Mentionsy
Czas duchów | HISTORIA ŚWIĘTA HALLOWEEN
Jesień to czas, gdy granica między światem żywych i umarłych staje się cienka jak dym gasnącej świecy. W tym odcinku Paranautów zanurzymy się w korzeniach Halloween, Samhain i słowiańskich Dziadów – świąt, które uczyły nas, jak rozmawiać z duchami przodków i oswajać tabu umierania. Dowiecie się też, dlaczego oszukanie diabła kończy się źle nawet po śmierci… a cheesburger oddany gromadce dzieci jest przepustką do raju. Zapraszamy!
Serwer discord: https://discord.gg/5nSuFqCMKq
Kartoteka Maćka: https://open.spotify.com/show/1LgCGwpiOIrdBb2UVyuem1
Szukaj w treści odcinka
Do świata Celtów, duchów, przodków i święta Samhain, od którego wszystko się zaczęło.
Mowa oczywiście o Samhain, czyli starożytnym celtyckim święcie, z którego wyrasta dzisiejsze Halloween.
Musimy sobie najpierw zauważyć, że Samhain było najważniejszym świętem w kalendarzu Celtów.
Samhain oznaczało koniec sezonu żniw i początek zimy, czyli tej ciemniejszej połowy roku.
Samhain obchodzono już około 2000 lat temu przez ludy celtyckie, które zamieszkiwały dzisiejszą Irlandię, Szkocję i inne rejony Wysp Brytyjskich.
Nazwa Samhain wywodzi się w ogóle z języka irlandzkiego i oznacza dosłownie koniec lata.
Więc Samhain to nie jest tylko to święto, to jest też miesiąc.
I Samhain wyznaczał początek tej ciemnej połowy roku.
Samhain stanowiło jeden z czterech wielkich świąt sezonowych w kalendarzu celtyckim.
W odróżnieniu od pozostałych, Samhain cieszyło się szczególnym znaczeniem, bo w późniejszych interpretacjach określano je nawet jako celtycki Nowy Rok, czyli w gruncie rzeczy początek nie tylko nowej pory roku, ale też początek samego roku.
Co istotne, przesłanki sugerujące, że geneza tego święta może sięgać jeszcze głębiej niż czasy celtyckie istnieją i mają się bardzo dobrze, bo niektóre megalityczne budowle na Wyspach Brytyjskich, megalityczne, wielkie, wykazują astronomiczne powiązania z okresem Samhain, bo na przykład jest taki grobowiec
Czyli jak wypadał Samhain, to do tego karetarza idealnie wpadało Słońce Słoneczne.
Centralnym elementem wierzeń związanych z Samhain była koncepcja zaniku bariery pomiędzy światem materialnym a zaświatami.
Noc Samhain była czasem ambiwalentnym, bo z jednej strony sprzyjała łączności ze zmarłymi bliskimi, a z drugiej niosło ryzyko niebezpiecznych spotkań z jakimiś paskudnymi duszami i z demonami.
W mitologii irlandzkiej Samhain jawi się jako pora, kiedy dzieją się rzeczy nadzwyczajne.
W staroirlandzkich opowieściach wiele kluczowych wydarzeń rozgrywa się właśnie podczas Samhain.
I ta opowieść o uprowadzeniu byka rozpoczyna się inwazją na Ulster w nocy Samhain właśnie.
Wcześniej on usypiał w ogóle cały dwór swoją magiczną muzyką i dopiero taki młody bohater Fionn Mac Cumhaill, jemu udało się pokonać Eilena podczas jednej z takich... podczas jednej właśnie z Nocy Samhain.
W opowieści Boyhood, Deeds of Fionn czytamy, że wejście do siedziby Side, czyli tych pradawnych kurhanów uważanych za bramy do innego świata, było zawsze otwarte w Samhain, czyli dosłownie
Wiele podań wspomina o konieczności składania ofiar podczas Samhain, by przebłagać moce ciemności.
Księga Najazdów Irlandii opisuje, że lud Nemedu musiał co roku w Samhain oddawać dwie trzecie swoich dzieci, zboża i mleka okrutnym istotom zwanym Fomorianami.
Inne teksty wspominają znowu o czczonym w Samhain boszku Kromkruach, któremu rzekomo składano ofiary z pierworodnych dzieci.
Według Annaów ofiarę taką miał ponieść nawet król Tigernmas wraz z tłumem wyznawców podczas obrzędów Samhain.
Obok grozy, Samhain pełniło też rolę społecznego święta jednoczącego wspólnotę i ówczesne relacje, zachowane w średniowiecznych opracowaniach dawnych legend, opisują Samhain jako czas wielkich zgromadzeń.
I na tym wzgórzu Tara, który już się pojawia trzeci raz, co siedem lat odbywał się ogromny zjazd, który nazywał się Fejs i on trwał tydzień wokół dnia Samhain właśnie.
Spoiwa religijne, polityczne, kulturowe łączyły się w taką jedną całość podczas Samhain.
No ale dobra, powiedziałem skąd to Samhain się wzięło, ale co tam się kurczę działo?
Co zostało z tego Samhain?
Po pierwsze, rozpalanie ognisk, bo w Wigilię Samhain, czyli dzień przed tym świętem, czyli de facto nasze Halloween, gaszono wszystkie domowe paleniska, po czym rozniecano na wzgórzach wielkie ogniska obrzędowe, bo ogień symbolizował słońce i światło w obliczu nadchodzącej zimowej ciemności.
Bo pamiętajmy, Samhain polega na tym, otworzyły się drzwi i duchy sobie gdzieś tam krążą.
Samhain jest świętem dzielenia się jedzeniem, bo pamiętajmy, kończyły się zbiory, następował rytualny ubój zwierząt gospodarskich przed zimą, dzięki czemu społeczność miała bardzo dużo jedzenia, była po prostu obfitość mięsa i płodów rolnych na świąteczny posiłek.
No i coś, co mnie zaskoczyło chyba szczególnie podczas tego badania, Samhain wiązało się także z wróżbiarstwem i z magią przyszłości w ogóle, bo to była noc, która bardzo sprzyjała przepowiedniom.
I mimo upływu stuleci i przemian religijnych, wiele elementów Święta Samhain przetrwało w folklorze i obyczajach ludowych różnych krajów.
I to, moi drodzy, było Samhain w tym podstawowym celtyckim brzmieniu.
I jak Maciej opowiedział o Samhain, to w zasadzie
I tutaj wyraźnie widać to powiązanie właśnie z Halloween czy Samhain, bo w dziadach najważniejsza była
Ale robiliśmy kompletnie to samo, co w Samhain.
A ja nie wiem, czy to... Poczekaj, bo ja nie wiem, czy ty to powiedziałeś, czy ja to wcześniej gdzieś sobie czytałam w jakimś artykule, że w Samhain też się drążyło rzeczy i robiło się latarnie.
U źródeł jest oczywiście Samhain, o którym mówiliśmy już wcześniej.
Ostatnie odcinki
-
Wilk w TWOJEJ skórze | Skinwalker i Doppelgänger
20.04.2026 16:00
-
Długo i nieszczęśliwie | PRAWDZIWE BAŚNIE
13.04.2026 16:00
-
Niepokojący makaron | CREEPYPASTY
06.04.2026 16:00
-
Utopić marzannę | KOSZMAR WIOSENNEJ NOCY
30.03.2026 16:00
-
Dobrze to już było | SZTUCZNA INTELIGENCJA
23.03.2026 17:00
-
Duch po sąsiedzku | HISTORIE SŁUCHACZY
09.03.2026 19:23
-
W tym domu nie jesteś bezpieczny.
02.03.2026 18:27
-
Buzię widzę w tym tęczu! | ZBIOROWE HALUCYNACJE
23.02.2026 17:38
-
Wśród szczytów Appalachów | MOTHMAN I INNE LEGENDY
16.02.2026 17:00
-
Bój się Boga! | KONTROLA STRACHEM
10.02.2026 17:00