Mentionsy
Jak Balcerowicz zepsuł nam Polskę? Jan Śpiewak w PB OUT OF THE BOX punktuje skutki terapii szokowej
Nowe spojrzenie na terapię szokową: czy naprawdę musieliśmy wdrażać plan importowany z Ameryki – bez korekty i bez pytania społeczeństwa o zdanie?
Gościem nowego odcinka jest Jan Śpiewak, socjolog i aktywista społeczny. Punktem wyjścia do rozmowy jest głośna książka Patologia transformacji prof. Witolda Kieżuna – dziś czytana zupełnie inaczej niż dekadę temu.
W podcaście pytamy m.in.:– dlaczego koszt transformacji rozłożył się tak nierówno – i kto zapłacił najwyższą cenę,– jak terapia szokowa ukształtowała nie tylko gospodarkę, ale też nasze myślenie o państwie, pracy i odpowiedzialności elit,– czy dzisiejszy gniew społeczny, populizm i polaryzacja są w jakimś sensie rachunkiem wystawionym latom 90.
To nie jest rozmowa o prostych winach ani publicystycznych rozliczeniach. Raczej o mechanizmach, które działają długo po tym, jak opadnie kurz wielkich reform.
Szukaj w treści odcinka
Kto tak naprawdę jest autorem planu Balcerowicza?
Autorem planu Balcerowicza na pewno nie jest sam Balcerowicz.
Zwolennicy planu Balcerowicza często podkreślają, że bez kryzysu gospodarczego trudniej byłoby przeprowadzić te reformy.
Ten pomysł może gdzieś tam się pojawiał na łamach pism gdańskich neoliberałów Donalda Tuska czy Janusza Lewandowskiego, czy może Leszek Balcerowicz, może gdzieś tam o tym wspominał, chociaż on...
Więc ruchy dotyczące urynkowienia gospodarki, prywatyzacji tej gospodarki wcześniej już miały miejsce, tylko że ta reforma Balcerowicza poszła po prostu radykalnie dalej.
I bankrutowały zarówno te gospodarstwa właśnie takie rolne, które właśnie inwestowały, odbierały kredyty pod koniec lat 80., ale to samo się działo z polskim przemysłem i to w ramach tej reformy Balcerowicza.
Przyznanie się do tego, że jednak pewne działania były absurdalne, czy były wręcz szkodliwe dla polskiej gospodarki w latach 90. nie było łatwą sprawą, bo de facto panował absolutny konsensus wśród elit politycznych na rzecz właśnie tej reformy Balcerowicza.
Reformy Balcerowicza
Reformy Balcerowicza popierał Donald Tusk, popierali bracia Kaczyńscy.
No i reformy Balcerowicza oczywiście popierało środowisko późniejszej Unii Demokratycznej, czyli Leszek Balcerowicz, Gieremek, Kuroń i tak dalej.
Plan Balcerowicza spotkał się z krytyką już pod koniec lat 80.
Plan Balcerowicza krytykowali polscy ekonomiści.
Założenia planu Balcerowicza były takie, że tam spadek produkcji będzie niewielki, że spadek PKB będzie niewielki, że bezrobocie będzie tam wynosić parę procent, tak?
Natychmiast została sprywatyzowana i stała się jednym z głównych orędowników właśnie tej reformy Balcerowicza,
Otoczenie medialne na pewno bardzo długo też dawało pewien parasol działaniom Balcerowicza i jego współpracowników.
Czy dzisiaj po 13-14 latach już możemy rozmawiać jako naród, jako społeczeństwo o reformach Balcerowicza spokojniej, bez dawnych emocji?
No i też siła Leszka Balcerowicza się też zdecydowanie zmniejszyła.
Bo Leszek Balcerowicz, który od rządów Prawa i Sprawiedliwości zapowiada co roku kryzys gospodarczy i katastrofę finansów publicznych i to, że dojdzie do bankructwa Polski.
Witold Kieżun spotkał Leszka Balcerowicza już pod koniec lat siedemdziesiątych.
Kieżun powinien być głównym bohaterem, ale prowadzi to spotkanie Leszek Balcerowicz.
I nagle się okazuje, że Leszek Balcerowicz nie dopuszcza go do głosu.
Ale być może inna osoba nie mogłaby też przeprowadzić tych reform niż Leszek Balcerowicz, bo właśnie to wymagało pewnego rodzaju, no, bycia taranem, tak?
Leszek Balcerowicz takich wątpliwości nie miał.
Jakie były najważniejsze konsekwencje reformy Balcerowicza?
Na pewno trzeba przyznać, że gospodarka w latach 90. się rozwijała, próbując wejść trochę w obronę Leszka Balcerowicza po tym gwałtownym spadku w latach 90-91.
Leszek Balcerowicz powodował hiperinflację w Polsce.
Natomiast Leszek Balcerowicz doprowadził do tego, że ta inflacja była dwucyfrowa.
W 97 roku znowu wraca Balcerowicz i znowu prowadzi swoją politykę schładzania gospodarki, cięcia wydatków publicznych i daleko idącej prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych.
Tym symbolicznym końcem rządów Leszka Balcerowicza to jest dopiero dla mnie wprowadzenie minimalnej stawki godzinowej, podwyższenie dość radykalne pensji minimalnej i prowadzenie 500-800+.
Wcześniej ciągle musieliśmy gdzieś tam sobie radzić z pozostałościami tego, co Leszek Balcerowicz nam zostawił.
Prawica, no... Leszek Balcerowicz...
Jakby trzeba powiedzieć, że Leszek Balcerowicz, polityka Leszka Balcerowicza była kontynuowana chociażby przez rząd Leszka Millera.
Na pewno było, i to było dość dobrze zbadane, jeszcze w 1989 roku, czyli jeszcze zanim Leszek Balcerowicz zaczął rządzić i cokolwiek mieć na cokolwiek wpływ, już istniało kilkanaście tysięcy spółek nomenklaturowych w Polsce, które wyprowadzały majątek z państwowych spółek.
Więc mieliśmy tutaj, już ten ruch był wykonany, można powiedzieć, zanim jeszcze nawet Leszek Balcerowicz się gdzieś tam pojawił.
Te warunki, które stworzył Balcerowicz, czyli właśnie morderczej konkurencji, otwarcia na penetrację kapitału zagranicznego, doprowadziło do tego, że te przedsiębiorstwa sprzedawano czy pozbywano się ich za ułamek wartości.
On był też projektem, można powiedzieć, no nie wiem na ile on był sygnowany przez Leszka Balcerowicza, ale na pewno przez te rządy solidarnościowe, czyli no powszechnej prywatyzacji.
Leszek Balcerowicz na pewno uważał, że udział państwa w gospodarce powinien być naprawdę zbliżony do poziomu takiego
Czy to wszystko byłoby możliwe bez reform profesora Leszka Balcerowicza?
I pewnego rodzaju doktrynerstwo czy upór, stupor Leszka Balcerowicza spowodował, że bardzo wielu ludzi się nie udało uratować.
Ryszard Balcerowicz skazał na śmierć naprawdę bardzo wiele miast.
Przez ponad 30 lat w debacie publicznej dominowała jedna pro-balcerowiczowska narracja.
Ostatnie odcinki
-
Polska dogoni Wielką Brytanię, sztuczna intelig...
20.02.2026 13:19
-
Jankesi w Zatoce - ropa na szczycie, Andrew zat...
20.02.2026 05:55
-
Formuła 1: Prędkość bez instrukcji. PB AUTOPORTRET
19.02.2026 12:51
-
Lagarde odchodzi, Bartosiak wchodzi, a CCC znik...
19.02.2026 05:55
-
Strach przed poborem, Tusk na GPW i nerwowa Wal...
18.02.2026 05:55
-
Najem czy kredyt - co lepsze dla singla? PB NIE...
17.02.2026 10:55
-
SAFE znów na tapecie, "nie" dla podatków na woj...
17.02.2026 05:55
-
Sprzedaż bez manipulacji. Czy „domykanie” właśn...
16.02.2026 14:33
-
AI w bankowości: rewolucja czy korekta? PB BRIEF
16.02.2026 05:55
-
Awantura o SAFE, rekordowe zyski banków i Rada ...
13.02.2026 12:51