Mentionsy

Podróż bez Paszportu
Podróż bez Paszportu
07.05.2026 14:30

HISTORIA MEDYCYNY. Jak starożytni Grecy wymyślili lekarza?

Kult kontra rozum. Dlaczego Hipokrates zerwał z medycyną magiczną? Święta choroba i czarna żółć. Jak starożytni rozumieli nasze ciało? Zapraszam na spotkanie z profesorem Ryszardem Gryglewskim.


Rozmawialiśmy o książce Floriana Stegera "Medycyna antyczna" (Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.


Link do publikacji: https://wuj.pl/ksiazka/medycyna-antyczna

Rozdziały (12)

1. Wprowadzenie i sponsor

Podcast z partnerem Anda TMS Brokers. Profesor Ryszard Gryglewski z Uniwersytetu Jagiellońskiego omawia medycynę starożytną.

2. Reklama Anda TMS Brokers

Anda TMS Brokers, dom maklerski oferujący prawie 4000 instrumentów, w tym akcje, ETF-y, kontrakty CFD.

3. Oszczędność sztucznej inteligencji w medycynie

Profesor Ryszard Gryglewski omawia korzyści i zagrożenia związane z wykorzystaniem sztucznej inteligencji w medycynie.

4. Rola pacjenta w medycynie

Profesor omawia rolę pacjentów w medycynie, w tym korzystanie z internetu i relacje z innymi pacjentami.

5. Teoria humoralna Hipokratesa

Profesor Ryszard Gryglewski omawia teorię humoralną Hipokratesa, jej znaczenie dla medycyny starożytnej i współczesnej.

6. Rola teoretyka i praktyka w medycynie

Profesor Ryszard Gryglewski omawia rola teoretyka i praktyka w medycynie, z fokusem na Hipokratesa i Galen.

7. Terapia i styl życia

Pan profesor kontynuuje omówienie starożytnych metod leczenia, podkreślając rolę dietetyki jako istotnej części terapii.

8. Przysiędza Hipokratesa

Pan profesor omawia przysiędzę Hipokratesa, jej znaczenie etyczne i ewolucję w czasie.

9. Eutanazja i primum non nocere

Pan profesor analizuje koncepcję primum non nocere, jej zastosowanie w praktyce lekarskiej i etyczne wyzwanie związane z terminacją życia.

10. Etyka lekarska i relacje z pacjentem

Pan profesor omawia etykę lekarską, w tym relacje z pacjentem, etykę zawodową i wynagrodzenia lekarzy w starożytności.

11. Anatomia i sekcje zwłok w starożytności

Profesor omawia sekcje zwłok w starożytności, szczególnie w Egipcie i Aleksandrii, oraz pierwsze opisy anatomii, takie jak dwunastnica i rolę mózgu w organizmie.

12. Galen i jego wpływy na medycynę

Rozmowa przechodzi do Galena, który systematyzował wiedzę anatomiczną, często na podstawie sekcji zwierząt, tworząc fundament medycyny do czasów odrodzenia.

Sponsorzy odcinka (1)

Anda TMS Brokers pre-roll

"Anda TMS Brokers, dom maklerski oferujący prawie 4000 instrumentów, w tym akcje, ETF-y, kontrakty CFD."

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 31 wyników dla "Hipokrates"

To znaczy, chciałbym zapytać o ten kult kontra rozum, bo z jednej strony rozumiem, że istniały świątynie Asklepiosa czy Askulapa, gdzie uzdrowienie miało nastąpić poprzez inkubację, sen świątyny, z drugiej Hipokrates, jak uczniowie twierdzili, że każda choroba ma przyczynę naturalną.

Hipokrates był filozofem.

ale jednocześnie są na to liczne dowody zachowane w pismach już po Hipokratesie, wskazujące wyraźnie, że był też lekarzem, praktykiem.

Hipokrates zaproponował rzecz następującą, co było w moim przekonaniu przełomowe, że choroba jak i zdrowie pochodzą z natury.

Do czasów Hipokratesa trudno znaleźć jest kogoś, kto by w taki sposób tą rzecz ujął.

Hipokrates można powiedzieć i jego uczniowie, jego następcy zrywają z takim sposobem rozumienia choroby i zdrowia.

Co więcej, Hipokrates powiada, że tak naprawdę to, czy jesteśmy zdrowi, czy jesteśmy chorzy, zależy tak naprawdę od wzajemnej relacji między czterema płynami, czterema cieczami, byśmy powiedzieli.

I to wydaje mi się jest pierwszym, nie jedynym, ale pierwszym bardzo ważnym, co zrobił Hipokrates dla medycyny.

Hipokrates idzie tutaj dalej.

Hipokrates uważa, że są takie dwa skrajne stany, w których nasze życie się cały czas obraca.

Natomiast to, co jest tutaj bardzo ciekawe w tej myśli Hipokratesa, on idzie dalej, tak jak mówię, jego szkoła, ponieważ to, co podkreślam, w corpus Hippocraticum, takie opus magnum szkoły właśnie nazywanej szkołą hipokratejską, powstaje tak naprawdę już w ładnych parę stuleci nawet, tak bym zaryzykował, po śmierci Hipokratesa.

I jeżeli na to dzisiaj popatrzymy, to jest nic innego jak właśnie owa teoria Hipokratesa, tylko że oczywiście już nie ma tych czterech sieczy, bo to jest zbyt dla nas dzisiaj, byśmy powiedzieli, staroświeckie.

Co więcej, Hipokrates powiada, że to wszystko, co się z nami dzieje, jest zależne od natury.

Hipokrates w ogóle twierdził, że co do swojej takiej najgłębszej esencji, ona jest de facto niepoznawalna, ale możemy odczytywać różne znaki, które nam natura daje, podpowiada.

Bardzo ciekawy temat, bo będziemy teraz rozmawiać o rewolucji etycznej, czyli o przysiędze Hipokratesa.

Raczej z przysięgą Hipokratesa to jest tak, że jest to rzecz bardzo uważnie studiowana do dnia dzisiejszego, chociaż sam tekst przysięgi, jeśli popatrzymy, nie jest jakiś ogromny.

No przecież był w użyciu powszechnym, lekarze przysięgali, to stąd ta przysięga Hipokratesa do czasów końca II wojny światowej.

Istnieją też różne badania, które próbują wskazywać, że zalecenia, które pojawiają się, czy nakazy i zakazy, które pojawiają się w przysiędze Hipokratesa, mają nawet wcześniejszą prowincję, że już występowały w kulturach starożytnego Egiptu i w kulturach położonych w Międzyrzeczu, czyli w Mezopotamii.

Ale niewątpliwie ta przysięga Hipokratesa nawet dzikiej jest gdzieś współczalna, mimo że jak mówię, w tej swojej pierwotnej formie już nie obowiązuje.

Hipokrates to ujął w taki bardzo syntetyczny sposób.

Na przykład mamy w przysiędze Hipokratesa taki wyraźny nakaz, że nie będziesz podawał środków poronnych kobiecie.

Mówię o Hipokratesie, tak jak jest wyraźnie napisane w przysiędze.

Tak to widziano u Hipokratesa, ale jak mówię, z pewnymi zawsze wyjątkami.

Hipokrates, jak już zaznaczyłem, żeby wytłumaczyć, jak można spojrzeć na to słowo, ten cytat primum non nocera przede wszystkim nie szkodzić,

Hipokrates zawarł w swoich pismach i jego następcy też szereg takich myśli, nakazów, przykazów.

I na to zwrócił uwagę Hipokrates.

Kolejną sprawą, na którą Hipokrates zwraca uwagę, ale nie tylko on, bo to i w innych kulturach, to jest na przykład to, jak lekarz sam wygląda.

Proszę pamiętać, że lekarze w starożytności, wróćmy do tego Hipokratesa,

Naganne natomiast staje się, kiedy i na to zwraca uwagę Hipokrates także, kiedy leczenie, czyli ta posługa wobec pacjenta jest determinowana kwestiami finansowymi.

Więc mnie to zawsze bardzo pociągało i właśnie to, na co pan zwrócił na samym początku uwagę, że człowiek, który nie miał, mówię o Hipokratesie w tej chwili, nie miał całego tego instrumentarium naukowego, doświadczalnego, które mamy dzisiaj, Hipokratesa,

Zaskakujące są niektóre w historii medycyny momenty, nie tylko starożytnej, bo mówiliśmy dzisiaj o hipokratesie,