Mentionsy
Podcast Muzeum Historii Polski
Podcast Muzeum Historii Polski
17.07.2025 08:00

Ostatni z Jagiellonów. Anna Jagiellonka

Kobieta koronowana na króla. To zdarzyło się tylko dwa razy w historii Polski - u zarania oraz przy zmierzchu ery Jagiellońskiej. W pierwszym przypadku wszystko było przygotowane, w drugim – wydarzeniami poniekąd rządził przypadek, a także emocje.

Jak doszło do koronacji Anny? Czy miała realną władzę? Czy rzeczywiście, jak mówiło wielu, nie nadawała się na władcę i była tylko marionetką na zmieniającej się scenie politycznej? Dlaczego w naszej historii odegrała tak niebagatelną rolę?

Anna była córką króla Zygmunta Starego oraz siostrą ostatniego władcy z dynastii Jagiellonów, Zygmunta Augusta. Jej najstarsza siostra Izabela została królową Węgier. Kolejna siostra, Zofia, wyszła za księcia Brunszwiku-Wolfenbüttel. Najmłodsza z rodzeństwa Katarzyna została królową Szwecji. Anna miała jeszcze długo pozostać jedyną niezamężną jagiellońską królewną.

Gdy w 1572 roku Zygmunt August zmarł bezpotomnie. Zgodnie z ustawami wydanymi jeszcze przez Zygmunta Starego, odtąd król miał być wybierany przez szlachtę na wolnej elekcji. Pierwszym elekcyjnym władcą był Henryk Walezy. Możnowładcy chcąc zacieśnić więzy między nowym królem a starą dynastią, postanowili wydać Jagiellonkę za Walezego. Jednak młody król odkładał ślub ze starszą o dwadzieścia osiem lat królewną na później. W końcu uciekł z Rzeczypospolitej, by sięgnąć po koronę Francji.

Szlachta, rozczarowana cudzoziemcem, który wzgardził ich krajem, postanowiła, że tym razem wybierze króla-rodaka. Królem tym miała być Anna. Ponieważ jednak wciąż nie uważano, że kobieta może rządzić, postanowiono, że Jagiellonka poślubi księcia siedmiogrodzkiego Stefana Batorego.

Batory i Anna najpierw zawarli małżeństwo, a następnie na ich głowach spoczęły korony. Od tego momentu, aż do swojej śmierci to on dzierżył realną władzę. Ale to Anna została wybrana królem przez szlachtę, a Batory w monarchię się wżenił.

O Annie Jagiellonce w podcaście z serii „1000 lat. Prześwietlenie” opowie Łukasz Starowieyski. Jego gościem jest dr Anna Ziemlewska z Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Zygmunta Augusta Jagiellonów Batorego Bogu Walezego Zygmunta Starego Maria Bogucka Annę Jagiellonkę Stefan Batory Muzeum Historii Polski Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie Czarnkowskiego Anny Ziemlewskiej gruźb Włoszka

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 13 wyników dla "Zygmunta Augusta"

Miał też syna i następcę, Zygmunta Augusta, a jego małżonka, Bona, niemal rok w rok rodziła nowych potomków.

Potwierdzają to choćby rachunki za sprowadzenie trzech beretów czy za zakup przez Zygmunta Augusta czterech pierścieni, z których jeden zachował dla siebie.

Ta propozycja zaskoczyła zarówno Bonę jak Zygmunta Augusta.

Konflikt o żonę Zygmunta Augusta.

Dramatyczny postępek matki nie wpłynął na decyzję Zygmunta Augusta.

Były chłodne, takie zdystansowane, bo ona miała swoje ulubione dzieci, czyli najstarsze dzieci Izabela i Zygmunta Augusta, a trzy identyczne, takie trojaczki, Zofię, Annę i Katarzynę, można powiedzieć, traktowała trochę po macoszemu.

Ale jak się analizuje jej życie, szczególnie po śmierci Zygmunta Augusta, to widać, że umiała uczyć się na błędach.

I tą osobę, która po śmierci Zygmunta Augusta pełni świadoma tego, że jest ostatnią z Jagiellonów, korzysta z tej sytuacji i staje się jednak świadomą swoich możliwości i swojej rangi i pozycji politycznej osobą.

Jeszcze za życia Zygmunta Augusta wielki wezyr Sokolu Mehmed Pasha podsunął tę ideę Francuzom.

Wówczas jednak za życia Zygmunta Augusta skończyło się tylko na pobieżnym sądowaniu sprawy.

Co więcej, zaczęto się zastanawiać nad obaleniem testamentu Zygmunta Augusta i rozdawać dobra należące do infantki.

Zadbała, by zwrócono jej użyczone na koronację Walezego insygnia koronne i klejnoty należące do Zygmunta Augusta.

Targi o testament Zygmunta Augusta.

Ostatnie odcinki