Mentionsy

Polanyj, jeden z wybitniejszych myślicieli ekonomicznych minionego stulecia, wychodzi z dość rewolucyjnego i nieszampowego założenia, że idea samoregulującego się rynku implikowała skrajną utopię.

Karol Polanyj to jeden z ciekawszych myślicieli ekonomicznych XX wieku, a jego praca, wielka transformacja należy do klasyki gatunku i śmiało można powiedzieć, że stanowi jedno z tych dzieł, które winne zyskać rangę przełomowych w dziedzinie ekonomii.

wymyka się Polanyi wszelkim uproszczonym próbom klasyfikacji i zawłaszczenia jego dorobku przez określone opcje światopoglądowe czy szkoły myślenia politycznego.

Polanyj urodził się w 1886 roku w Wiedniu, w rodzinie żydowskiej.

W rezultacie małżeństwo przeprowadziło się do Kanady, a Polanyj dojeżdżał do Nowego Jorku.

Opisując powstanie nowoczesnego systemu gospodarczego, Polanyj chciał zrozumieć, jak w odległej przyszłości gospodarka wyłoniła się i

Dwie przełomowe transformacje, o których pisał Polanyj, to wyłonienie się XIX-wiecznego społeczeństwa rynkowego z XVIII-wiecznego merkantylizmu oraz upadek społeczeństwa rynkowego prowadzący do faszyzmu i wojny światowej.

Polany cofa się tu do rewolucji przemysłowej o Anglii, pokazując, jak budowane były podwaliny liberalizmu gospodarczego, opartego na przekonaniu, iż społeczeństwo powinno podlegać samoregulującym się rynkom.

Zakorzenienie Polany wyłonremniał dwa znaczenia terminu ekonomiczny, substancjalny i formalny.

W świetle badań antropologów, do których odwoływał się Polany, jak Bronisław Malinowski czy Alfred Radcliffe Brown, w społeczeństwach pierwotnych gospodarka nie istniała osobno, była natomiast osadzona w takich instytucjach jak pokrewieństwo, polityka czy religia, które nie są wyłącznie gospodarcze.

Polanyj wyróżniał trzy zasadnicze sposoby integracji gospodarki ze społeczeństwem, podkreślając, iż nowoczesna ekonomia zajmuje się tylko jednym z nich, nie potrafiąc zrozumieć pozostałych, rządzących się zupełnie odmienną logiką.

Polanyj wyliczał kilka jej odmian.

Tymczasem, jak podkreśla Polanyj, zgodnie z empiryczną definicją towarów nie są one towarami, nie zostały wyprodukowane na sprzedaż.

Miejscowa ludność jest tam, jak podkreśla Polany, zmuszana do zarabiania na życie poprzez sprzedaż własnej pracy.

Teza, od której wychodzi Polany w swojej książce brzmi następująco.

Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na to, co wzmiankowane było we wstępie do tego artykułu, a mianowicie konstatowane przez Polany jego podobieństwo między liberalizmem a marksizmem.

Polanyi przeciwstawiał postać Roberta Owena, powszechnie postrzeganego jako utopijnego socjalistę.

Polanyi wskazywał więc, iż liberalizm gospodarczy to nie powrót do rzekomo naturalnych reguł gospodarowania, ale kolejna forma inżynierii społecznej, mająca na celu zaprowadzenie wymyślonego ładu społecznego ekonomicznego.

Podkreślał Polany i iż nie mające wcześniej nigdzie precedensu utowarowienie pracy, ziemi i pieniądza, które przyniosła ze sobą gospodarka rynkowa, miało tu najbardziej złowrogie skutki.

Polany często porównywał tę kulturową katastrofę, na której doprowadziła rewolucja przemysłowa do tego, co przyniosła kolonizacja społecznościom Afryki czy Azji.

Jak konkludują to Fred Block i Margaret Sommer w książce Carl Polany i krytyka wolnoręgowego fundamentalizmu, nawet w mniej ekstremalnych warunkach traktowanie pracy jako zwykłego towaru ma tragiczne konsekwencje.