Mentionsy

Dziś porozmawiamy o sytuacji w Iranie.

13 września 2022 roku w Teheranie została aresztowana Jina Mahsa Amini, Iranka kurdyjskiego pochodzenia.

Śmierć Dżiny zapoczątkowała falę ogólnokrajowych protestów w Iranie, znanych szerzej jako Ruch Kobieta Życie Wolność.

Osoby, które brały udział w protestach oskarżono o popełnienie przestępstw, za które w Iranie grozi kara śmierci.

Iran jest zresztą krajem, w którym wykonuje się zaraz po Chinach najwięcej egzekucji rocznie.

W 2024 roku w Iranie karę śmierci zastosowano wobec co najmniej 972 osób.

Wyroki wykonywane w Iranie stanowią 64% wszystkich znanych egzekucji.

Kara śmierci w Iranie jest obecnie jednym z głównych narzędzi zastraszania społeczeństwa, opresji wobec przeciwników władzy, a także niszczenia grup etnicznych.

Mimo to ludzie w Iranie nadal wychodzą na ulice.

Poczuciu zagrożenia konfliktem zewnętrznym, bo po atakach Izraela okazało się, że w Iranie nie ma schronów.

Na domiro złego 13 czerwca 2025 roku Izrael zaatakował Iran.

Iran na ten atak odpowiedział.

W miesiącach poprzedzających atak Iran i Stany Zjednoczone negocjowały nową umowę nuklearną po tym, jak Donald Trump zawiesił amerykański udział w poprzednim porozumieniu nuklearnym podczas swojej pierwszej prezydentury.

W wyniku czego Iran zaczął wzbogacać uran i rozwijać zaawansowaną technologię energii jądrowej.

Iran porozumiał się z Międzynarodową Agencją Energii Atomowej.

Iran porozumiewając się z agencją, a także z tymi państwami chce zapobiec wznowieniu sankcji ONZ-u na swój kraj.

Ale mogą zostać odwieszone, czyli znowu zadziałać na niekorzyść Iranu oczywiście, jeśli państwa europejskie zażądają tego na forum Rady Bezpieczeństwa ONZ.

Więc Iran tutaj po prostu w tej chwili gra o to, żeby nie mieć nałożonych na siebie jeszcze większych sankcji, co by się stało, gdyby w ogóle nie współpracowali z Międzynarodową Agencją Energii Atomowej.

I widać to w polityce wobec Iranu, państw Zatoki Perskiej, no Palestyńczyków, no to w absolutnie ekstremalnej formie.

Więc Iran chce, czy władze Iranu chcą się niejako utrzymać jeszcze na powierzchni stosunków międzynarodowych i swoich sojuszy, bo opcja B, czy alternatywa do tego jest jeszcze gorsza.

A proszę powiedzieć, czy Iran ma szansę, mówię o zgromadzonym arsenale nuklearnym, ale to jest około 90 milionów obywateli, to jest względnie statystycznie młode społeczeństwo.

I czy Iran ma szansę, mówię militarnie, w potencjalnym starciu z Izraelem i w kontekście ostatnich ataków Izraela na Katar, Jemen i Tunezję, jeśli weźmiemy pod uwagę ataki na Global Sumat Flotilla, a wcześniej też Syrię i Liban,

To czy ten słabnący reżim Iranu może liczyć na ewentualną pomoc sojuszników w regionie?

Iran nie ma żadnych sojuszników w stylu, no nie wiem, jak sojusznicy w ramach NATO.

Iran nie ma porozumień obronnych z państwami tego typu, że jeżeli jedno z nich zostanie zaatakowane, to drugie reaguje.

Iran jest oszamotniony pod tym względem i jest bardzo słaby.

W odpowiedzi Iran wysłał setki dronów i kilka rakiet krótszego, słabszych rakiet, nie swoich najmocniejszych.

Akurat w czerwcu Iran również zaatakował szpital przez pomyłkę w Izraelu, ale ta odpowiedź jest nieproporcjonalna do tego, jak zagrozić Iranowi morze.

Iran przede wszystkim oczywiście przy pomocy również we współpracy ze Stanami Zjednoczonymi.

Iran jest skonfliktowany ze swoimi sąsiadami, wieloma z nich.

Więc oczywiście przywódcy Iranu sobie z tego zdają sprawę i dlatego nie wypuszczają całego swojego arsenału, bo rozpętaliby wojnę, która skończyłaby się katastrofalnie dla właściwie większości Irańczyków.

Druga rzecz to czy sojusznicy, jacy są w ogóle sojusznicy Iranu.

I to był nawiasem mówiąc jeden z punktów negocjacji czy problemów w relacjach z Iranem.

Czyli cała siatka ugrupowań na Bliskim Wschodzie, które Iran wspierał.

W Iraku, no Irak sam przeżywa bardzo trudne chwile i jest podzielony, więc tych sojuszników nie ma, właściwie zniknęli z mapy i to jest trudno sobie wyobrazić, jak Iran w tej chwili miałby militarnie...

O prawach człowieka w Iranie.

Pani powiedziała, że właściwie nie zmieniły te protesty rzeczywistości, ale wydaje mi się, że w jakimś sensie zmieniły, bo władza w Iranie zdaje sobie sprawę, że niechęć wobec nich

Pośród Irańczyków jest bardzo duża i jakieś kroki muszą co jakiś czas poczynić na rzecz uspokojenia tych nastrojów społecznych, a teraz te nastroje społeczne są straszne, to znaczy Irańczycy czują się zagrożeni, nieszanowani przez własne władze, porzuceni przez wszystkich, więc mówię o tym dlatego, żeby pokazać, że władze Iranu właściwie walczą trochę o przetrwanie.

A to ja przewrotnie zapytam w takim razie, bo po zbombardowaniu irańskich laboratoriów Netanyahu wystosował odezwę do obywateli i obywatelek Iranu, powołując się na protesty kobieta, życie, wolność i on zaapelował o wspólne powstanie przeciw reżimowi.

Symbol, więzienie symbol opozycji, tłamszenia opozycji w Iranie.

Wielu z nich jest w Iranie.

Wielu z nich jest w Iranie.

Wielu z nich jest w Iranie.

Może jeszcze tylko o Żydach w Iranie, bo ja byłam w Iranie w ubiegłym roku latem i byłam w synagodze w centrum Teheranu.

Jest mniejszość żydowska w Iranie, no tu to są Persowie, Żydzi Persy i właściwie Iranycy ten szczycił zazwyczaj, że tutaj my mamy mniejszości religijne różne, mogą swobodnie wyznawać swoją wiarę.

No ale to oczywiście ma się nijak do polityki, do rzeczywistości politycznej w Iranie.

Wyrok poprzedził urażąco niesprawiedliwy proces przed sądem rewolucyjnym w Iranie.

Zaangażowana w walkę o prawa człowieka i zniesienie kary śmierci w Iranie.