Mentionsy
15. STRACHOWSKI // JASINA // Olga Tokarczuk i „stolica” Ziem Odzyskanych (cz. 2)
Olga Tokarczuk związała swoje życie i twórczość z Dolnym Śląskiem, a przede wszystkim z najważniejszym jego miastem – Wrocławiem, pełniącym zarazem funkcję nieoficjalnej „stolicy Ziem Odzyskanych”. W drugiej części rozmowy z dr. Łukaszem Jasiną zastanawialiśmy się nad tym, na ile ów wybór determinował ścieżki artystycznego rozwoju Noblistki, a także nad tym, czy krajobraz „Pana Tadeusza” można było rozpoznać w poniemieckim miasteczku i czy „Księgi Jakubowe” to współczesna Trylogia.
______________________
Podcasty Teologii Politycznej, od teraz dostępne w doskonałej jakości dźwięku i w formie wysokiej jakości video mogą ukazywać się jedynie dzięki pomocy prywatnych mecenasów kultury. Zapraszamy do dołączenia do ich grona! https://teologiapolityczna.pl/podcasty2025
Szukaj w treści odcinka
Wracając do Tokarczuk, czy kompleksy, czy niekompleksy, ona stworzyła świat.
Tokarczuk jest taka właśnie jak Sierkiewicz i pisarz XX wieku.
Ziemach Odzyskanych i tak samo jak zapowiadałem przed tygodniem zaczynamy ją od Olgi Tokarczuk, od jej twórczości i od trudnej rzeczywistości ziem odzyskanych doby PRL-u i wczesnej III Rzeczpospolitej.
Olga Tokarczuk także stała się elementem politycznej dyskusji, pomijając tą naszą wewnętrzną polityczną dyskusję, w momencie kiedy tego Nobla jej przyznano, a dokładnie ogłoszono z rocznym opóźnieniem, ale też jest jakaś próba doczepienia się do niej, zwłaszcza, że jest pierwszą w tej takiej linii południowej, ja to nazywam, Tarnopol, Stanisławów, Lwów, Rzeszów, Kraków, Wrocław, tak?
A Olga Tokarczuk...
Tylko, że Olga Tokarczuk zaczęła od EE bodajże, znaczy taką powieściową swoją karierę i to jest coś, o czym mówiliśmy wcześniej, czyli szukanie niemieckości ziem odzyskanych.
Paradoksalnie Żydów było trochę na Dolnym Śląsku do pewnego momentu, bo akurat w tych rejonach Olgi Tokarczuk to było osiedle.
A Olga Tokarczuk, powtórzę, nie jest z Wrocławia i Gdańska, które promieniuje wielką kulturą.
Ciekawe, jak ta Warszawa lat 80. na studentkę psychologii Olgi Tokarczuk oddziaływała.
Olga Tokarczuk rośnie coraz bardziej i magiczny świat się coraz bardziej rozwija.
Bo on jest najwybitniejszy na tej chwili obok Olga Tokarczuk, polskiego pisarza.
I potem Olga Tokarczuk.
Nie każdy jest Olgą Tokarczuk, czyli pisarką, która w pewnym momencie będzie pisarką wybitną i dostanie Nobla.
Wracając do Tokarczuk.
Ale wracając do Tokarczuk, czy kompleksy, czy niekompleksy, ona stworzyła świat.
I teraz tak gwoli sprawiedliwości, kiedy nam się pojawił ten nowy zachodni obwarzanek, Olga Tokarczuk 40 latami pisania, bo to już jest mniej więcej tyle wnosi jej twórczość, wprowadziła nam to do tej naszej kultury.
Był taki... Kariera Olgi Tokarczuk.
Olga Tokarczuk jest nowym Sienkiewiczem?
Tylko czasy były zupełnie inne na przełomie XIX i XX wieku, a propos twoich porównań EE i teraz, z czasami, które wyniosły Olga Tokarczuk.
Tokarczuk jest pisarką okresu bardzo liberalnego, nowoczesnego, lewicowego, ale tak naprawdę są sobie bardzo bliscy.
Tokarczuk też stworzyła nam na nowo XVII wiek, bo przypomnijmy, że Nobel otrzymała za księgi Jakubowa.
Książka paradoksalnie bardzo różna, bo i uniwersalna, ale i lokalna, bo frankiści są z Podola, są z tych terenów, z których zresztą wodzi się rodzina Olga Tokarczuk.
Każdy też znowu próbował, zwłaszcza jak zaczęły się szykować te nagrody, a to jeszcze przecież Booker się szykował wcześniej, wiesz, to były te główne nagrody literackie, szykowały się pani Tokarczuk już od paru lat.
Ja myślę, że tak od 13-14 roku polski intelektualista albo udający intelektualista inteligent kupował sobie choć jedną książkę Olgi Tokarczuk, żeby być na wszelki wypadek gotowym.
I każdy widział w tym, co napisała Olga Tokarczuk, co chciał.
Olga Tokarczuk, pamiętaj, jest jednak też kobietą ukształtowaną w polskiej szkole w latach 70-tych.
Dokładnie tak samo próbuje deprecjonować Olga Tokarczuk.
Wspomniałeś o latach 70. i o tym, jak doświadczenia szkolne ukształtowały Olgę Tokarczuk, ale mnie też interesuje to miejsce pochodzenia naszej noblistki, bo to chyba jest jedna z... Ona pochodzi z małej miejscowości, ale właśnie z tej Polski B, jak to się brzydko określa.
A czasami, tu znowu wrócę do Twardocha czy do Tokarczuk, Tokarczuk to jest chociaż to studia w Warszawie w 80-tych latach, a czasami oni są oboje przykładem, ona wróciła do swojego regionu.
Miasteczko z wyjścia awaryjnego Romana Załuskiego, z tą słynną, ikoniczną panią naczelnik gminy Bożeną Dykiel, która walczy o zabaskowanie nieślubności pochodzenia swojego wnuka, to jest takie miasteczko, które ukształtowała Olga Tokarczuk.
Tokarczuk jakby napisał książkę o Leperze, to byłoby coś niesamowitego.
Na pewno Olga Tokarczuk też podejmuje aktualne tematy.
On ma swoje własne prywatne gusta, jeżeli chodzi o filmy pani Agnieszki Holland i twórczość Olga Tokarczuk.
Wspominam o pokocie nie tylko dlatego, że to jest obraz Ziem Odzyskanych, ale dlatego też, że Tokarczuk podejmuje jeden z ważnych, tak jak wspomniałeś, tematów współczesności.
Olga Tokarczuk raczej odgrywa rolę społeczną noblistki, jeżeli chodzi o współczesność.
A Olga Tokarczuk jeszcze na pewno nie napisała swoich ostatnich dobrych dzieł.
Bardziej mi w tym pytaniu chodziło o to, że Olga Tokarczuk ma pewien słuch społeczny.
Olga Tokarczuk nie jest nikim innym niż tą kolejną długą linią wybitnych polskich pisarzy, który pewne poglądy popiera, idealizuje, pewne problemy słyszy, a pewnych problemów nie słyszy.
Olga Tokarczuk jest po prostu humanistką.
Chociaż może, nie wiem, jak Rafał Zienkiewicz coś napisze o Tokarczuk, to tak będzie.
Olga Tokarczuk taka po prostu jest i ona ma słuch na takie rzeczy.
W tekście, który opublikowałeś po otrzymaniu przez Olga Tokarczuk Nagrody Nobla, napisałeś, że ona, podobnie jak inni polscy nobliści, są twórcami arcypolskimi, wyrosłymi z doświadczenia skrwawionych ziem.
Tokarczuk jest taka właśnie jak Sierkiewicz i pisarze XX wieku, ma bardzo dużo do powiedzenia i dużo mówi, znaczy w sensie pisarskim.
Natomiast Tokarczuk jest arcypolska.
I pod tym względem Olga Tokarczuk jest arcypolska.
Nie jesteś w stanie tego nie przez Holokaust odczytać, nie przez Krwawę na Ziemię, bo tego wszystkiego nie ma i istnieje to tylko dzięki pani Tokarczuk teraz w literaturze, bo nagle zainteresowała się Jakubem Frankiem.
To zresztą wywołało bardzo ciekawe prądy epigońskie, bo na przykład jak tylko Jacek Denle się dowiedział, że Tokarczuk pisze księgi Jakubowe, postanowił napisać swoją Matkę Marynę.
Ale gdzieś tam kończąc naszą rozmowę, chciałbym się ciebie zapytać o to, jak myślisz, czy wokół tej wizji polskości, którą prezentuje Olga Tokarczuk, da się łatwo zawiązać wspólnotę?
Twórczość Olgi Tokarczuk z powodów obiektywnych nie wyleci nigdy z kanonu.
Olga Tokarczuk nie wyleci z kanon, bo już ten Nobel to zacementował.
Tokarczuk pewnie też będzie miała kryzys.
Ale ja uważam, że z uwagi też na ułożenie chronologiczne, 100 lat różnicy, mit Sienkiewicza i mit Tokarczuk nie jest ze sobą sprzeczny.
Tylko prawica musiałaby nauczyć się umiejętnie pluć na Tokarczuk, a lewica przestać kopać od 70 lat tego Sienkiewicza, powtarzając, jak to był pierwszorzędny pisarz drugorzędny.
Będzie też jeszcze następowało odrzucenie Tokarczuk jako klasyczki.
Zachęcamy nie tylko do czytania Olgi Tokarczuk i innych noblistów, ale także Jerzego Putramenta w takim razie.
Gdzie mogła wylądować Olga Tokarczuk?
I dzisiaj bez strachu rozmawialiśmy o Ziemiach Odzyskanych, Olga Tokarczuk i kulturze współczesnej z doktorem Łukaszem Jasiną.
Ostatnie odcinki
-
47. HERBICH // WARDZIŃSKI // Feliks Koneczny: w...
15.04.2026 18:00
-
46. HERBICH // SZERSZEŃ // Juliusz Słowacki: Du...
08.04.2026 18:55
-
45. HERBICH // KATKOWSKI // Jadwiga Staniszkis:...
01.04.2026 18:00
-
Nowoczesny duch bez nowoczesnego państwa // Nog...
30.03.2026 10:17
-
21. STRACHOWSKI // KOSSOWSKA // Jak wyglądała n...
25.03.2026 19:00
-
20. STRACHOWSKI // KOSSOWSKA // Jak wyglądała n...
18.03.2026 19:00
-
44. HERBICH // ANDRULONIS // Maria Ossowska: na...
11.03.2026 19:00
-
19. STRACHOWSKI // BOBROWSKA // Mela Muter najw...
04.03.2026 19:00
-
18. STRACHOWSKI // JASINA // Czy kino pomaga zr...
25.02.2026 19:00
-
18. STRACHOWSKI // RYPSON // Polacy muszą zaczą...
18.02.2026 19:00