Mentionsy
Prawda i mity o Jerzym Ziętku | Bogusław Tracz | 049
Kim był Jerzy Ziętek?
Dlaczego raz sympatyzował z Korfantym, potem z Piłsudskim, a wreszcie przystał do komunistów?
Skąd wzięła się jego legenda jako powstańca śląskiego i uczestnika walk we wrześniu 1939?
Za co lubili go ludzie i czy nie lubił go Zdzisław Grudzień?
Czy sprawa „ołowianych dzieci” naprawdę mu zaszkodziła?
Dlaczego poparł wprowadzenie stanu wojennego?
O faktach z życia i mitach wokół postaci Jerzego Ziętka opowiada dr Bogusław Tracz z IPN Katowice w rozmowie z Anetą Kuberską i Sylwestrem Strzałkowskim.
Warto posłuchać!
Szukaj w treści odcinka
Ja myślę, że Jerzy Ziętek, czy to przed wojną, czy to po wojnie, był zawsze zwolennikiem silnej władzy, takiej, która jakby za obywateli decyduje, co jest dla nich dobre.
Kim był Jerzy Ziętek?
Powiedziałam na początek, że to postać kontrowersyjna, to właściwie powiedzieć wiele i nic nie powiedzieć, nazwać Jerzego Ziętka postacią kontrowersyjną, ale zanim o tych latach, z których Ziętek jest znany, czyli latach Polski Ludowej, jego rządach tutaj w Katowicach, czy szerzej w województwie katowickim, to najpierw zacznijmy od początku, czyli od tych czasów jeszcze przedwojennych, bo
Ziętek, co ważne też w jego powojennej biografii, ma też tę kartę, ważną kartę przedwojenną.
Jerzy Ziętek przede wszystkim był politykiem.
Jerzy Ziętek, wychowując się w takiej rodzinie śląskiej o mocnej, że tak powiem, opcji propolskiej,
Zaczyna się okres powstań i plebiscytuny i tutaj jakby zderzamy się z pierwszą taką legendą Jerzego Ziętka, wykreowaną po wojnie, która mówi nam o tym, że Jerzy Ziętek był powstańcem śląskim.
A ci, którzy jeszcze przeżyli, to większość z nich wyszła z wojskiem Andersa, więc tutaj jakby Ziętek trafia do wojska w tym 1943 roku, który w ogóle bardzo potrzebuje oficerów i on sobie po prostu wtedy wpisuje w kwestionariuszu, że ma za sobą już doświadczenie wojskowe i że ma za sobą udział w III Powstaniu Śląskim jako chyba nawet podporucznik.
Po plebiscycie mamy podział Górnego Śląska między Polskę i Niemcy i Jerzy Ziętek decyduje się, że jednak opuszcza tę część Śląska niemiecką i przenosi się na Polski Górny Śląsk.
Prawda i mity o Jerzy Ziętek, Bogusław Tracz, Aneta Kuberska, Sylwester Strzałkowski, Zdzisław Grudzień, Instytut Pamięci Narodowej.
Jerzy Ziętek zdawał sobie sprawę z tego, że jest umieszczony na liście takiej specjalnej, to był tzw.
Prawda i mity o Jerzy Ziętek, Bogusław Tracz, Aneta Kuberska, Sylwester Strzałkowski, Zdzisław Grudzień, Instytut Pamięci Narodowej.
Prawda i mity o Jerzy Ziętek, Bogusław Tracz, Aneta Kuberska, Sylwester Strzałkowski, Instytut Pamięci Narodowej.
Ponieważ na to stanowisko wojewody śląskiego mianowany był Aleksander Zawadzki, więc Aleksander Zawadzki dobiera sobie współpracowników i jego taką, można powiedzieć, prawą ręką jest właśnie Jerzy Ziętek.
Ziętek trafia do Katowic, trafia do władz katowickich, ale ta historia przedwojenna bardzo szybko, stosunkowo szybko daje znać o sobie i on popada dość szybko jednak w niełaskę komunistów.
Ziętek siedzi w Lublinie, Ziętek już jest tutaj na miejscu i Ziętek na początku przez te pierwsze dwa, trzy tygodnie, nie pamiętam w tej chwili dokładnie, pełni tak naprawdę obowiązki wojewody, czyli jest tą osobą numer jeden, jeżeli chodzi o polską administrację powojenną.
No ale tutaj Ziętek pada ofiarą głównie w ogóle donosów do Urzędu Bezpieczeństwa, które informują, że to nie jest w ogóle żaden komunista, że to jest oczywiście...
Co więcej, Ziętek nie kryje się między ludźmi, którzy go znają, ze swoimi prawdziwymi poglądami, bo ja myślę, że on nigdy tak naprawdę komunistą nie był z przekonania, że to było, że to były wszystko takie flirty polityczne, prawda, że on jakby wiedział, że tylko przynależność do PPR czy też PZPR daje mu szansę na posiadanie takiego czy innego stanowiska, natomiast w głębi duszy
Czyli to wskazuje nam na to, że była osoba, bądź też były osoby w Warszawie wysoko postawione, które po prostu uznały, że Ziętek nie powinien być rozpracowywany, że Ziętek jest jednak przydatny.
Myślę, że Aleksander Zawadzki, kiedy był wojewodą śląskim, a Ziętek był jego prawą ręką, był mu na tyle wdzięczny, Zawadzki w ogóle nie znał Śląska.
Czyli Ziętek mu odwalał całą najważniejszą robotę, kiedy Zawadzki był wojewodą śląskim.
odwilż i Ziętek zostaje już w 53 roku.
Cysosz, gdzie on przedstawił Zdzisława Grudnia w najczarniejszych barwach, jak się tylko dało przedstawić, natomiast, prawda, Ziętka z kolei bardzo wybielił i mamy taki, że tak powiem, obraz biało-czarny, prawda, biały jest Ziętek,
Z kolei Ziętek miał trochę inną wizję.
Ziętek w ogóle był jakby przyzwyczajony do tego,
Mamy znowu wojewodów i w 1973 roku wojewodą katowickim wtedy zostaje właśnie Jerzy Ziętek.
I Jerzy Ziętek był już wtedy osobą, która ma 72 lata.
I to wszystko powodowało, że Ziętek nie był już tak bardzo elastyczny.
Znaczy Grudzień się jakby obawiał, że Ziętek sobie nie da rady.
Że Ziętek sobie nie da rady i postanawia Ziętka odsunąć, ale zauważmy jedną rzecz.
Zanim porozmawiamy właśnie o tych wielkich budowach, wielkich i mniejszych i o tym, czy to Ziętek zbudował i w jakim stopniu on zbudował Spodek, czy Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku, to jeszcze na chwilę podsumujmy ten okres od wojny, no powiedzmy do lat 70., albo nawet troszkę wcześniej, czyli ten okres takiego brutalnego komunizmu w Polsce.
Czy Ziętek miał świadomość, co się dzieje?
Dziś taka legenda Ziętka jakby chyba pomija ten udział Ziętka we władzy, w części tej władzy i rzeczywiście Ziętek przede wszystkim na Śląsku jest pamiętany jako dobry gospodarz.
Tu się rodzi pytanie o tę legendę, to znaczy do jakiego stopnia Ziętek to budował.
To na tych zdjęciach Ziętek ich po budowie tego spotka oprowadza.
Bez wątpienia tutaj Ziętek był tym, który od tej strony administracyjnej tym wszystkim kierował i gdzieś tam na końcu całej drogi decyzyjnej widniał jego placet.
Ale pamiętajmy o jednym, że Ziętek by nigdy nie zrobił nic, na co by się nie zgodziła partia.
Natomiast Ziętek był tym, który te wytyczne wcielał w życie.
Ja nie wierzę w to, że Ziętek został odwołany dlatego, że po prostu najpierw, bo tam doszły mnie takie słuchy tylko, że Ziętek został odwołany rzekomo dlatego, że wyszła właśnie na jaw sprawa ołowicy.
Prawda i mity o Jerzy Ziętek, Bogusław Tracz, Aneta Kuberska, Sylwester Strzałkowski, Zdzisław Grudzień, Instytut Pamięci Narodowej.
Znaczy ja myślę, że Jerzy Ziętek był zawsze zwolennikiem, czy to przed wojną, czy to po wojnie, był zawsze zwolennikiem jednak silnej władzy, takiej bardzo byśmy powiedzieli paternalistycznej, prawda, takiej, która w ogóle podejmuje decyzje za obywateli, która jakby za obywateli decyduje, co jest dla nich dobre
No i Ziętek też takich wypowiedzi kilku, pamiętam, udzielił i to są takie wypowiedzi utrzymane w ogóle w tonie, że tak należało zrobić, że to było jakby jedyne możliwe wyjście z tej sytuacji, która wtedy w 1981 roku nastała.
Najbardziej dla nich dobry, wtedy też duża część tych ludzi, jak na przykład moja mama, to byli ludzie, w ten czas młodzi mieli, prawda, 18, 20, 25 lat i ten Ziętek wtedy u władzy kojarzy im się właśnie z tym jeszcze takim okresem najlepszym w ich życiu.
Że Ziętek miał pewną inteligencję emocjonalną, taką inteligencję byśmy powiedzieli społeczną, której wielu polityków nie miało i nie ma po dziś dzień.
Więc myślę, że trochę tak jest podobnie właśnie z Polską Ludową, że trochę mamy w sobie, zwłaszcza te osoby, które wtedy żyły, trochę mamy w sobie tej takiej nostalgii do tej Polski Ludowej, a Ziętek jest tej nostalgii dobrym ucieleśnieniem.
Ostatnie odcinki
-
„Mój brat nie wrócił z Wujka” – historia Zbigni...
21.04.2026 12:52
-
Górnoślązak w sowieckim piekle. Jedyna taka rel...
26.03.2026 12:31
-
Prawda i mity o Jerzym Ziętku | Bogusław Tracz ...
17.03.2026 12:42
-
Sztuka kontra PRL | Marek Maksymczak | 048
04.03.2026 10:45
-
O tym, jak wyzysk w kopalniach doprowadził górn...
27.02.2026 12:06
-
Czy jestem Niemcem? Przesiedleńcy z Polski do R...
12.01.2026 13:10
-
Czy dużo było strajków i ich pacyfikacji w stan...
11.12.2025 11:16
-
Budujemy tożsamość | Robert Ciupa | 044
02.12.2025 11:34
-
„Solidarność” w kopalni „Wujek”. Blaski i cieni...
10.10.2025 11:20
-
Wielkie rozczarowanie czyli dlaczego powstała S...
18.07.2025 10:50