Mentionsy

Podcast Ruchu Autonomii Śląska
Podcast Ruchu Autonomii Śląska
16.06.2025 20:06

Podcast RAŚ: Górny Śląsk - co to takiego? dr hab. prof. UŚ Jerzy Gorzelik i Krzysztof Rogalski

Czym jest Górny Śląsk i jaki sens ma mówienie o jego historycznych granicach? Czy istnieje Podbeskidzie? Co łączy Górnoślązaków i Zagłębiaków? Jak wielki był "Wielki Górny Śląsk" i dlaczego utonął w Brynicy? Na te i inne tematy Krzysztof Rogalski rozmawia z Jerzym Gorzelikiem.Podoba Ci się? Subskrybuj kanał na ⁠Spotify, Apple Podcasts⁠ i ⁠Youtube⁠, polub, udostępnij, a jeśli chcesz pomóc w realizacji kolejnych odcinków, zostań naszym patronem w serwisie ⁠Patronite⁠! https://patronite.pl/autonomiaWięcej informacji o naszym stowarzyszeniu znajdziesz na stronie internetowej https://autonomia.plBaza linków:X (dawny Twitter): https://x.com/@AutonomiaSlaskaFacebook: https://www.facebook.com/ruch.autonomii.slaskaInstagram: https://www.instagram.com/ruch_autonomii_slaska/Tiktok: https://www.tiktok.com/@ruch_autonomii_slaskaApple Podcasts: https://podcasts.apple.com/us/podcast/podcast-ruchu-autonomii-%C5%9Bl%C4%85ska/id1814620280Spotify: https://open.spotify.com/show/7JSE2RUv3R79nkLaIoefHa


Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 40 wyników dla "Górny Śląsk"

A teraz myślę, że przejdziemy już do właściwej części naszej rozmowy, więc wypadałoby powiedzieć, jaki jest tytuł naszego dzisiejszego spotkania, myśl przewodnia, czym jest Górny Śląsk po prostu.

No i wydawać by się mogło, że temat dość banalny, każdy ma jakieś wyobrażenie o tym Górnym Śląsku, no ale jakby się wgłębić bardziej szczegółowo, to nie jest to rzecz taka wcale oczywista.

Dlatego moje pierwsze pytanie brzmi, czy ten Górny Śląsk w ogóle w jakikolwiek sposób istnieje?

Czy dzisiaj Górny Śląsk, jak już mówiłem, w ogóle istnieje?

Po roku 1989 w ogóle była możliwa dyskusja o Górnym Śląsku, nieskrępowana cenzurą prewencyjną, rozmaitymi kliszami ideologicznymi, które narzucała władza.

Szereg intelektualistów na Górnym Śląsku, ludzi nauki, aktywistów społecznych, zadawało sobie właśnie takie pytanie.

Górny Śląsk.

Do kolejnego, które także kryje się w tym, co już powiedziałeś, mianowicie w jaki sposób Górny Śląsk istnieje, czy może inaczej, w jaki sposób w ogóle istnieją regiony.

Zapewne nie mała grupa ludzi, która jakby chciała przywołać ten Górny Śląsk do życia.

Górny Śląsk stał się tematem wielu debat toczonych w przestrzeni publicznej.

Ale podobnie jak Górny Śląsk.

Początek lat 90. to jest początek tej wspomnianej przeze mnie debaty nad tym, jaki jest ten Górny Śląsk, gdzie on się zaczyna, gdzie się kończy.

który niewątpliwie był pasjonatem rysowania pewnych wizji Górnego Śląska i twórcą koncepcji, która nieco chyba prześmiewczo nazywana była Wielkim Górnym Śląskiem.

Zagłębie Dąbrowskie oczywiście, które w części rzecz jasna było związane z Górnym Śląskiem w średniowieczu, ale pojawiały się tam także okolice Częstochowy.

To było stowarzyszenie, które zostało utworzone przez różne grupy dawnego województwa katowickiego, choć także pojawili się tam działacze z województwa opolskiego, tyle że na zachodnim Górnym Śląsku nigdy Związek Górnośląski nie zyskał jakiegoś szerszego zaplecza.

A więc ten Wielki Górny Śląsk od wschodu został okrojony nie tylko za sprawą decyzji, które zostały podjęte na przełomie mileniów przez parlament, ale jeszcze bardziej w stosunku do

Również w podobny sposób była czytelna granica między tym niemieckim dawniej i polskim Górnym Śląskiem.

Ta granica między Zagłębiem Dąbrowskim a Górnym Śląskiem, czy wcześniejszą rejencją opolską, ona utraciła swój administracyjny charakter, bo jak wiadomo po

I w jakim stopniu internalizowali to spojrzenie także ci, którzy często są postrzegani jako pionierzy ruchu narodowego, polskiego ruchu narodowego na Górnym Śląsku?

Są różne koncepcje i nie sądzę, żeby to te zagłębiowskie masy w tych miastach o niekwestionowanej przynależności do Zagłębia Dąbrowskiego jakoś szczególnie poruszało, tak jak większość górnośląsaków nie zastanawia się nad tym, czy ostatnim na zachód miastem Górnego Śląska jest Skorogoszcz, czy być może ten Górny Śląsk

I dla ludzi było to oczywiste, że na tej Brynicy kończy się ten Górny Śląsk, że za tą Brynicą to już nie jest ten sam region.

Tutaj przekonanie ludzi do koncepcji, że ten Górny Śląsk się rozciąga gdzieś daleko za tę dawną granicę Świętego Cesarstwa Rzymskiego okazało się niezwykle trudne, czy wręcz w danym momencie

Ale musimy sobie jasno powiedzieć, że w wymiarze administracyjnym Górny Śląsk nigdy nie funkcjonował w takich granicach.

Ponieważ rzeczywiście Górny Śląsk istniał w okresie przednowoczesnym i co więcej można było określić bardzo precyzyjnie jego granice.

A więc było pewne terytorium, które tak było określane, czyli Górny Śląsk.

Górny Śląsk wchodzi w tę erę nowoczesną, ale bez górnoślązaków.

Ale z Górnym Śląskiem

Zasadniczo się nie identyfikowano, czyli ten podział... Bardziej na te księstwa niż Górny i Dolny Śląsk.

Tak, więc ten podział na Śląsk Dolny i Górny, choć pojawia się dosyć wcześnie,

Który stał się podstawą owego podziału na Śląsk Dolny i Górny.

Otóż wbrew jednemu z takich wielkich mitów o Górnym Śląsku, nie był on zawsze katolicki, na Górnym Śląsku reformacja poczyniła bardzo poważne postępy w XVI na początku XVII wieku.

Rejencję opolską zaczęto identyfikować z Górnym Śląskiem.

Jeżeli chodzi o pruski Górny Śląsk, to było to największe skupisko ludności ewangelickiej, ale w części też słowiańskojęzycznej.

który odwołuje się do pojęć o odległej genezie, bo Górny Śląsk istniał od późnego średniowiecza jako ziemia w ten sposób ochrzczona, nazwijmy to, a możemy pewnych korzeni doszukiwać się już wcześniej.

Jak już wspomniałem, w XIX wieku zaczęto identyfikować Górny Śląsk z rejencją opolską.

W którym rozdziela ten Górny Śląsk właściwy od dawnego księstwa biskupiego.

Dla niego zresztą Górny Śląsk też nie był w zasadzie takim samodzielnym pejzażem kulturowym.

Natomiast takim jakby pod, pod gatunkiem jest tutaj Górny Śląsk, z którego jednak wyłącza o dziwo

Zatem Górny Śląsk nie ma kształtu danego raz na zawsze, ale wracając do Twojego pierwszego pytania, dla mnie nie ulega wątpliwości, że istnieje, ponieważ chyba żaden region i jego granice w Rzeczpospolitej Polskiej nie budzi takich emocji.

Emocje są realne, nawet jeżeli Górny Śląsk byłby urojony,