Mentionsy

który się rozgrywa na naszych oczach, ale dzisiaj nie będziemy rozmawiać z ambasadorem Opalińskim o Uzbekistanie, ale poświęcimy uwagę tego programu Pakistanowi, rozwijając nasz wspólny format o kolejną część, czyli format relacje Rosji z państwami Azji Południowej.

I faktycznie nasze oczy w tym odcinku będą skupione na Pakistanie, w którym ambasador Opaliński spędził 13 lat, ale chyba poświęcił mu trochę więcej.

To znaczy jest interesującym dla mnie tutaj ten kontekst, może co się wydarzyło, co się działo na tym terenie do 1947 roku, bo w gruncie rzeczy ten kolejny punkt sobie zaraz otworzymy, podział właśnie Indii i Pakistanu, ale to przecież było jedno państwo.

Jak to się stało, że faktycznie, co doprowadziło do tego, że Pakistan i Indie w 1947 roku rozłączyły się?

Świeckie, demokratyczne Indie i muzułmański Pakistan, który od początku swoją tożsamość definiował również poprzez opozycję wobec swojego sąsiada.

W zamyśle mocarstw zachodnich Wielkiej Brytanii Pakistan miał stać się strefą buforową pomiędzy komunistycznym Związkiem Radzieckim a Indiami, które pod rządami NER-u przyjęły politykę niezaangażowania, a z czasem się zbliżyły do ZSRR.

Pakistan z kolei, obawiając się indyjskiej przewagi, przystąpił czy wszedł w orbitę amerykańską.

I to ustawiło relacje ZSRR i Pakistanu w chłodnym tonie na wiele dekad.

Dla Moskwy partnerem kluczowym w Azji Południowej stały się Indie, a nie Pakistan.

W 70. była ukończona, a ja skończyłem studia w 85. i między innymi pamiętam, jak moi koledzy ze studium właśnie Wydziału Orientalistyki między innymi jeździli do Pakistanu, aczkolwiek była wtedy atmosfera nieufności i to zupełnie, a diametralnie różna od wielkiej przejaźni z Indiami, którą zresztą...

Natomiast w Pakistanie mieliśmy inny wątek, który też razem z tym 47, 8 czy 9 rokiem...

W związku z tym znaleźli swoją ojczyznę tam, w Pakistanie.

Ich wsparcie miało tak olbrzymie znaczenie, że wręcz Indie zaprotestowały wobec Wielkiej Brytanii wobec sprowadzenia tak doświadczonych pilotów po II wojnie światowej, którzy później nawet część z nich oddała życie broniąc Pakistanów w 1965 roku w wojnie z Indiami.

Aha, on się wybiera, dobrze, czyli on jest jakby tak w drodze do, no więc właśnie tutaj mamy to powiązanie, o którym Pan wspomniał, ale dobrze chyba byłoby rozwinąć wątek Pakistan ze Stanami Zjednoczonymi, czy to było trwałe zbliżenie, czy to była tylko jakaś próba, no bo tak na dobrą sprawę mówimy właśnie o państwie muzułmańskim, mówimy o państwie, które jest gdzieś zakorzenione w Azji Południowej, ale w gruncie rzeczy biorąc pod uwagę mieszankę etniczną.

Jak w ogóle wyglądało to budowanie relacji pomiędzy Pakistanem i Stanami Zjednoczonymi w trakcie zimnej wojny?

Bezpośrednio, tak jak wspomniałem po podziale, Pakistan stał się strefą buferową przeciwko komunizmu i przeciwko wpływom komunizmu ze strony Związku Radzieckiego.

i wręcz sojusznicze związki, tak jak wspomniałem, Seato i Cento, czyniły Pakistan buforem wobec Związku Radzieckiego i wobec Indii.

W przypadku Pakistanu oczywiście Pakistan stał się głównym sojusznikiem Chin.

Jest to o tyle istotne, że później tak naprawdę pomoc dla programu nuklearnego i rakietowego Pakistanu pochodziła wyłącznie z Chin, czy też później Korei Północnej, ale głównie z Chin.

Polski ambasador sławi program nuklearny Pakistanu, w którym Polska pomogła.

Największym dystansem, największym źródłem dystansu do Moskwy dla Pakistanu nie były tyle różnice ideologiczne, co ich bliskie relacje z Indiami, ponieważ to Związek Radziecki był dla Indii gwarantem bezpieczeństwa.

I wtedy w tym momencie zaczął rodzić się tak zwany żelazny sojusz Pakistanu z Chinami.

Tak, to jest najbardziej ścisła współpraca z uwagi na sytuację wojenną, na rozbicie Pakistanu, oderwanie Pakistanu Wschodniego.

Indiom udało się rozerwać Pakistan wschodni i zachodni, upokorzyć go i osłabić.

To doświadczenie traumatyczne bardzo na długo zostało w Pakistanie.