Mentionsy

W obliczu braku dobrej narracji odpowiadającej na planowane veto klubu PiS w sprawie SAFE prezydent wraz z prezesem NBP przedstawili wizję finansowania zbrojeń z wykorzystaniem rezerw walutowych.

Idea wykorzystania rezerw walutowych NBP do celów budżetowych nie jest nowa, choć w przeszłości była kojarzona głównie z ugrupowaniami protestu kontestującymi w całości istniejący ład ekonomiczny.

Jej politycy chcieli, by o przeznaczeniu rezerw decydował Sejm, a nie NBP, który, ich zdaniem, lokował środki zbyt konserwatywnie.

Z kolei w 2009 roku rząd premiera Tuska w czasie kryzysu finansowego proponował wykorzystanie pieniędzy z NBP, by wesprzeć rząd w walce z kryzysem, co wyśmiewał jako niebezpieczny, opozycyjny już wówczas PiS.

Dość dobrze pamiętamy, jak w lipcu 2013 roku minister w rządzie Tuska Bartłomiej Sienkiewicz spotkał się z prezesem NBP Markiem Belką,

Sam Belka sugeruje wówczas wymianę ministra finansów oraz zmiany prawne, które dadzą prezesowi NBP silniejszy mandat do dokonywania operacji otwartego rynku.

Brak regulacji w tym zakresie nie przeszkodził w aktywnym wspieraniu programów pomocowych rządu przez Bank Centralny w czasach rządów PiS i prezesury Adama Glapińskiego w NBP podczas pandemii koronawirusa.

Istota propozycji, którą przedstawiła Kancelaria Prezydenta, opiera się jednak na dalej posuniętym wykorzystaniu Banku Centralnego, to jest na ustawowym zobowiązaniu do przekazywania osiągniętego zysku NBP nie do budżetu państwa, jak obecnie, a do nowo utworzonego Polskiego Funduszu Inwestycji Obronnych.

Cóż, NBP to nie jest firma nastawiona na zysk, a rezerwy walutowe to nie przedmiot agresywnych inwestycji.

o 67% w roku 2025 NBP wypracował na tym aktywnie ogromny zysk, który jednak pozostaje wyłącznie na papierze.

NBP przekazuje do budżetu państwa, a po zmianie ustawy o NBP miałby przekazywać do przedmiotowego funduszu.

w 2007 roku po stracie przekraczającej 122 mld zł NBP wypłacił zysk za lata 2009-2010 bez wcześniejszego pełnego pokrycia starej straty, co jest zresztą dopuszczalne.

W międzyczasie bowiem NBP miałby udzielić bankowi gospodarstwa krajowego, dysponentowi funduszu, pożyczki pomostowej z gwarancją skarbu państwa.

Równie dobrze NBP mógłby skupować pośrednio obligacje skarbu państwa, BGK albo gigantyczny zysk na złocie wprost przekazać do budżetu państwa.

Swoją drogą obecnie obowiązujące zasady rachunkowe NBP nie pozwalają na zaliczanie wzrostu wartości rezerw jako zysku zgodnie z przyjętymi zasadami rachunkowości.

Kilkukrotny minister finansów Grzegorz Kołodko wskazuje, że rozwiązanie krajowe jest tańsze i korzystniejsze dla resortów takich jak ochrona zdrowia czy edukacja, ponieważ zbrojenia finansowane z zysków NBP nie zabierałyby środków z budżetu tradycyjnego.

Również wywodzący się z tego samego obozu postkomunistycznego były minister finansów, ale i były prezes NBP Marek Belka nie przyłącza się do potępieńczego chóru liberalnych mediów i innych krytyków pomysłu Glapińskiego.

200 mld zł zysków NBP do obiegu gospodarczego, nawet w ratach, to potężny zastrzyk nowej gotówki, który musi wywołać presję inflacyjną.

By walka z inflacją była skuteczna poza podnoszeniem stóp procentowych, co ma oczywiście również uboczne skutki, NBP bowiem musiałby ściągać nadmiar płynności z rynku.

Odbywa się to poprzez emisję bonów pieniężnych, pożyczanie pieniędzy od banków komercyjnych, co kosztuje NBP tyle, ile wynosi aktualny poziom stopy referencyjnej.

Tym samym staje się to kosztem dla NBP, który ostatecznie pomniejszy przyszłe zyski banku centralnego.

Nie trzeba być zagorzałym fanem neoliberalnej ortodoksji spod znaku konsensusu waszyngtońskiego, aby uznać, że pomimo doceniania celu utworzenia funduszu i sytuacji przedwojennej, proponowana zmiana ustawy o NBP to wciąż jednak groźny precedens.

Pojawia się jednak interpretacja, że wypłata zysku, zgodna z ustawą o NBP, nie jest finansowaniem deficytu, lecz standardową procedurą.

z dość mało przekonujących powodów, że jest on nielegalnym prezesem NBP oraz że po zmianie władzy przyjdą silni ludzie i wyprowadzą prezesa.

Zapowiadany przez PO w czasie kampanii wyborczej wniosek do Trybunału Stanu dla Galapińskiego opierał się między innymi na wspomnianych wyżej zarzutach o działania NBP w czasie kryzysu covidowego.