno zwierzaków często, ptaszory przede wszystkim, bociany też.

Bociany też.

Bociany też.

Bociany też, one wiedzą, wręcz reagują na maszyny rolnicze i odróżniają, na przykład kosiarkę, którą mogą odróżniać, tak naprawdę one wylatują bardzo wysoko nad poziom gruntu i obserwują teren, ale też reagują na dźwięki.

A co je bocian?

No bo taka wiejska legenda, czy powiedziałbym przedszkolna, bo to się dzieci w przedszkolu uczy, że bocian z żabką na rysunku, a podobno to jest nieprawda.

No bocian jest oportunistą, co oznacza, że będzie chwytał pokarm, który najczęściej występuje w sąsiedztwie gniazda.

To w sąsiedztwie gniazda to tak mniej więcej do kilometra, bo bociany nie latają bardzo daleko, aczkolwiek są przypadki te takie z naszych nadajników, gdzie bocian pokonuje nawet dystans kilkunastu kilometrów, żeby zdobyć pokarm.

Wtedy bociany najczęściej, prawdopodobnie, chwytały płazy.

Ale generalnie skład bocianej diety zależy też od pory roku.

Ludzie wychodzą w pole, ziemia jest odwracana i wtedy najczęściej pokarmem bociana są dżdżownice.

Po drugiej stronie jest pole i tamten jeden, jedyny bocian, którego udało mi się rano znaleźć, chodzi.

To wasz bocian czy nie wasz bocian?

To jest bocian z Krzeska tutaj.

Wszystkie bociany tutaj znamy.

Jeszcze jest samotny, bo na teren naszego powiatu przyleciało około 30 bocianów dotychczas.

Zaczyna się szczyt przelotu i teraz spodziewamy się, że do 10 kwietnia wróci większość bocianów.

Drugi to jest pan bocian.

To jest bocian z gminy Suchożebry.

No wszystko zależy też od pogody, bo bociany poruszają się, migrują w kominach termicznych, a te kominy termiczne tworzą się nad rozgrzanym lądem.

Zbociany tak od trzeciego, czwartego roku kalendarzowego dopiero przystępują do lęgu, a drugi jest takim ptakiem po prostu jeszcze niedojrzałym.

Tak, mówimy oczywiście o bocianie szybkim.

Nie mieliśmy sygnałów od września tak naprawdę i ja strasznie się martwiłem o tego bociana.

To jest bociany już w którejś z rzędu, będzie to chyba jego piąta już migracja z nadajnikiem.

Bociany europejskie, w tym nasze polskie, nie wysyłają sygnałów z Sudanu, bo tam po prostu cała infrastruktura ta nadawcza jest zerwana, jest też wojna i jest z tym problem.

Czy taki nadajnik to jest duży na takim bocianie?

W porównaniu z masą bociana, który dorosły ptak może ważyć 4,5 kg, to jest naprawdę ułamek.

Chciałem zapytać teraz jak możemy pomóc tym bocianom, bo możemy im pomagać na różne sposoby.

Działając w grupie ekologicznej to jest jedno, widząc bociana, który ma problemy, zgłaszając to jest drugie.

Są kraje, gdzie do bocianów, my te bociany kochamy.

Są kraje, w których do bocianów się strzela, bo to jest sport narodowy, bo to jest moda, bo tak było z pokolenia na pokolenie i im jest bardzo ciężko zrozumieć, że oni zabijając jakieś zwierzę zabijają coś, co dla nas jest bardzo ważne.

Bocian dobrze się kojarzy, ale niestety też sięgamy głębiej i docieramy do sytuacji smutnych w Libanie.

Od wielu, wielu lat poluje się na bocianek.

My od 2013 roku prowadzimy wspólnie z przyrodnikami z Libanu projekt Bociany ponad granicami.

W ogóle znana akcja w 2017 roku, pojechaliśmy z Reksiem, z naszym filmem, Reksio i Bocian do Libanu po to, żeby się spotkać z dziećmi szkolnymi, z nimi porozmawiać i przekonywać za pośrednictwem

Kreskówka do bocianów nie strzelać

Bociany jest jednym z częściej występujących gatunków, ale tam są zabijane orliki, krzykliwe, grubodziobę, błotniaki stawowe, kraski, żołny, dudki.

Jeździcie tam, tłumaczycie, że te bociany są dla nas ważne i że są istotne i mówicie im co?

I pomyślałem sobie, bo ja ich przekonuję, pokazuję im zdjęcia jak chronimy te bociany, wyplątujemy ze sznurków, zabezpieczamy gniazda, chronimy łąki na których żerują i tak dalej i tak dalej.

Ja powiem dziadkowi i powiem tacie, żebyśmy już więcej nie strzelali do bociana.

My mamy bociany, to jest, my na nie czekamy.

Zdajesz sobie sprawę, że bocian lecący do nas z nadajnikiem, bocian z obrączką, my go wyczekujemy, patrzymy czy wróci na to samo gniazdo.

Kochajcie bociany, bo one nasze są.

Parę różnych rzeczy się dowiedziałem o bocianach.

Bocian samiec i bocian samica mają inne strategie lotu.

Bociany samce przylatują wcześniej do gniazda.

Czasami w ciągu kilku godzin zjawia się wybranka bocianica, siada na gniazdo, a czasami bocian czeka na wybrankę, na partnerkę kilkanaście dni nawet.

No to wszystko też zależy od terminu w którym one przylatują bo jeśli przylecą bardzo wcześnie na teren naszego powiatu w ostatnich latach bociany zjawiają się już pierwsze nawet 6 marca to jest dość wcześnie ten termin przylotu z zimowiska uległ bardzo przyspieszeniu.

To ten bocian, który przyleci wcześniej do pierwszej dekady marca ma jeszcze dużo czasu tak naprawdę, bo większość ta migracja trwa z różnym nasileniem aż do 10 kwietnia mniej więcej.

32 dni do 34 bocianych dni wysiadują.

Bo mamy bardzo mało bocianów jeszcze na terenie powiatu siedleckiego.

W każdym roku mamy takie sytuacje, że nasze bociany zostają zatrzymane przez niekorzystne warunki atmosferyczne przed półwyspem Bosfor.

Cieśnina ma szerokość mniej więcej 16 kilometrów i to jest odcinek, który jest dla bocianów bardzo niebezpieczny.

Czyli ten Bosfor jest taką magiczną, ale też realną granicą między kontynentami jakby geograf powiedział, a tutaj między światem bociana zimowym i światem letnim.

Jeśli warunki na terenie całej Turcji są niekorzystne i jest zimno, to kominy termiczne też się nie tworzą, bo... A Turcy w miarę przyjaźni są do bocianów?

Turcy są przyjaźni, chociaż... A, bo pytam, no bo rozmawialiśmy o tym strzelaniu do bocianów, więc... Chociaż nadajnik, który dzisiaj tu prezentował Tomek Gajkowski, nasz kolega, był akurat przyspany nam przez Turków.

Znaleziona nasza, jedna z naszych bocianic znaleziona w lesie w Turcji.

Na jakiej wysokości leci bocian?

On się nie wznosi tak wysoko jak samoloty pasażerskie, więc one z punktu widzenia bociana są tylko przy lotniskach jakby groźne, ale te wojskowe to się dzieje na dużo niższych pułapach.

I to jest tak, że te nasze bociany, te nasze bociany bardzo doświadczone, no takie jak na przykład ta nasza Zbysia, która jest w siódmej migracji teraz z nadajnikiem, to nadajnik bardzo precyzyjnie wskazuje, że nad terytorium Iwanu leci bardzo wysoko.

Leci też w dużej grupie, co łatwo rozproszyć niebezpieczeństwo, bo te grupy przemieszczające się nad terytorium Libanu, nasi koledzy raportują, że nawet do 20 tysięcy w takich grupach bocianów się znajduje.

Niemniej jednak jesteśmy w najciekawszym, najpiękniejszym momencie roku, bo czekamy na nasze bociany.

To nie jest tak, jak nam opowiadano do końca w szkole, ale w szkole też opowiadano, że połowa bocianów na świecie, a nawet więcej to są oczywiście nasze bociany polskie, to niestety od pewnego momentu nie jest już prawda, zdaje się.

Czy nie jesteśmy już tym numerem jeden bocianowym?

Ale bociany hiszpańskie należą do innej populacji, to jest zachodnia populacja wędrówkowa.

Tak naprawdę z Hiszpanii widać Afrykę, no i te bociany wlatują bezpośrednio, już są na kontynencie.

A nasze bociany muszą do tych pierwszych miejsc

90 par to jest najbardziej bociana gmina.

Generalnie Europa Wschodnia, tutaj jesteśmy naprawdę liderami jeśli chodzi o bociany.

Wracając do naszych bocianów.

Z każdego tysiąca, które obrączkujemy bocianów nawet 700 może nie przeżyć pierwszego roku.

Tu mój niezawodny asystent Wiktor temu Atamanowi nadawał imię, bo mamy zasadę, że każdy kto już zasłuży bardzo nadaje imię swojemu bocianowi.

No to jest bardzo ciekawe, bo historia niezwykła, bo wszystkie bociany wyruszały gdzieś w okolicach pierwszej dekady lutego w drogę na północ, a Ataman nagle, nie wiem dlaczego, włączył się i poleciał na południe.

On tak naprawdę przez miesiąc leciał, nasze bociany leciały do Polski, a on leciał na południe, ale nie to jest ciekawe.

Ponieważ bociany nie migrują w pojedynkę, tylko w dużych grupach.

No nie odzywa się, ja myślę, nie musi to oznaczać, że bocian nie żyje, może to oznaczać, że jest awaria nadajnika, no to się zdarza.

Bocian z Loburga kiedyś, z Niemiec, tak migrował i

Nasz ataman do tego się nie nadawał i my nie mamy takich bocianów, które możemy

Jeśli taka bocienica składa jajo to jest narażona w tym momencie na ataki różnych drapieżników i na przykład coraz częściej bieliki robują gniazda bocianów i to się zdarza w różnych sytuacjach.

Mamy taką kolonię w Lwowcu na północy naszego kraju, gdzie jest duża kolonia bocianów, którą niestety bielik tak ograniczył młode, zabrał młode z gniazd, że kolonia przestaje istnieć.

A noc jest takim momentem spokoju, gdzie bocianica spokojnie to jajo może złożyć, nic jej nie grozi, jajo jest bezpieczne.

A dlaczego pan się w ogóle tymi bocianami zajął?

Czy to było tak, że najpierw były jakieś zwierzęta, potem były ptaki, a potem się nagle pojawiło hasło, dobra, tak już ptaki to bociany?

Czy od razu to było wiadomo, że bociany?

Pod gniazdem bocianiem się wychowałem, to po pierwsze.

Ale wszystko to się zmieniło i jeszcze będąc w podstawówce uratowałem bociana.

No i to chyba był ten moment i ja dotknąłem tego bociana, poczułem jak bije serce.

I dzisiaj dzieci, które przyjeżdżają do nas na obrączkowanie staramy się... Czyli czuje się, trzymając bociana rozumiem, czuje się bicie jego serca?

Pozwalamy czasami położyć rękę tak, żeby poczuć bocianie serca.

Trudno o tym opowiadać, bo to się zdarzyło wiele lat temu, ale dziś widzę to w oczach dzieci, które przyjeżdżają, biorą udział w obrączkowaniu, biorą udział w tej naszej edukacji, będą przyjeżdżać do domu bociana, który jest spełnieniem takich

Myślę, że tak to ma wyglądać, bo oczywiście bociany badamy.

No bocian jaki jest, każdy widzi.

Grupa Ekologiczna Dom Bociana w Krzesku.

Miłość do naszych polskich bocianów.

Dom Bociana w Krzesku.

Do tego bocianiego tematu jeszcze wrócimy.