Mentionsy

Myśl społeczno-ekonomiczna Kaleckiego tekst Rafała Łętochy czyta Michał Nowak.

Koncepcje ekonomiczne Michała Kaleckiego zdają się być pod wieloma względami prekursorskie wobec tych przedstawionych przez Johna Maynarda Keynesa w ogólnej teorii zatrudnienia, procentu i pieniądza, które zdobyły sobie w pewnym momencie w świecie zachodu status niepodważalnych aksjomatów.

Jak patrzą ekonomiści na dorobek Kaleckiego dziś?

W swoich pierwszych pracach ekonomicznych Kalecki zajął się problemem nadzwyczaj wówczas aktualnym i poruszającym wyobraźnię licznych myślicieli.

Kluczową rolę w pobudzaniu koniunktury Kalecki przypisywał inwestycjom.

Kalecki jednak zwraca tutaj uwagę, że wzrost oszczędności kapitalistów nie musi przekładać się na inwestycje, a dodatkowo inwestycje de facto finansują się same.

Do podtrzymania długofalowego rozwoju niezbędne są ponadto, zdaniem Kaleckiego, innowacje mające stanowić najistotniejszy bodziec.

Problematyką pełnego zatrudnienia Kalecki zajął się w czasie II wojny światowej.

Rząd zdaniem Kaleckiego powinien finansować te wydatki z kredytów, w ten sposób wywołując ogólny wzrost dochodu.

Rzecz jasna, na co wskazywał Kalecki, trzeba być ostrożnym przy stosowaniu tego środka.

Dziś jednak przy stosowaniu tej metody pojawia się jeszcze jeden problem, na który Kalecki czy Keynes nie zwracali zupełnie uwagi, a który został trafnie zdiagnozowany przez Jerzego Osiatyńskiego.

Owszem, Kalecki zalecał ten środek, uznając, że należy to czynić choćby poprzez zmniejszanie podatku dochodowego, subsydiowanie przedsiębiorstw podejmujących inwestycje czy obniżanie stopy procentowej.

Kalecki nie wierzył natomiast, aby mogło się to dokonać siłami samych pracowników, którzy zdołaliby wywalczyć sobie wyższe płace.

Pełne zatrudnienie na stałe może zapewnić, zdaniem Kaleckiego, jedynie kombinacja tych trzech sposobów, które nie są od siebie niezależne.

Kalecki był jednak sceptyczny co do tego, czy państwa kapitalistyczne, nawet wiedząc jak to zrobić, będą chciały utrzymywać pełne zatrudnienie.

Kalecki przyczyny niechęci kapitalistów do pełnego zatrudnienia osiąganego przez wydatki państwowe dzielił w pracy polityczne aspekty pełnego zatrudnienia na trzy kategorie.

Kalecki stwierdzał, że kapitaliści niechętnie patrzą na każde rozszerzenie interwencji państwa, zwłaszcza zaś w sprawach zatrudnienia.

Zdaniem Kaleckiego nic bardziej błędnego.

Julio Lopez i Michel Asus w swojej biografii Kaleckiego nazywają go pionierem ekonomii rozwoju.

Problematyką tą zainteresował się Kalecki jeszcze w latach trzydziestych XX wieku.

Kalecki jednak bronił jego poglądów, wskazując, iż pokusił się on o stworzenie naukowych podstaw protekcjonizmu, zwłaszcza w krajach zacofanych i rolniczych, uważając, iż nowe gałęzie przemysłu powinny być otaczane w tego typu krajach opieką.

Kalecki podkreślał, iż głównym problemem, przed którym stoją tego rodzaju kraje jest zwiększenie inwestycji.

W tym ostatnim wypadku chodziło Kaleckiemu przede wszystkim o to, że wielkie przeszkody dla postępu w dziedzinie rolnictwa w krajach rozwijających są zazwyczaj pokłosiem istnienia tam feudalnych i przedfeudalnych stosunków własności, systemów dzierżawy itp.

Kalecki był jednym z niewielu, którzy zwrócili uwagę na to, że choć w krajach rozwijających się kapitał jest rzadki, to jednak jego część może pozostawać niewykorzystana.

Osiągnięciem Kaleckiego jest też wyodrębnienie typu państwa będącego ustrojem pośrednim pomiędzy rozwiniętymi gospodarkami kapitalistycznymi a socjalistycznymi , w którym klasą rządzącą staje się drobna burżuazja wraz z bogatym chłopstwem.

Kalecki był przekonany, że tego rodzaju państwa są w stanie przetrwać pod warunkiem spełnienia kilku wymogów.

Kalecki dziś.

Oznaczeniu Kaleckiego na gruncie nauk ekonomicznych świadczy fakt, że jest to jedyny polski uczony, którego dzieła zebrane , obejmujące siedem tomów, zostały wydane w języku angielskim przez jedną z najbardziej renomowanych oficyn wydawniczych .