Mentionsy
O śląskich migracjach i górniczej tożsamości | Sebastian Rosenbaum, Bogusław Tracz, Dariusz Węgrzyn | 038
„Temat migracji z i na Górny Śląsk jest fascynującym tematem, wyjątkowym w skali europejskiej.”
„Nie ma takiego drugiego regionu w Polsce, może poza Warszawą, gdzie przez 45 lat, a i po dziś, byłyby tak wielkie migracje ludności.”
Tak mówili goście spotkania w Śląskim Centrum Wolności i Solidarności (13 marca 2025 r.), które było poświęcone dwóm nowym publikacjom ŚCWiS „Wokół górniczej tożsamości” i „Tam i (niekiedy) z powrotem. Migracje a tożsamość na Górnym Śląsku”. W tym odcinku Podcastu ŚCWiS prezentujemy nagranie tego wieczoru, w którym uczestniczyli: dr Dariusz Węgrzyn (ŚCWiS), dr Sebastian Rosenbaum (IPN Katowice), dr Bogusław Tracz (IPN Katowice).
Rozdziały (18)
Rozmowa o paradoksie, że historie migracji górnośląskich są opisane w Niemczech, ale nie w Polsce.
Prezentacja książek: „Tam i niekiedy z powrotem” i „Wokół górniczej tożsamości”.
Diskussja na temat sensu wydawania książek na temat migracji i tożsamości górniczej.
Analiza potrzeby i braku badań nad tożsamością górniczą po 1989 roku.
Opis regresu badań nad migracjami i tożsamością górniczą po 1989 roku.
Historcy wymieniają najbardziej ciekawe aspekty książek i propozycje dalszych badań.
Rozmowa o migracjach na Górnym Śląsku po 1945 roku i ich wpływ na tożsamość górniczą.
Analiza migracji do Górnego Śląska w XX wieku, z uwzględnieniem różnorodności procesów i ich wpływu na tożsamość.
Badania nad wpływem przemysłu, zwłaszcza górnictwa, na tożsamość ludzi przybywających na Górnym Śląsku.
Badania centrum wskazują na charakter migracji i ich wpływ na tożsamość górniczą. Analiza pokazuje, że nie wszystkie osoby przyjmują tożsamość górniczą, a większość przyjeżdżają na stałe.
Górnictwo jest kluczowym czynnikiem kształtującym Górnego Śląska, ale jego znaczenie zmienia się w zależności od perspektywy. W skali całego regionu, jego znaczenie obniża się, podczas gdy migracje stają się ważniejsze.
Pytanie o zainteresowanie Niemców publikacjami dotyczącymi deportacji z Śląska. Autor twierdzi, że zainteresowanie jest wyjątkowe i może wynikać z osobistego doświadczenia Niemców z wypędzeniem.
Rozmowa skupia się na migracjach ekonomicznych i politycznych, ich charakterze i znaczeniu w kontekście polskich i niemieckich historii.
Analiza różnicy w podejściu do migracji ekonomicznych i politycznych, z podkreśleniem ich charakteru i motywacji.
Opis mechanizmu wyjazdowego do Republiki Federalnej Niemiec, z uwzględnieniem okresu 1950-1970.
Szczegółowy opis regulacji wyjazdu z Polski do RFN, w tym akcje wyjazdowe i porozumienia polsko-niemieckie.
Podsumowanie i zachęta do czytania książek, zakończenie programu i podziękowania za udział.
Kontynuacja zachęty do czytania książek i podziękowania za udział w programie.
Szukaj w treści odcinka
Na czym polega etos górniczy w naszym regionie, też konkretnie tutaj górnośląskim, ewentualnie zagłębiowsko-górnośląskim, bo to też jest wielki temat, porównanie tych dwóch płuc, nazwijmy to GOPU, bo to jednak są troszeczkę inne obszary, a jeden i drugi jest uprzemysłowiony.
Natomiast po 1989, jak mówię, nastąpił regres tego typu badań i w zasadzie, jeśli przeszukamy książki i artykuły napisane w tym czasie w charakterze badawczym, czyli od 1990 mniej więcej roku do dziś, to jest ich niewiele, zarówno tych dotyczących wyjazdów do na przykład RFN, czy też tych dotyczących migracji wewnętrznych, a więc migracji z, nie wiem, Mazowsza tutaj na Górny Śląsk, za pracą po prostu do GOP-u w okresie właśnie Polski Ludowej.
Moim zdaniem, jeśli myślimy o GOP-ie, o Górnośląskim Okręgu Przemysłowym, to nie ma dyskusji, że górnictwo to jest 75 albo i więcej procent znaczenia i to jest rzecz, która zdeterminowała wszystko, co się tu wydarzyło i migracje są tutaj rzeczą jedną z wielu po prostu, które się pojawiają, bo można wyciągnąć całą wielką sprawę katastrofy ekologicznej tak naprawdę, można wyciągnąć całą...
Wielką kwestię urbanizacji, przekształcenia tego GOP-u z wiejskich, przecież małych miejscowości w jedno wielkie miasto, przecież to jest jedno wielkie miasto.
Więc w tym sensie moim zdaniem górnictwo absolutnie jest tym najważniejszym kołem zamachowym zmian, które się tutaj dokonały, ale pod warunkiem, że patrzymy tylko na GOP, czyli na tę wschodnią część Górnego Śląska.
Ja zawsze jestem taki, jako historyk zapewne, ogólnogórnośląsko-centryczny, a nie katowicko- czy gopocentryczny.
Ostatnie odcinki
-
„Mój brat nie wrócił z Wujka” – historia Zbigni...
21.04.2026 12:52
-
Górnoślązak w sowieckim piekle. Jedyna taka rel...
26.03.2026 12:31
-
Prawda i mity o Jerzym Ziętku | Bogusław Tracz ...
17.03.2026 12:42
-
Sztuka kontra PRL | Marek Maksymczak | 048
04.03.2026 10:45
-
O tym, jak wyzysk w kopalniach doprowadził górn...
27.02.2026 12:06
-
Czy jestem Niemcem? Przesiedleńcy z Polski do R...
12.01.2026 13:10
-
Czy dużo było strajków i ich pacyfikacji w stan...
11.12.2025 11:16
-
Budujemy tożsamość | Robert Ciupa | 044
02.12.2025 11:34
-
„Solidarność” w kopalni „Wujek”. Blaski i cieni...
10.10.2025 11:20
-
Wielkie rozczarowanie czyli dlaczego powstała S...
18.07.2025 10:50