Mentionsy

O prawach człowieka po ludzku
O prawach człowieka po ludzku
13.02.2026 10:20

#37 To nie jest sprawa prywatna. O przemocy wobec kobiet

Statystyki policyjne pokazują, że 75% osób, które doświadczyły przemocy domowej, to kobiety. Tymczasem to czubek góry lodowej. Dlaczego wiele kobiet nie decyduje się na zgłaszanie na policję przemocy ze strony partnera? Jak policja i inne instytucje państwa traktują takie zgłoszenia i sprawy? Jak po roku od zmiany definicji zgwałcenia w polskim prawie można ocenić jej efekty? O postrzeganiu – i dostrzeganiu – przemocy wobec kobiet, o statystykach, praktyce prawnej, potrzebnych zmianach oraz o tym, jak przeciwdziałać przemocy i gdzie szukać pomocy Anna Matras, Analityczka ds. prawnych w Amnesty International rozmawia z Joanną Gzyrą-Iskandar z Fundacji Feminoteka. 

Joanna Gzyra-Iskandar – rzeczniczka, dyrektorka komunikacji oraz członkini zarządu Fundacji Feminoteka. Kulturoznawczyni, polonistka i feministka. Od 10 lat zawodowo zajmuje się PR-em i komunikacją, od 5 lat w organizacjach pozarządowych. 

Jako aktywistka działa w obszarach zwalczania przemocy ze względu na płeć, dostępu do bezpiecznej aborcji oraz praw osób LGBTQ+. 

--- 

Gdzie szukać wsparcia po doświadczeniu przemocy?  

Fundacja Feminoteka (pomoc dla kobiet – telefon antyprzemocowy, punkt pomocy po gwałcie, baza wiedzy): https://feminoteka.pl/uzyskaj-pomoc/telefon-przeciwprzemocowy  

https://feminoteka.pl/uzyskaj-pomoc/punkt-pomocy-dla-kobiet-po-gwalcie 

Niebieska linia (Ogólnopolskie Pogotowie dla Osób Doświadczających Przemocy Domowej): https://niebieskalinia.info/  

Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę (pomoc dzieciom): https://fdds.pl/jak-pomagamy.html#centra-pomocy-dzieciom  

Fundacja Fortior (pomoc dla mężczyzn): https://fundacja-fortior.org/jak-pomagamy/  

Instytut Przeciwdziałania Wykluczeniom (telefon zaufania dla mężczyzn): https://www.fundacjaipw.org/mezczyzni  

Podejrzewasz, że ktoś bliski albo osoba z sąsiedztwa doświadcza przemocy i nie wiesz, co zrobić? Zadzwoń lub napisz na jeden z numerów powyżej. Jeśli jesteś świadkiem przemocy, nie wahaj się zadzwonić na policję. 

Prawa człowieka łamane są w ciszy. Wesprzyj głos tych, których nie słychać. Przekaż 1,5% podatku i pomóż ratować życie cywilów w konfliktach zbrojnych: https://www.amnesty.org.pl/przekaz-procent-podatku/?utm_source=Spotify&utm_medium=Social&utm_campaign=1procent

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 34 wyników dla "Dom"

Ostatnio premiera filmu Dom Doby rozbudziła w Polsce na nowo dyskusję na temat przemocy, przemocy wobec kobiet, przemocy domowej.

I na początek chciałabym, żebyśmy trochę usystematyzowały sobie właśnie te pojęcia, czym jest przemoc wobec kobiet, przemoc ze względu na płeć, przemoc domowa, tak żeby nasze słuchacze, słuchaczki, osoby słuchające mogły zobaczyć, o czym tak naprawdę rozmawiamy, jak definiujemy te pojęcia, jak one się też zazębiają ze sobą.

Przemoc domowa to jest przemoc, która najczęściej dotyka kobiet.

Ale pokazują, że 75% osób, które doświadczyły przemocy domowej to właśnie są kobiety.

Najczęściej, kiedy mówimy o przemocy domowej, no to mówimy najczęściej o przemocy, która dzieje się w bliskiej relacji, w związku, który może jest formalny, może jest nieformalny, ale też przemoc domowa to może być przemoc, która dzieje się w obszarze pomiędzy członkami i członkieniami rodziny.

Za przemoc domową uznajemy również takie czyny, których dopuszczają się byli partnerzy wobec byłych partnerek.

Czyli nawet jeżeli związek już ustanie, jeżeli para się rozstanie, jedna osoba się od drugiej wyprowadzi, jeżeli nastąpi rozwód, ale ta przemoc nie ustaje, to również jest to przemoc domowa.

Najbardziej narażone na doświadczenie takiej właśnie przemocy domowej, przemocy poseparacyjnej.

Czyli możemy w takim sporym uogólnieniu powiedzieć, że przemoc domowa to także jest forma przemocy wobec kobiet i jednocześnie przemocy ze względu na płeć.

No ale właśnie, my jesteśmy organizacją pozarządową, a niestety instytucje publiczne, które są powołane między innymi do tego, żeby albo przyjmować zawiadomienia, albo wspierać osoby, które doświadczyły przemocy, bardzo często się z tych zadań niestety nie wywiązują w należyty sposób.

A wręcz doprowadzają do takiej sytuacji, że kobiety, które doświadczają przemocy boją się zgłaszać, boją się, że nie zostaną potraktowane poważnie, że nikt im nie uwierzy, że będą zniechęcane do tego, żeby złożyć zawiadomienie bez względu na to, czy to była przemoc domowa, czy seksualna, czy jeszcze jakiś inny rodzaj przemocy.

Nie pozwalają domknąć procesu terapeutycznego, więc ten proces cały czas jest taki rozgrzebany.

Jak my traktujemy te osoby pokrzywdzone i dlaczego tak się dzieje, że kiedy kobieta przychodzi na komisariat albo składa zawiadomienie do prokuratury, to nie traktujemy jej jak każdej innej osoby, która przychodzi zgłosić, że zostało popełnione jakieś przestępstwo.

Kobiety zresztą bardzo często to po prostu słyszą w toku przesłuchań czy przyjmowania, czy kiedy składają zawiadomienie na policji, a nie ma takiego myślenia w stosunku do postępowania sprawcy.

I bardzo często też jest tak, że osoby kiedy już decydują się na zgłoszenie przemocy, ta przemoc już, jeżeli mówimy właśnie o przemocy domowej, takiej przemocy w związku, to ta przemoc bardzo często, to nie jest tak, że wydarzył się jeden akt przemocy i osoba natychmiast idzie na policję.

Tych aktów przemocy jest coraz więcej, są coraz częstsze, coraz bardziej agresywne, coraz bardziej wyeskalowane, coraz bardziej tej osobie zagrażają albo zaczynają zagrażać kolejnym domownikom, na przykład dzieciom albo zwierzętom domowym.

Więc tym bardziej osoby, które pracują po tej stronie systemu, są w tych instytucjach, które powinny w tym momencie zadziałać, powinny mieć tę świadomość, powinny te osoby też inaczej traktować, po prostu traktować je empatycznie, z godnością, ale też z pełnym profesjonalizmem i to niestety bardzo często się nie dzieje.

I też myślę, że to jest w ogóle ogromne wyzwanie dla naszego państwa, bo to jest kwestia zmiany na poziomie mentalności i świadomości.

To nie jest coś takiego, że zmienimy sobie ustawę i bardzo fajnie będziemy i wszystko zacznie działać super, bo tu w ogóle nie chodzi o zmiany na poziomie legislacyjnym, tylko chodzi o zmiany na poziomie świadomości.

Co więcej, do gwałtów najczęściej dochodzi również w miejscach, które kobiety znają i najczęściej tym miejscem jest ich własny dom.

Ale myślę, że właśnie tutaj te przekonania również rzutują na to, że ta przemoc seksualna, której jest najwięcej właśnie w tym, która dzieje się w przestrzeniach domów, jest po prostu niewidoczna dla instytucji.

A kobiety przynależą do takiej sfery właśnie domowej i rodzinnej.

Więc moim zdaniem na przykład policja, ale tak samo prokuratura czy sądy powinny mieć takie wyspecjalizowane jednostki, które zajmują się tylko i wyłącznie takimi sprawami i w tych jednostkach powinny pracować osoby przeszkolone w temacie przemocy ze względu na płeć, przemocy wobec kobiet, przemocy domowej, przemocy seksualnej.

Druga rzecz to to, że nie mamy w Polsce takich jednostek, które byłyby wyspecjalizowane w świadczeniu pomocy osobom, które doświadczyły przemocy domowej czy przemocy seksualnej.

Zajmujemy, ale moim zdaniem tutaj z doświadczeniem przemocy domowej jest bardzo podobnie.

Jeżeli na całą Polskę mamy raptem 36 specjalistycznych ośrodków wsparcia dla osób, które doświadczyły przemocy domowej na 38 milionowy kraj, no to to jest jakiś żart.

Także i zarówno jeżeli chodzi o takie zaopiekowanie osób, które doświadczyły przemocy domowej, ale też jeśli chodzi o zaopiekowanie osób, które doświadczyły przemocy seksualnej.

Dlatego, że z tego co wiem z badań doktory Dominiki Czerniak z Uniwersytetu Wrocławskiego, która prowadziła takie bardzo duże badania aktowe spraw z artykułu 197 i 198 Kodeksu Karnego, czyli właśnie tych dotyczących gwałtu.

Jest także stroną konwencji o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej, czyli tej słynnej konwencji stambulskiej, która wywołała żywe dyskusje za sprawą strasznego słowa gender, które się w niej pojawiło.

To jest infolinia dla wszystkich osób, które doświadczają przemocy domowej, czyli moim zdaniem to nie jest takie do końca też spełnienie tego zapisu konwencji.

Definicja przemocy domowej w ustawie i teraz ona obejmuje właśnie też tę przemoc poseparacyjną, przemoc ekonomiczną, cyberprzemoc.

To nie ta osoba pokrzywdzona przemocą musiała po prostu w samych kapciach i nawet bez portfela i szczoteczki do zębów uciekać z domu i szukać pomocy nie wiadomo gdzie, tylko żeby jednak to sprawca dostał taką czerwoną kartkę, ażeby osoba mogła zostać po prostu w domu i starać się jakoś dalej w tej sytuacji się odnaleźć i tutaj działać.

I pracujemy przede wszystkim z kobietami, które doświadczyły przemocy seksualnej albo przemocy domowej.

która jest taką organizacją, która wspiera właśnie osoby z doświadczeniem przemocy domowej, tutaj bez względu na płeć.