Mentionsy

Podkast Tygodnika Powszechnego
Podkast Tygodnika Powszechnego
02.04.2026 15:35

Polska zaczyna się poza Warszawą [Podkast Tygodnika Powszechnego]

Polska poza Warszawą to nie peryferia, tylko inna perspektywa – często bardziej przenikliwa i mniej oczywista. W rozmowie ze Ziemowitem Szczerkiem przyglądamy się miejscom, które nie trafiają na pierwsze strony, a mówią o kraju więcej niż centrum.

Wracamy też do figury Janosika – i sprawdzamy, czy mit „zabierania bogatym i dawania biednym” ma jeszcze dziś jakiekolwiek znaczenie. Bo okazuje się, że ten bohater nie bardzo pasuje już do współczesnych sporów...

To rozmowa o Polsce, której nie widać z centrum – i o opowieściach, które coraz słabiej przystają do rzeczywistości.

Podkast Tygodnika Powszechnego jest otwartym dla wszystkich formatem dziennikarskim, który współfinansowany jest przez naszych Patronów. Nasza działalność podkastowa jest w 100% działalnością non-profit i wszystkie datki przeznaczane są na tworzenie i rozwijanie treści. Dołącz do grona Patronów https://patronite.pl/TygodnikPowszechny

Jeśli podobają Ci się nasze tematy, zapraszamy po więcej na serwis  www.tygodnikpowszechny.pl.  Dostęp do serwisu online „Tygodnika Powszechnego” to wartościowe artykuły tworzone przez najlepsze i nagradzane autorki i autorów, a nie przez algorytmy. To bieżące i ponadczasowe treści o społeczeństwie, kulturze, świecie i duchowości, opisujące rzeczywistość z wielu perspektyw, unikające uproszczeń i krzykliwych narracji. Wierzymy, że w ten sposób świat można zrozumieć – i naprawić. Dlatego piszemy odpowiedzialnie, z szacunkiem i nadzieją. TygodnikPowszechny.pl to miejsce w sieci, które Cię szanuje.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 23 wyników dla "Janosik"

W tej chwili Janosik po prostu byłby w Polsce uznawany za zwykłego zbuja i nikogo więcej.

Ale Janosik był kimś, kto mówiąc językiem dzisiejszej lewicy dokonywał pewnej redystrybucji dóbr w dosyć taki specyficzny sposób.

Kim jest dzisiaj Janosik?

To on tak naprawdę stworzył polskie wyobrażenie Janosika.

Tatrzanie, w ogóle z Karpacji, bo tak naprawdę wiesz, jakby jest, to jest o wiele szersze, bo na przykład, bo taka jedna z podstawowych piosenek o Janosiku to jest Kijanicka Wiedli odlewoce, czyli jakby to jest na dzisiejszym Spiszu, gdzie go skazali na śmierć, bo powiesili go

Ale to właśnie Słowacy to rozumieją, bo na Słowacji oni czczą tego prawdziwego Janosika.

Prawdziwego Juraja Janosika, Hajduka, zbójnika, wcześniej żołnierza cesarskiego, czyli jeszcze austriackiego, bo wtedy jeszcze nie było Austro-Węgier, po prostu Habsburgskiego, który poszedł na zbój.

Więc tym jest Janosik jak teraz.

Myśmy tego Janosika zaadaptowali sobie w czasach PRL-u.

Wiesz, on się już pojawił w polskiej kulturze wcześniej, wiesz, bo na przykład no już tam taki słynny wizerunek Janosika, bodajże rycina jest z tym napisem słynnym, Janosika imię nigdy nie zaginie, jest o wiele starsze niż PRL, ale faktycznie w PRL to był bardzo wygodny.

Bohater, zresztą to też w ogóle trzeba zauważyć, że w serialu jest taka dyskretna informacja podana, sugestia, że to nie jest ten sam Janosik, który był Jurajem Janosikiem, bo Juraj Janosik żył, czyli jego powiesili 300 lat temu.

Więc to już jest Janosik 2.0.

Ten mój Janosik, który zrobiliśmy razem z reżyserem Rafałem Szumskim.

Kilkanaście dni temu miała premierę Twoja sztuka, którą napisałeś, właśnie Janosik.

Trzeba było wymyślić, kim byłby Janosik teraz.

Ale Janosik był kimś, kto, mówiąc językiem dzisiejszej lewicy, dokonywał pewnej redystrybucji dóbr w dosyć specyficzny sposób, ale jednak dokonywał, więc to jest też bohater, który gdzieś tam to poczucie ludowej niesprawiedliwości czy też ludowego chęci wymierzania sprawiedliwości.

No i dlatego właśnie tego typu głosy są u nas bardziej gromkie, no i wydaje się, że w tej chwili Janosik po prostu byłby w Polsce uznawany za zwykłego zbuja i nikogo więcej.

No i tak, Janosik trochę bija się klinem tutaj.

Więc jakby dzisiaj ten Janosik byłby bohaterem raczej tylko jednej opcji politycznej, ale i to raczej takiej myślę bardziej ludowo-prawicowo-lewicowej, ale już chyba takiej, która przestaje mieć odbicie na tym prawym skrzydle i która zostaje tylko gdzieś tam, wiesz, w byłym zawierciu ulokowana.

No to w gruncie rzeczy ten Janosik to tak naprawdę jest dobrze ulokowany, bo to właśnie w tamtych rejonach pomiędzy właśnie tym Cieszynem, który jest nowym zawierciem jak się okazuje, a górami, a Karpatami ta rzecz się dzieje.

Bo Janosika wystawiłeś, Twój Janosik został wystawiony w Teatrze Bielsku Białej.

No i ja się zakochałem w tym mieście, nie znając go za bardzo wcześniej, a ty go znasz już pewnie od dawna i też nie przypadkiem właśnie tam ten Janosik jakoś miał szansę zaistnieć.

Polska, Szczerbek, Ziemowit, Janosik, Tygodnik Powszechnego.