Mentionsy

Pierwszego wyjaśnienia wymaga już w ogóle zajmowanie się filozofią polityki Romana Dmowskiego.

Natomiast jeżeli ktoś miałby ochotę sięgnąć po jakieś takie inspiracje też metodologiczne albo mieć argument po prostu w dyskusji, kiedy właśnie powiecie coś o Romanie Dmowskim, który twierdził to czy tamto.

Próbujemy robić spójnego filozofa, nie wiem, z Platona, Arystotelesa i tutaj można wstawić dowolnie, możemy też wstawić oczywiście naszego Dmowskiego.

I jeżeli sobie zrekonstruujemy Romana Dmowskiego jako teoretyka polityki, filozofa polityki, który interweniował w rzeczywistości politycznej poprzez swoją teorię, poprzez swoją filozofię,

Problem, który moim zdaniem Dmowski rozpoznawał, to był problem związany zwłaszcza z trzecią kategorią, czyli z kategorią państwa.

Moim zdaniem ta diagnoza problemu politycznego dokonywana przez Dmowskiego była głębsza.

Mianowicie Dmowski twierdził, że nie tylko nie mamy państwa, ale nie mamy wiedzy na temat tego, jak państwo tworzyć.

I to było moim zdaniem głównym celem Romana Dmowskiego.

Dmowski zadałby pytanie, dobra i co dalej?

Więc ta własność alodialna jest, ona jest bardzo silna, ona powoduje świadomość obywatelską, ale też zdaniem Dmowskiego z perspektywy wyzwań związanych z nowoczesnością wymaga bardzo głębokiego przedefiniowania.

Dmowski określi bardzo wyraźny program, ale skupmy się na samym problemie własności.

Więc zdaniem Dmowskiego ten rodzaj praktykowania własności, ale także myślenia o własności, generuje dwa główne problemy.

I Dmowski zauważa, że państwa północne, protestanckie, które właśnie przedefiniowały własność, uczyniły ją zależną od państwa, oparły ją na

I Dmowski zauważa, że ta protestancka własność jest bardzo efektywna.

Więc zdaniem Dmowskiego trzeba przedefiniować własność.

Nie wiem, czy państwo wiecie, ale na przykład Roman Dmowski jest autorem recenzji do Ziemi Obiecanej Reymonta.

Temu obrazowi Dmowski był radykalnie przeciwny.

To wiedział Dmowski.

A Dmowski zajmuje się zwłaszcza tym, że żeby naród, tak, już możemy przejść do tych jego wszech elementów, no to przeważnie zwraca się uwagę na element wszech.

I to jest cały czas, znaczy tu możemy w ogóle rekonstruować na poziomie tego pojęcia własności, możemy rekonstruować teorie modernizacji za Dmowskim.

Dmowski zwraca uwagę, że właśnie kraje protestanckie są krajami, które w wymiarze ekonomicznym odnoszą sukcesy.

Wygrane powstanie i moim zdaniem Dmowski wcale nie był antypowstańczy.

No ale Dmowski zwraca uwagę na to, że ten naród, on jest silny, tak?

No i tu się pojawia znowu projekt, projekt Dmowskiego.

Zresztą sam Dmowski ma przecież taką biografię.

Dmowski postanowił dowartościować coś, co było bardzo trudne i coś, co z perspektywy właśnie tej tradycji raczej deprecjonowano, mianowicie zdolność jego ojca do tego, żeby być kamieniarzem.

Dlatego, że zdaniem Dmowskiego właśnie o ile większości nacjonalizmów zachodnioeuropejskich treścią nacjonalizmu stały się wartości klasy średniej, a więc wartości związane z awansem społecznym, indywidualną pracą, indywidualnym wysiłkiem, ale także demokratycznością relacji międzyludzkich, o tyle

A więc najlepiej kupić majątek, zresztą zabawne jest to, że sam Dmowski ten majątek kupił.

To po prostu się nie domykało, więc majątek Dmowskiego nie domykał się podobnie jak wszystkie inne majątki w tamtym czasie.

No ale właśnie, to wydaje mi się, że taki żart trochę, że Dmowski krytykując tego rodzaju postawy sam nie był od nich wolny, nie był wolny od tych problemów właśnie.

Dmowski czytał Spencera, czytał teorie takie społeczne powstające wówczas na zachodzie Europy, które co prawda sprowadzały człowieka do poziomu zwierzęcego, jakbyśmy przeczytali sobie z perspektywy współczesnej Spencera social organism.

Ale przynajmniej te pisma, które Dmowski znał, opisywały jednostki czynne.

No i oczywiście Dmowski też bardzo efektywnie pokazuje zależność formy politycznej od ekonomii.

Dmowski wie, że bez podstawy ekonomicznej, no i to jest oczywiście też kwestia doświadczeń historycznych.

Powiadał Dmowski, idea narodowa jest wytworem stuleci i istnienie nie jest zależne od woli jednostek.

I ja zaleciłam do lektury taką książkę, którą Dmowski napisał pod pseudonimem.

Piękny język, ale dlatego, że Dmowski pisał tam o tym, co wiedział, a co nie zawsze miał ochotę powiedzieć głośno z różnych powodów.

Ale też Dmowski wypowiada się w nich w sposób bardziej bezpośredni na temat mitu.

To Dmowski też mówi tam o micie.

I moim zdaniem to też jest klucz do ujęcia koncepcji narodu przez Dmowskiego, który uważa, że ten sakralny język, do którego nas przyzwyczaili romantycy, on musi, jemu musi towarzyszyć ten język naukowy.

Dmowski pisze w tym tam drugim punkcie Dekalogu Polaka, że właśnie stanowimy ciąg pokoleń, bo ten ciąg pokoleń już jest takim wymiarem ludzkim, kulturowym, a więc tym, co wynosi nas ponad ten poziom zwierzęcy.

No i to znowu zwraca argumentację Dmowskiego w stronę perspektywy długiego trwania.

Dmowski nie zamyka na to oczu.

Dobra, ja myślę, że zostawmy ten wymiar mitu, ale który moim zdaniem bardzo dobrze opowiada, jaki jest cel Dmowskiego i oddaje to, o co teorie narodu chce Dmowski uzupełnić.

Natomiast co jest dla mnie bardzo ważne, bo czasami próbuje się z Dmowskiego przyprawiać mu swoistego rodzaju gębę, mówiąc o tym, że jego myśl polityczna, żeby nie mówić mocno filozofia,

Mianowicie Dmowski w wielu miejscach stawia tezę, że celem państwa jest jednostka.

Tylko, że Dmowski powiada, kochani, chcecie własności?

Tutaj głos Dmowskiego jest najmocniejszy.

Dmowski także w odniesieniu do państwa jest nowoczesny.

Oczywiście Dmowski nie jest zwolennikiem umowy społecznej, czyli nie uważa, że to jednostki się łączą, no bo to tak nie wygląda, tak?

I wyszło Dmowskiemu, zresztą to był argument centralny, który przekonał do utworzenia Rzeczpospolitej potęgi centralne, że największym państwem narodowym Europy byłyby Niemcy.

Dmowski powie zupełnie uczciwie, czego potem już, że tak powiem, ciężko będzie spotkać.

Dmowski to postawił jasno.

Możemy oczywiście z tej perspektywy popatrzeć na to, co Dmowski sądził o wszelkich próbach stworzenia jakichś ponadnarodowych federacji.

I stąd także w wymiarze geopolitycznym Dmowski uważał, że

I tutaj tak samo Dmowski uważa, że zagrożeniem związanym z przemocą, siłą, ale wyższym rozwojem ekonomicznym, wyższym rozwojem społeczeństwa, wyższym poziomem demokratyzacji

Tak naprawdę Dmowski uważał, że jedyna nadzieja dla państw katolickich wiąże się z tym, że kraje protestanckie się załamią ekonomicznie, a wtedy katolicy będą trochę lepiej znosić kryzys i być może wtedy nastąpi jakaś zmiana ekonomiczna.

Mickiewicz mówił, działanie to walka i ofiara, ale Dmowski dodawał, chcemy walki skutecznej i ofiar niedaremnych.

Tak pewnie mówiłby Spencer Dmowski, znając jego pisma, nie twierdzi tak, ale twierdzi, że jesteśmy również, mamy również ten wymiar.

To był chyba najlepszy referat o Romanie Dmowskim, jaki w życiu wysłuchałam, a słuchałam ich dużo.

Natomiast chciałabym zapytać konkretnie o to, co pani napomknęła, czyli o stosunek Romana Dmowskiego do umowy społecznej.

Roman Dmowski był krytyczny do umowy społecznej na podstawie takiego samego założenia.

Natomiast Dmowski przyjmował inną koncepcję Poznania, gdzie my najpierw jesteśmy zadłużeni, powiedziałabym.

A więc wydaje mi się, że gdybyśmy mieli mówić o języku, który przeciwstawia Dmowski, to był to raczej język rozwoju, przeciwstawiany takiemu językowi, że my tu możemy założyć świat od początku, który był właściwy dla koncepcji umowy społecznej.

Dmowski przyjmuje, że tego się zrobić nie da.

Otóż spotkałem się z taką tezą na jednym z referatów, nazywał się Klucz Dmowskiego, którym to, nawiązując do Sata Mackiewicza, że kluczem do Piłsudskiego w jego książce było zbudowanie silnej, niepodległej Polski, tak naprawdę

Całą myśl Dmowskiego można rozgryźć tak naprawdę w jednym zdaniu według autora, czyli chęć zmiany myślenia Polaków o polityce i o tym, jak polityka powinna wyglądać.

Ja podkreślam bardzo silny demokratyzm Dmowskiego, no bo on uważa, że właśnie wtedy, kiedy te jednostki będą miały podobny status, oczywiście nie status absolutnego początku i końca,

Ja mogę o tym opowiedzieć językiem Arystotelesa, ale to pewnie nie będzie język Dmowskiego, więc może lepiej nie.

Mam wrażenie, że u Dmowskiego dobrze widać takie napięcie między etyką a rzeczywistością międzynarodową.

I mam wrażenie, że nie do końca dobrze Dmowski przedstawia jakiś swój program etyczny w tej kwestii.

Często Dmowskiego interpretuje się właśnie przez pryzmat takiego jednostronnego języka interesów.

I moim zdaniem często się tak interpretuje samego Dmowskiego.

Dmowski wydaje mi się, że szedł tutaj trochę dalej w stronę takiej chrześcijańskiej interpretacji i uznawał zasadę wojny sprawiedliwej.

Wydaje mi się, że ten poziom słuszności tutaj jest, ale ponieważ Dmowski, przynajmniej tak jak ja go rekonstruuję, domaga się państwa, którego nie ma.

Tutaj ta etyka zostaje zachowana i ostatnim etapem właśnie tej etyki jest jakaś taka słabo zarysowana koncepcja wojny sprawiedliwej, no ale umówmy się, w tej sytuacji, w której Dmowski się znajduje, trudno, żeby to był główny element jego teorii państwa.

Ja się chciałem Pani Profesor zapytać, jaką w Pani mniemaniu odgrywa rolę pojęcie cywilizacji w filozofii politycznej Dmowskiego.

Bo moim zdaniem, czy z mojej wiedzy, pojawia się całkiem często w różnych artykułach, na przykład w artykule z 2009 roku mamy Narodowe i kosmopolityczne pierwiastki życia, tam Dmowski otwarcie mówi, iż tutaj

Też nawet jak sobie popatrzymy na kwestie graniczne, no to Dmowski nie postuluje stricte granic etnicznych, ale takie granice, gdzie właśnie dany naród będzie odgrywał większą rolę cywilizacyjną.

Zwróciłam uwagę na to, że Dmowski przeciwstawia cywilizacyjne rozwiązania związane z protestantyzmem.