Mentionsy
66. Największy Czech
Kto jest tym największym (żyjącym) Czechem? Pytam w najnowszym odcinku Podcastu pod specjalnym nadzorem. Mam swojego kandydata i zdecydowanie nie jest to tylko hołd, na jego 90 urodziny. Aktor, scenarzysta, pisarz, komik, autor tekstów i największy influencer w życiu kilku ostatnich pokoleń Czechów. Mili Państwo - rzecz jasna - Zdeněk Svěrák!
To on stworzył słynnego Járę Cimrmana, genialnego wynalazcę i patriotę, tak kochanego też w Polsce. To spod jego pióra wyszły najczęściej cytowane teksty z kultowych, czechosłowackich komedii. To on śpiewa dzieciom własne piosenki, pisze numery innym artystom, to on jest wciąż asem w rękawie czeskiej opozycji. Nie mówiąc nawet, że odpowiada za czeskiego Oscara. Jego charakterystyczne, oparte na języku, grach słownych scenariusze, na wiele dekad zdominowały czeską kinematografię. Jeśli znacie takie filmy jak: "Na skraju lasu", "Wsi sielska, anielska", "Kelner, płacić" czy "Piorun kulisty", to wiecie o czym mowa. Ale nawet Ci, którzy Svěráka jeszcze na ekranie nie widzieli, nie czytali jego tekstów, czy nie oglądali jego sztuk, znajdą tu masę szczegółów i anegdot z życia kulturalnego (i politycznego) w Czechosłowacji. StB, agenci, cenzorzy, Lenin, Stalin, Klaus, cały korowód szalonych postaci, tak jak zawsze w PPSN. Masa inspiracji.
Dziękuję za wsparcie dla projektu na Patronite, buycoffee oraz poprzez wykupywanie subskrypcji do bonusowych materiałów na Spotify. Może i Ty rozważysz wsparcie dla PPSN? Dzięki serdeczne. Zapraszam do odcinka i życzę udanej zabawy. Ahoj! PG
Rozdziały (6)
Podajemy temat rozmowy i przedstawiamy Zdenka Svěráka jako największego Czechów.
Analizujemy wpływ Zdenka Svěráka na kulturę czeską, jego znane dzieła i postacie.
Przedstawiamy jego twórczość, role w polityce oraz działalność w latach 60. i 70. wieku.
Opisujemy jego najważniejsze filmy i sztuki teatralne, w tym Joachimie i Lijavec.
Rozmawiamy o problemach z cenzurą i współpracy Zdenka Svěráka z STB.
Podsumowujemy rozmowę i podnosimy pytanie, czy Zdeněk Svěrák jest największym Czechem.
Szukaj w treści odcinka
Mowa tu oczywiście o Zdenku Svěráku, który wśród miłośników kultury czeskiej jest jak najbardziej w Polsce rozpoznawalny i ta jego obecność tutaj jest na pewno nad Wisłą również zaznaczona.
To też często nie ma pojęcia o tym, że to, co akurat widzą lub słyszą, to jest właśnie dzieło Zdenka Svěráka.
Jeśli chodzi o to, co zlidowielo, czyli weszło pod Czechy od lat 60., od początku lat 60. właściwie do dziś, niż właśnie nie ma większego człowieka wpływającego na Czechów i na ich pojęcie humoru, niż właśnie Svěrák.
No, większość Czechów to nie jest w stanie nawet powiedzieć, kiedy się zaczęła ta ich przygoda z twórczością Zdenka Svěráka.
Przecież tego ciągłego odtwarzania tego Zdenika Svěráka i jego dzieł, tych filmów przede wszystkim, w telewizji, na streamingach, no teraz na pokazach jubileuszowych, tak jakby zawsze po prostu ten Zdeniek Svěrák był jak ten masaryk, jak ten taticzek teraz, albo już dziadeczek byśmy powiedzieli, tego czeskiego, czechosłowackiego humoru, komedii,
Jak do tego dorzucimy jeszcze typowe dla czeskiej kultury znowu duety, a on stworzył przecież wspaniały duet Zdeněk Svěrák z Ladislavem Smoljakiem w nawiązaniu już do takich wielkich
No, to już mamy po prostu komplet, całą talię kart najlepszych rozłożonych na stole i możemy zacząć to świętowanie urodzin Zdenka Svěráka, także i w PPSN.
Ale jak sam Svěrák mówi, to jest taki fenomen dla ludzi, którzy przynajmniej trochę byli uważni w szkole, w czasie edukacji.
Tutaj chodziło o ten efekt i sam Svěrák też to tak fajnie opisuje w wywiadach, że to jest taki efekt, że dany żart najpierw wywołuje efekt aha, a potem haha.
To jest taki według Svěráka samego.
Kiedy już powstanie teatr, to każde z przedstawień będzie się zaczynało od takiego quasi sympozjum naukowego, gdzie aktorzy ze Svěrákiem, Smoljakiem w rolach głównych dokonują przeglądu dokonań Zimmermana, najlepszych jego wynalazków, opisują jego historię, jego przygody.
Nazwany jest Zimmermanem, bo Jiri Szebanek, nie sam Svěrák, ale ten Szebanek, znalazł hokeistę Chomutowa bodajże, który miał na nazwisko Zimmerman.
Jara, bo to jest takie artystyczne imię, wspomina zawsze Svěrák.
O tak, trzeba powiedzieć i tu się podobno Svěrák
Także śmieszy, nie śmieszy, Zdeněk Svěrák od swojego dorastania chciał rozśmieszać ludzi, przynosić ludziom radość poprzez śmiech, bo no właśnie.
Zresztą, jak spojrzymy na filmy i aktorskie role Zdenka Svěráka, to on czasami gra takie, nazwijmy to, może nie szwarc charaktery, ale ludzi, którzy
Zdeniek Svěrák urodził się w 1936 roku.
Pod takim pseudonimem Svěrák napisze wielki hit, tekst do piosenki, która stała się naprawdę wielkim przebojem.
Także Emil Synek z Zdeněk Svěrák potrafił takie hity tworzyć.
Zdenik Svěrák i jego obecność, czy jego teksty wcale nie były mile widziane.
W 1961 roku on wstępuje do partii komunistycznej, mimo że rodzina Svěráków była raczej antykomunistyczna.
O dobre 7-8 lat właśnie przed samą odwilżą Zdenik Svěrák i jego koledzy tak do tego podchodzą.
Zdeniek Svěrák w radiu pracuje i kiedy wchodzi układ warszawski, to Svěrák 10 dni bez ustanku nadaje w radiu, informuje o ruchach wojsk, o zmieniającej się sytuacji.
Svěrák wspomina, że on i tak czy siak nie podjął tej decyzji samemu.
Zdeněk Svěrák, Czechosłowakia, Poland, StB State Security.
Zdeněk Svěrák, Czechosłowakia, Poland, StB State Security.
Zdeněk Svěrák, Czechosłowakia, Poland, StB State Security.
No to grają dalej i Svěrák ze Smojakiem piszą te pierwsze sztuki.
Kontekst jest taki, że on jest świeżo po filmie swoim Skowronki na uwięzi, w którym się też pojawi zresztą Zdeněk Svěrák w małej roli.
Coś niebywałego, a wspominam o tym dlatego, że sam Svěrák ze Smoljakiem, czy Mencl i inni
W zasadzie na tym filmie to ja bym się chciał na chwilę zatrzymać, bo tutaj w łatwy sposób można pokazać zasady tych produkcji Svěrákowskich, zasady tego humoru,
Które na pewno przeniesie duo S plus S, Svěrák, Smoliak do swoich następnych tytułów.
Ale przeczytałem to dlatego, przedstawiłem to dlatego, żeby oddać ten klimat, żebyśmy weszli w ten klimat czechosłowackich komedii, które zaczną współtworzyć właśnie nasz jubilat Zdeněk Svěrák z współpracownikami, z Ladislavem Smoljakiem, Oldřichem Lipskim,
To też jest niezły bizar, ale mówiłem już tu o tych elementach humoru dla Svěráka i Smoljaka charakterystycznych, które oni potem przełożą aż na dziewięć wspólnych filmów w latach
Plus Svěrák oczywiście również będzie pisał scenariusze samemu innym reżyserom.
Blisko ludzi w Czechosłowacji, co sprawia, że ten pierwszy film właśnie Svěráka i Smoliaka był filmem z największą oglądalnością.
Zawsze u Svěráka i u Smoliaka też.
W pewnym momencie jeden i drugi jednak trochę musieli od siebie odpocząć i mieć tą prywatność i w końcu swoją część smoliak Svěrákowi sprzedał.
No i zresztą te scenariusze są też pisane tak mocno literacko, w sposób romanizujący byśmy powiedzieli, trochę tutaj szczeszczając, bo tak właśnie rozumie to wszystko sam Zdeniek Svěrák.
Początkowo oni nie planowali podpisać dokumentu, Svěrák ze Smoljakiem, ale występowali wówczas w Reducie, w klubie Reduta słynnym, jazzowym.
Zdenik Svěrák i inni podpisują.
No tu ma szczęście, bo akurat nazwisko Zdenika Svěráka trafiło.
Zdeniek Svěrák po 1989 roku przeprosił za to publicznie i uznał to za tchórzostwo.
Był dziś rok 80., kiedy do Zdeńka Svěráka przyszedł jakiś młody student z magnetofonem.
Svěrák był już wtedy znaną postacią i przekonał go do tego, żeby Svěrák mu nagrał jakiś taki rymowany, szybki wierszyk o jakimś funkcjonariuszu publicznym.
No ale Svěrák się nie zorientował, że ten student był podstawiony przez STB.
Krótko mówiąc, albo będę się z nimi spotykał, wspomina Svěrák, i przekazywał im informacje, w przeciwnym razie pójdę do więzienia, a moje dzieci nie będą mogły studiować.
To znaczy Svěrák gdzieś tam przeczekał i STB już faktycznie potem nie reagowała.
Ale duo Svěrák-Smoliak zniesmaczeni właśnie tymi wydarzeniami i ze swojego życia i z życia najbliższego otoczenia postanawiają, że napiszą w złości i ze złości no chyba taką jedyną najbardziej polityczną, naszpikowaną politycznym humorem i jakimiś odniesieniami sztukę dla teatru imienia Jary Zimmermana.
Zresztą oni i też na przesłuchaniach STB się orientowali, Svěrák ze Smoliakiem, że na te przedstawienia STB agenci chodzą i to chodzą regularnie, na każde z nich.
Nie mogli się tylko zorientować, bo oni się zmieniali gdzie kto siedzi, ale oni to już wszystko znali praktycznie na pamięć, a niektórzy z nich, przynajmniej dwóch agentów, wspomina Svěrák, to byli wielkimi fanami w ogóle Zimmermana.
I oni się podobno, jak Svěrák wspomina, nie śmiali w ogóle.
Zdeněk Svěrák będzie absolutnie, bardzo aktywnie we wszystkie strajki w czasie aksamitnej rewolucji zaangażowany.
On zresztą to wspomina w swojej chyba ostatniej książce, jeśli to w ogóle nie będzie ostatnia książka Zdenka Svěráka.
Ja nie wiem, to wyszło po polsku, może dopiero wyjdzie po polsku, bo wiem, że Zdeněk Svěrák wychodzi po polsku.
Tego by wskazywał pewnie sam Zdeněk Svěrák.
No i ten Zimmerman jest największym Czechem, ponieważ jak twierdzi Svěrák, on przynosi ludziom humor, przynosi
I taki oto prezent złożył Svěrákowi na dziewięćdziesiąte urodziny.
Zdeněk Svěrák pojawił się jako jeden z głównych występujących, przemawiających na antyrządowej, na antyrządowej demonstracji naletnej w końcu, z końcem marca, tak powinienem powiedzieć, tego roku, antyrządowa demonstracja.
Wacław Klaus o Zdenku Svěráku.
Ostatnie odcinki
-
69. Cmentarz nieopowiedzianych historii (seks, ...
19.05.2026 07:47
-
68. Valdicki blues
16.05.2026 14:32
-
67. Jak się robi mumię
06.05.2026 10:57
-
66. Największy Czech
26.04.2026 15:28
-
Pragówka 26' - komunikat zawiadowcy
23.04.2026 09:20
-
65. Pięć tysięcy dwieście (jak Czesi pokochali ...
16.04.2026 10:17
-
Kelner, płacić! - BONUS do odcinka "Śpieszcie s...
11.04.2026 18:58
-
64. Śpieszcie się kochać štamgastów
27.03.2026 19:13
-
63. Pani Olga
15.03.2026 18:15
-
62. Faceci z szabelkami
16.01.2026 16:22