Mentionsy
Generał i Czarne Diabły. Szlak Stanisława Maczka
O jego akcjach krążyły legendy, osobiście prowadził szturmy polskich oddziałów w czasach, gdy odradzała się Polska. W wojnie obronnej 1939 r. nie przegrał bitwy. Podobnie jak pierwsza w historii polskiego wojska dowodzona przez niego Dywizja Pancerna, walcząca w Europie Zachodniej. Bohaterem tego podcastu „1000 lat. Prześwietlenie” jest generał Stanisław Maczek. Najpewniej jeden z najwybitniejszych polskich dowódców, nie tylko XX wieku.
Kim był? Jak wyglądało formowanie się słynnej 1 Dywizji Pancernej? Czy Alianci wspierali pancernych Maczka? Przypomnimy szlak, który przebyła 1 Dywizja Pancerna. Wiódł on przez pół Europy – od włoskich Dolomitów, przez polskie Bieszczady, północną Francję, Anglię aż do Belgii, Holandii i Niemiec.
O niezwykłych losach gen. Stanisława Maczka w podcaście z serii „1000 lat. Prześwietlenie” opowie Łukasz Starowieyski. Jego gościem jest Grzegorz Rutkowski z Muzeum Historii Polski.
Szukaj w treści odcinka
Był pistoletem w armii austriackiej, o jego akcjach krążyły legendy.
Będzie też o tym, jak to możliwe, by jeden z najlepszych dowódców w alianckim wojsku, by przeżyć, musiał zostać barmanem.
Od Judyma do Rozłuckiego.
Tam też dołączył do Związku Strzeleckiego i przeszedł przeszkolenie wojskowe.
Maczek został wcielony do armii austriackiej.
To wówczas też został CK-dezerterem.
Jedno zostało mu po służbie w CK i stało się jego wizytówką.
Najlepszych ze swego poprzedniego rozwiązanego oddziału strzelców sanockich.
Jednostka charakteryzowała się tym, że lekko uzbrojone plutony strzeleckie przemieszczały się na wozach częściowo zarekwirowanych, częściowo przejętych z taboru austriackiego.
400-osobowy batalion ruszył na front niedoszkolony i niewpełni uzbrojony, z ledwie dwoma CKM-ami.
Bitwę o Warensz i szturm na pozycje sowieckie pułkownik Juliusz Rummel, dowódca I Dywizji Piechoty, nazwał racławicami batalionu.
Kapitana Maczka zostawiliśmy przecież niemal 20 lat wcześniej, pod koniec wojny bolszewickiej.
Czy przy dodaniu absolutnej przewagi niemieckiej w powietrzu będzie przesadą określić stosunek sił co najmniej jak 10 do 1?
Polacy bronili się heroicznie i zniszczyli lub wyłączyli z walki na pewno aż 45 niemieckich czołgów.
Rekompensatą były straty, dużo większe po stronie niemieckiej, zysk dwóch dni dla wykonania trudnego zadania i ogromne podniesienie morale własnego żołnierza, który przekonał się, że można bić, i to dobrze, Niemców.
Niemieckiej nawały jednak powstrzymać na dłużej się nie dało.
Już 8 września brygada ma powstrzymać niemiecką armię, tym razem w rejonie Rzeszowa.
Aż nadszedł 18 września, dzień po ataku sowieckim.
W kolejnej części podcastu będzie też o dywizji pancernej, która ćwiczyła kijami udającymi CKM, a także o różowym sweterku brytyjskiego marszałka.
Tyle, że jak tu szkolić pancerną brygadę, gdy zamiast CKM-ów trzeba używać kijów?
Wystarczyło kilka dni niemieckiej inwazji.
Polacy niemiecki atak odparli.
Impetu nie wystarczyło jednak do przebicia się przez niemiecki front.
Brygada miała za zadanie strzec części szkockiego wybrzeża przed spodziewaną inwazją niemiecką.
Głównym celem było zdobycie miasta Caen, którego Niemcy zaczykle bronili od początku alianckiej ofensywy.
O tym, a także o samodzielności generała i stosunkach z alianckimi przełożonymi opowie historyk Grzegorz Rutkowski z Muzeum Historii Polski.
Uderzenie na niemieckie umocnione pozycje ruszyło w nocy.
Do tego już w czasie rozwijania się do natarcia dywizja na skutek ostrzału artylerii niemieckiej straciła 26 czołgów.
Wciąż bowiem w sztabie korpusu pokutowało przekonanie, że dywizja pancerna polska i kanadyjska nie mogą przerwać się przez obronę niemiecką, gdyż są bez doświadczenia.
Według Maczka to jednak nie brak doświadczenia był główną przyczyną niepowodzeń, ale złe rozpoznanie głębokości obrony linii niemieckich.
Trzeciego dnia linia frontu co prawda przesunęła się o 3 kilometry, ale ściana niemieckiej obrony nie była nawet specjalnie porysowana.
Niemiecka siódma armia zmieniła swoje plany i rozpoczęła odwrót.
Pojawiła się szansa na okrążenie i rozbicie niemieckiego zgrupowania.
Więcej oberwało się Kanadyjczykom i zaopatrzeniu naszej brygady strzeleckiej.
Przerwaliśmy się przez przygotowaną obronę niemiecką i odzyskaliśmy swobodę działania.
Konieczną dla odcięcia odwrotu niemieckiego.
Najważniejsze jest zamknięcie worka, czyli odcięcie niemieckim oddziałom odwrotu.
Artyleria niemal natychmiast zaczęła ostrzeliwać wycofujące się niemieckie kolumny.
W ciągu pół godziny niemiecka kolumna została kompletnie zniszczona.
W niekorzystnej dla czołgów okolicy oddziały starły się w gwałtownej walce z niemieckimi jednostkami, atakującymi ze wschodu, południa i zachodu w desperackiej próbie utrzymania otwartego korytarza do ucieczki.
Wspominał jeden z niemieckich weteranów wojennych.
Przeciekło przez nią około 40% zgromadzonych w tym miejscu dywizji niemieckich.
Wieści o nastrojach polskich żołnierzy dotarły do alianckich dowódców.
Praktycznie szli wzdłuż granicy niemiecko-holenderskiej.
Na meldunek rozpoznania o obozie kobiet, jeńców Armii Krajowej z powstania w Warszawie, dowódca II Pułku Pancernego, podpułkownik Koszucki z kilkoma czołgami i kariersami wjechał po prostu do obozu, obalając czołgami ogrodzenia z drutów kolczastych i zwalniając jeńców.
Polacy prowadzeni przez niemieckich oficerów zajmują port.
Pisał o nim aliancki oficer łącznikowy.
Ostatnie odcinki
-
Dlaczego gospodarka w PRL upadła? Puste półki i...
19.02.2026 15:00
-
Unia polsko-litewska i wojna z Rosją. Aleksande...
12.02.2026 18:00
-
Jak Józef Piłsudski zdradził demokrację? Wybory...
05.02.2026 15:00
-
Czy bitwa pod Wiedniem była błędem? Jan III Sob...
29.01.2026 15:00
-
Niekorzystne sojusze i zdrada magnatów? Sobiesk...
22.01.2026 18:00
-
Pierwszy kryzys klimatyczny? Mała epoka lodowco...
15.01.2026 18:00
-
Czy Jan Sobieski był ratunkiem dla Rzeczpospoli...
08.01.2026 18:00
-
Jan Sobieski. Cienie młodości — ambicja i klęsk...
01.01.2026 18:00
-
Wojsko na ulicach. Polska 1981 między strachem ...
18.12.2025 18:00
-
Jak komunistyczna partia zniewoliła Polskę?
11.12.2025 18:00