Mentionsy
Podcast ŚCWiS
Podcast ŚCWiS
12.01.2026 13:10

Czy jestem Niemcem? Przesiedleńcy z Polski do RFN i NRD w latach 1950–1991 | Ryszard Kaczmarek | 046

🎧 Gościem odcinka podcastu Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności jest prof. Ryszard Kaczmarek – historyk, autor książki „Czy jestem Niemcem? Przesiedleńcy z Polski do RFN i NRD w latach 1950–1991”.W rozmowie z Anetą Kuberską i Sylwestrem Strzałkowskim opowiada o potężnej migracji z Polski do Niemiec Zachodnich i NRD w latach 1950–1991, gdy z kraju wyjechało prawie półtora miliona osób. Kim byli ci ludzie? Jakie były ich motywacje – ekonomiczne, kulturowe, polityczne? I jak radzili sobie z własną tożsamością, gdy przenieśli życie za zachodnią granicę?📘 Prof. Kaczmarek omawia złożone przyczyny tych migracji, również w kontekście relacji państwo–obywatele, realiów PRL i sytuacji społeczno-kulturowej na ziemiach zachodnich Polski. To rozmowa o przemianach, które kształtowały nie tylko indywidualne biografie, ale życie całych społeczności.

PRL Polonii Solidarności Służba Bezpieczeństwa Ryszard Kaczmarek Urzędy Bezpieczeństwa Westfalię Archiwum Federalnym Biblioteki Śląskiej Czerwonego Krzyża eksodus Instytut Pamięci Narodowej Porozumieniu Czerwonokrzyskim Procentrum Wolności Republika Federalna Niemiec

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 14 wyników dla "PRL"

Tak, dlatego, że my zapominamy o tym, że duża część tego, no bo to wystarczy popatrzeć na datę, tak, to jest prawie cała historia PRL-u.

Trochę inaczej ta sytuacja wyglądała po uregulowaniu stosunków PRL-RFN po układzie warszawskim w 1970 roku, bo wówczas zaczęły to regulować już bezpośrednio porozumienia, które były podpisywane przez rządy obydwu krajów.

Władze niemieckie z władzami PRL-u umawiały się, ile to może być osób, a przynajmniej szacowano, ile tysięcy osób może pojechać do Niemiec.

Istota rzeczy polegała na tym, że władze PRL od samego początku założyły, że to są rzeczywiście tylko ci Niemcy etniczni, którzy nie zostali wysiedleni w drugiej połowie lat 40.

To znaczy w Polsce dalej trwa przekonanie, że ci, którzy wyjeżdżali właśnie w ramach, to nawet nie była akcja, tylko w ramach tej możliwości przesiedleń do RFN, to są ludzie, którzy wyjeżdżali dlatego, że wykorzystali pewną szansę, której nie miały ci Polacy, którzy gdzieś tam mieszkali w PRL-u, a chcieli wyjechać.

To nie było tak, że oni przyjeżdżali i myśleli o tym tylko, żeby wrócić, tylko przyjeżdżali po to, żeby tam zostać, więc ta motywacja do tego, żeby zakotwiczyć się w tym społeczeństwie zachodnioniemieckim nie tylko z tego powodu, że złożyli te deklaracje, ale żeby też znaleźć na stałe warunki życiowe takie, które zarówno dla nich, jak i dla ich dzieci czy wnuków będą zdecydowanie lepsze niż w PRL-u, tutaj odgrywały sporą rolę.

Powiedziałbym tak, że do PRL-u mieli zdecydowanie negatywny stosunek, do Polski niekoniecznie.

Do PRL-u nie, dlatego że ten PRL wjawił im się jako miejsce bardzo opresyjne.

Więc do PRL-u mieli zdecydowanie krytyczny stosunek.

Ja odbierałem takie, w książce są relacje, bo to jest też ciekawy przyczynek do tego, to znaczy jakie oni uzasadnienia co do wyjazdu podawali w momencie, kiedy musieli w Polsce złożyć ten wniosek przed władzami PRL-u, a jakie potem, z każdym z nich był przeprowadzany wywiad.

Takie badania, które Pan podjął i opublikował, co powinny zmienić, jeśli chodzi o taką naszą świadomość i pamięć historyczną w Polsce na temat procesu wyjazdów z Polski w okresie PRL-u do Niemiec?

To, że oni wyjechali wydaje mi się było błędem po prostu polityki PRL-u.

Większość z nich uważała, że rzeczywiście tam będą mieli lepsze miejsce do życia, ale to raczej lata 80 z naturalnych względów wiemy jak wyglądała wtedy sytuacja ekonomiczna w PRL-u.

Zdecydowali się na to może z różnych powodów, ale ze względu na okoliczności, które im stworzyła PRL.

Ostatnie odcinki