Mentionsy
O prawach człowieka po ludzku
O prawach człowieka po ludzku
25.05.2025 10:00

#18 Prawa Człowieka w Sztuce Współczesnej

Czy sztuka współczesna ma obowiązek podejmować tematy polityczne? Czy instytucje kultury, finansowane ze środków publicznych, powinny reagować na zbrodnie wojenne i apartheid? Czy artyści mają moc realnej zmiany? Czego publiczność oczekuje od nowoczesnej galerii sztuki?  

Joanna Kordjak, historyczka sztuki i kuratorka Zachęty – Narodowej Galerii Sztuki w rozmowie z Kachą Szaniawską opowiada o tym, jak artystki i artyści na przestrzeni ostatnich 25 lat reagowali w swojej twórczości na przemiany społeczne i polityczne, jak ewoluowała rola sztuki i jak wraz z nią zmieniały się instytucje kultury.  

Dzięki uprzejmości Zachęty – Narodowej Galerii Sztuki publikujemy fragmenty wystąpienia palestyńskiej artystki Noor Abed na sympozjum towarzyszącym wystawie „Historie potencjalne”, które odbyło się w lutym 2025 roku w Zachęcie. 

W 18. odcinku podcastu poruszamy też problem reprezentacji osób wykluczonych m.in. Głuchych i należących do grup marginalizowanych jak migranci czy seniorzy, rozmawiamy o prawie do uczestniczenia w kulturze jako jednym z celów tzw. trzeciej generacji praw człowieka, a także odpowiedzialności świata sztuki wobec wyzwań współczesności. Na koniec Joanna Kordjak zdradza plany programowe i wystawiennicze Zachęty na 2026 rok. 

Gościnnie:

Joanna Kordjak – historyczka sztuki i kuratorka w Zachęcie – Narodowej Galerii Sztuki w Warszawie. Jej głównym obszarem badawczym jest sztuka polska XX wieku, ze szczególnym uwzględnieniem okresu powojennego. Jest autorką lub współautorką licznych wystaw, między innymi: „Mapa: Migracje artystyczne i zimna wojna” (2013), „Zaraz po” (2015), „Przyszłość będzie inna: Wizje i praktyki modernizacji społecznej” (2018), „Zimna rewolucja. Społeczeństwa Europy Środkowo-Wschodniej wobec socrealizmu”, 1948–1959 (2021), „Drugiej wiosny nie będzie…Dzieci i sztuka w XX i XXI wieku” (2023), „Historie potencjalne” oraz „Paradżanow. Chcę minąć swój cień” w Zachęcie. Laureatka nagrody Krytyki Artystycznej im. Jerzego Stajudy (2015). 

---

Tłumaczenie fragmentu wypowiedzi w jęz. angielskim, pojawiającego się w nagraniu: „W czasie strajku głodowego w więzieniu przeciwko stosowaniu zatrzymań administracyjnych [zatrzymania administracyjne to zatrzymania nadużywana w Izraelu do pozbawienia wolności bez przedstawienia zarzutów i bez stosowania regulacji obecnych w prawie karnym - przyp. red.], jednej z więźniarek udało się potajemnie wysłać na zewnątrz wiadomość głosową. Mówi, że wypuszczenie z więzienia to właściwie jak wpuszczenie do innego więzienia, w którym czekasz na kolejne aresztowanie. Nie możesz się niczemu w pełni poświęcić – zbliżyć do dzieci, rodzeństwa. W nocy budzi Cię każdy dźwięk, bo wiesz, że w każdej chwili twój dom mogą wypełnić krzyki żołnierzy. W świecie, w którym śnimy jedynie o tym, by ocalić samego siebie, palestyńscy więźniowie polityczni śnią o kolektywnym ocaleniu. Przypominają, że jeśli pozwolimy sobie być marzycielami, stajemy się lepszymi ludźmi i że nie możemy śnić o lepszym świecie, jeśli nie ma w nim miejsca dla wszystkich. Pokazują, że nie mamy wyboru – musimy sprzeciwiać się niesprawiedliwości”  

Noor Abed, jedna z artystek, której prace pojawiły się na wystawie „Historie potencjalne”. 

---

https://www.amnesty.org.pl/akcje/petycja__zatrzymaj_izraelskie_ludobojstwo_w_strefie_gazy/ 

https://www.amnesty.org.pl/raport-o-stanie-praw-czlowieka-2024-25/ 

https://www.amnesty.org.pl/wspieraj/?utm_source=Podcast&utm_medium=Social&utm_campaign=podcast_wspieraj   

Odcinek został nagrany w Domu w Alejach, filii Domu Kultury Śródmieście w Warszawie.  

---

Efekt Trumpa a biennale sztuki w Wenecji 

Czy sztuka współczesna powinna podejmować tematy polityczne? 

Mówienie w imieniu innych, czyli problem reprezentacji 

Polityka dostępności w Zachęcie 

„Bunt Głuchych” 

Wystawa „Historie potencjalne” 

– Fragment wystąpienia palestyńskiej artystki Noor Abed w języku angielskim 

Program publiczny i plany wystawiennicze Zachęty

Amnesty International Zachęty Zachęty Ariel Azuley Bun Głuchych Artura Żmielewskiego Antoniną Sebur Biennale Sztuki w Bogna Burska Bognyburskiej Donalda Trumpa C. Craig Owens Daniela Katowskiego Danielem Kotowskim

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 7 wyników dla "Zachęty"

Dziś porozmawiamy o prawach człowieka w sztukach wizualnych, a moją i Państwa gościnią jest Joanna Kordjak, historyczka sztuki i kuratorka Zachęty.

Więc to pytanie, czy sztuka powinna reagować na sytuację polityczną, odpowiedź oczywiście dla mnie, mówię to też jako po prostu nie tylko kuratorka Zachęty, ale po prostu człowiek, który się interesuje sztuką, uważam, że no oczywiście tak.

No to tutaj jakby te działania rzeczywiście Zachęty były jeszcze zainicjowane przez Hannę Wróblewską na 2012 roku.

One były właściwie taką połową tego zespołu, tego chóru, który w tym spektaklu brał udział, więc uważam ten spektakl, który się odbywał na schodach Zachęty jako taki bardzo znaczący, wymowny, bo też te schody są oczywiście takim symbolem niedostępności i siły rzeczy, więc te działania na schodach i działania, w których i Daniel był współkuratorem i osoby głuche były.

Ale właśnie to jest tekst teoretyczny, ale dla mnie to jest też bardzo ważne w kontekście konkretnie Zachęty, która jakby jest instytucją, która nie tylko zajmuje się sztuką taką najnowszą, ale też ma swoją historię, ciekawą bardzo i uwikłaną w politykę.

Mówiłyśmy przedtem o tym, o polityce dostępnościowej Zachęty w kontekście osób z niepełnosprawnościami, ale przecież tak naprawdę my też teraz chcemy poszerzać tę definicję dostępności.

To jest projekt, wystawa też taka wielowątkowa, wieloelementowa, którą przygotowuje razem z Katarzyną Kołodziej, też kuratorką z Zachęty.

Ostatnie odcinki