Mentionsy
Postać wymykająca się stereotypom. Jadwiga Zamoyska
Jadwiga z Działyńskich Zamoyska nieprzypadkowo jest patronką roku 2023. To nietypowa, wymykająca się stereotypom postać – patriotka, dyplomatka, społecznie zaangażowana prekursorka, która pozostawiła po sobie bardzo cenny dorobek. Jadwiga Zamoyska nie miała ochoty wpisać się w tradycyjną rolę kobiety właściwą jej epoce. Ze względu na swoje zainteresowania, wyjątkową zdolność do nauki języków obcych, angażowała się w misje dyplomatyczne. Wraz ze swoim mężem Władysławem była wytrwałą orędowniczką sprawy polskiej w Wielkiej Brytanii i w Imperium Osmańskim. Angażowała się również w sprawy społeczne. W wielkopolskim Kórniku otworzyła wyjątkową szkołę dla dziewcząt ze wszystkich klas społecznych. Wprowadziła w niej rewolucyjny program, który zapewniał solidne, wszechstronne wykształcenie. Kim była Jadwiga Zamoyska? Dlaczego jej przykład również i dziś może stanowić inspirację? Co zdecydowało, że została patronką roku 2023 w naszym kraju? Rozmawiają dr Michał Przeperski i jego gość, Agata Łysakowska-Trzoss z Fundacji Zakłady Kórnickie, doktorantka Wydziału Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl
Szukaj w treści odcinka
I między innymi taką najczęstszą anegdotką powtarzaną wśród badaczek Jadwigi jest sytuacja, w którym do jej domu w Paryżu przychodzi jej kuzyn i mówi, że jej wujostwo czartorysty przybędą do niej na kolację.
To jest to, co jakby Tytus wnosi do życia Jadwigi.
Siostra Jadwigi, Anna, późniejsza Anna Potocka, pisze wprost o tym, że jakby ta działalność matki bardzo wywarła wpływ na kolejne pokolenie działyńskich, które wiedziały, że muszą znaleźć jakiś swój sposób na służenie społeczeństwu.
Więc to zdanie matki będzie bardzo ważnym elementem w życiu Jadwigi.
W związku z tym, po pewnych perturbacjach, rodzina decyduje się na zatrudnienie innej guwernantki dla Jadwigi.
Tyle, o ile takie standardowe przedmioty kształcenia ziemianki, typu na przykład gra na klawikordzie, to nie było domeną Jadwigi.
Zresztą w bardzo podobnej sytuacji jest postawiona córka właśnie księcia Adama Czartoryskiego, czyli Izabela Czartoryskich, która chciałaby rozwijać na przykład bardziej swoje zdolności artystyczne, chciałaby żyć w tym emigracyjnym Paryżu, a zostaje jakby przeznaczona do tego, żeby wyjść za mąż, za z kolei Jana Działyńskiego, czyli brata Jadwigi.
W momencie, w którym wyjeżdża z misją dyplomatyczną na przykład do Stambułu albo do Wielkiej Brytanii, ma możliwość zabrania Jadwigi za sobą.
I Jadwiga, za namową księży ze zgromadzenia oratorian, z którymi trzymała się w Paryżu bardzo blisko, decyduje się, oni jej radzą, o czym wspomina córka Jadwigi, Maria, radzą jej założyć dom, jakiego ona sama nadaremnie szuka.
To znaczy zarówno w program nauki wchodziła nauka kaligrafii, religia, która była bardzo istotna w życiu Jadwigi, historia Polski, ale też na przykład te dziewczyny pracowały w oborze, pracowały w szwalni, uczyły się takich umiejętności praktycznych.
Ta szkoła domowej pracy kobiet powstaje w takiej myśli Jadwigi, że ona kształci też te dziewczyny trochę w takim duchu katolickim.
Bardzo dużo powiedzieliśmy o rozmaitych takich wymiarach działalności Jadwigi Zamojskiej i zastanawiam się właściwie za symbol, czego można ją uznać.
Między innymi właśnie w statucie tej fundacji jednym z punktów była opieka nad Szkołą Domowej Pracy Kobiet, która już po śmierci Jadwigi wróciła, znaczy powstał jej kolejny oddział, oddział w Kurniku.
I rozumiem, że Fundacja Zakłady Kurnickie do dzisiaj w jakimś sensie kontynuuje dzieło Jadwigi Zamojskiej.
Ostatnie odcinki
-
Tolerancja religijna w Rzeczpospolitej. Państwo...
16.04.2026 14:00
-
Władysław Gomułka i polski październik 1956
09.04.2026 14:00
-
I Rzeczpospolita i tajemniczy Bracia polscy
02.04.2026 14:00
-
August II Mocny pogrąża I Rzeczpospolitą? Wielk...
26.03.2026 15:00
-
I Rzeczpospolita i kryzys władzy. Polska szlac...
19.03.2026 15:00
-
Polska szlachta przejmuje władzę w I RP? Ruch e...
12.03.2026 15:00
-
Czego bała się polska szlachta? Śmierć I RP
05.03.2026 15:00
-
Rewolucja przemysłowa ominęła Polskę? Jak fabry...
26.02.2026 15:00
-
Dlaczego gospodarka w PRL upadła? Puste półki i...
19.02.2026 15:00
-
Unia polsko-litewska i wojna z Rosją. Aleksande...
12.02.2026 18:00