Mentionsy

Ważne zdarzenia mogą być również efektem przypadku i szczęścia, a wiele z planów wielkich postaci światowej polityki kończy się fiaskiem, bo górę biorą lokalne siły niweczące zamierzenia mocarstw.

Jechała na spotkanie z Allenem Dullesem, nowym dyrektorem CIA, z zadaniem przekonania go do zorganizowania puczu przeciw Mosaddegowi.

A spadek stawek za czartery statków sprawi, że niebawem na rynku żeglugowym przybędzie zbiornikowców do wynajęcia.

Już po powrocie Sinclaira ze współpracownikami do Londynu CIA doniosła, że irański premier bliski jest ogłoszenia fiaska negocjacji z Wielką Brytanią i nosi się z zamiarem wystąpienia do Majlisu o zgodę na sprzedaż irańskiej ropy za każdą cenę, którą uda się uzgodnić.

Po czym zmienił zdanie i polecił aresztowanie za Hedy'ego, który najwyraźniej gotował się do przejęcia po nim z Hedy.

Kashani nieprzyzwoitą demonstracją możliwości przestraszył CIA.

Na zajutrz po wydarzeniach w Teheranie CIA dała do zrozumienia, że nawet gdy Ayatollahowi nie uda się zająć miejsca Mozadeka, rywalizacja między nimi prawdopodobnie doprowadzi do chaosu, coraz bardziej sprzyjającego komunistycznemu przewrotowi.

8 marca CIA zaprezentowała kolejny raport o sporze Mossadega z Khashanim.

Kilka, najwyżej kilkanaście dni później Departament Stanu dał CIA zielone światło do zajęcia się działaniami, które przyczyniłyby się do upadku rządu Mossadega.

Chciał porozmawiać o szczegółach spisku.

Wolał bardziej elastyczne podejście i w kwietniu zlecił przygotowanie takiego Donaldowi Wilberowi, archeologowi zwerbowanemu w Iranie jeszcze przez OSS, a obecnie zatrudnionego przez CIA jako konsultant.

Teraz, choć Derbyshire z nazwiska wymienił rodzinę Rashidianów, Wilber zataił personalia najważniejszych agentów CIA w Iranie, którzy aktualnie zajmowali się rozpowszechnianiem propagandy antykomunistycznej, Alego Dżalaliego i Faruka Kajvaniego.

Uzgodniwszy, że tym, co się liczy w irańskiej polityce, są Shah, Majlis oraz tłum, Derbyshire i Wilber naszkicowali plan quasi-legalnego przejęcia władzy.

Z Cypru Wilber poleciał z przesiadką w Kairze do Bejrutu, gdzie spotkał się z Kimem Rooseveltem, szefem placówki CIA w Teheranie, Rogerem Gejranem oraz ekspertem od działań destabilizacyjnych o charakterze paramilitarnym Georgem Corollem.

Roosevelt odleciał do Bejrutu, tym razem podróżował pod przybranym nazwiskiem.

Zaszył się w górach opodal Teheranu, we wiejskiej rezydencji szefa placówki CIA.

Kiedy jednak przyjechała do Teheranu, brat bliźniak nie chciał jej widzieć.

Z biegiem okoliczności prezydent Eisenhower 4 sierpnia przemawiając w Seattle wspomniał o pogarszającej się sytuacji w Iranie i Roosevelt twierdził, że to zakamuflowany sygnał poparcia prezydenta dla operacji.

Kiedy się temu sprzeciwili deputowani będący na żołdzie CIA, wówczas ogłosił, że rozwiązanie Majlisu podda pod głosowanie w ogólnokrajowym referendum.

Świetnie wpasowywał się w część propagandowej narracji CIA, głoszącą oddanie kraju Tudę i Sowietom.

Roosevelt z obawy o wynik głosowania w Majlisie w sprawie udzielenia poparcia Zahediemu zdecydował, że szach powinien podpisać firman wprost pozbawiający Mosadeka funkcji premiera oraz kolejny powołujący na jego miejsce Zahediego.

Roosevelt wraz z kolegami odetchnęli z ulgą i w delegaturze CIA urządzili sobie popijawę.

Zahedi w maju poszukał schronienia w gmachu Majlisu i od tamtej pory CIA nie miała do niego dostępu.

Dopiero po 21 lipca, gdy przeniósł się z parlamentu do konspiracyjnej kryjówki, doszło do spotkania z Rogerem Goranem, teherańskim rezydentem CIA.

Podczas gdy jego najlepszy kontakt w wojsku, pułkownik Hassan Ahavi był pełen chęci do działania, lecz nie miał pojęcia jak się do tego zabrać.

Zrobił to zań agent CIA Rocky Stone.

Zahedi się ukrył, Szach odleciał do Bagdadu, a stamtąd do Rzymu.

Kim Roosevelt musiał zdawać sobie sprawę, że jego dalsza kariera w CIA zawisła na włosku?

Nie liczy się ten, kto krytykuje, ani ten, kto przywołuje potknięcia wybitnego człowieka lub wskazuje, co człowiek czynu mógłby zrobić lepiej.

Każdemu bowiem trudowi towarzyszą błędy i niedociągnięcia.

Roosevelt przyznał im rację i koledzy z delegatury CIA przystąpili do rozpuszczania plotek.

Zaczęli od notatki dla Associated Press.

Atmosferę podgrzewały przygotowane przez CIA setki kopii firmanów rozsyłane gazetą i rozrzucane na ulicach.

Wprawdzie okazana przez stację SIS MI6 w Nicosii wiara w powodzenie operacji była chwalebna, zauważył później konsultant CIA Don Wilber, ale warto zauważyć, że Brytyjczycy nie mieli nic do stracenia.

Obaj współpracownicy CIA odmówili.

Wzniecone przez agentów CIA niepokoje nie ustawały.

Nie zabrakło za to jego przeciwników, opłaconych przez Kashaniego pieniędzmi od CIA, przekazanymi za pośrednictwem Rashidianów.

Później amerykański szpieg wykorzystywał symbolikę tego spotkania, bezceremonialnie opisując, jak to relacjonował przebieg zamachu przykutemu do łóżka otumanionemu Churchillowi, który ledwie zdawał się świadomy istnienia CIA.

Później jednak informacja o zaangażowaniu CIA w przewrót w Iranie wyciekła i, jak wieszczył Ike, do dziś ciąży na relacjach Stanów Zjednoczonych z Iranem.