Mentionsy

W rozporządzeniu UE 2024 przez 1689 AI Act jedni widzą gwarancję wolności i bezpieczeństwa, inni tylko biurokratyczny kaganiec dla innowacji.

Z tych sporów wynika pytanie, czy AI Act stworzy bezpieczniejszy świat, czy zwiąże ręce innowatorom.

Przez ostatnie lata sztuczna inteligencja AI przestała być tylko hasłem kojarzonym z literaturą science fiction czy serią filmów Terminator.

W tym kontekście AI Act nie wygląda na narzędzie w pełni wyważone, lecz na kolejny pakiet przepisów mających odgórnie wyznaczyć granicę między innowacją a odpowiedzialnością według logiki unijnej administracji.

Droga Europy do AI Act.

AI stała się nową parą napędzającą gospodarki, tym razem jednak nie w fabrykach, lecz w kodzie.

AI Act miał stanowić alternatywę wobec dwóch dominujących globalnych modeli.

Europa ogłosiła, że tworzy złoty środek, nazywany technologią w służbie człowieka, lecz w praktyce oznacza to jedynie próbę trzymania rozwoju AI na krótkiej smyczy unijnych procedur.

Geneza AI Act nie była więc tylko reakcją na rozwój technologiczny, lecz stała się częścią szerszego projektu politycznego, w którym Unia Europejska po raz kolejny próbuje umacniać swoją pozycję poprzez odgórnie definiowaną cyfrową suwerenność.

W unijnej narracji AI Act urasta więc do rangi dokumentu niemal fundamentalnego, mającego bronić takich wartości jak godność czy równość.

Już w 2018 komisja europejska przedstawiła europejską strategię AI, której głównym założeniem było ukierunkowanie rozwoju AI na człowieka.

Tak jak zostało zaznaczone poprzednio, AI Act posiada teoretycznie dwa oblicza.

Aby zrozumieć logikę AI Act, warto przyjrzeć się jego czteropoziomowej hierarchii ryzyka, opartej na założeniu, że nie każdy system sztucznej inteligencji jest tak samo niebezpieczny.

Dodatkowo, zanim zostaną dopuszczone do obrotu, muszą uzyskać odpowiedni certyfikat CE, znak zgodności, który potwierdza spełnienie wymogów opisanych szerzej w AI Act.

Przykładowo treści generowane przez AI powinny zawierać wyraźne oznaczenie swojego pochodzenia.

AI Act nie nakłada żadnych dodatkowych obowiązków.

Klasyfikacja ryzyka jest prezentowana przez Unię Europejską jako serce AI Act, mające rzekomo likwidować wszelkie możliwe nadużycia.

Już w czerwcu 2023 roku w reakcji na procedowane przepisy przedstawiciele ponad 150 największych firm kontynentu, takich jak Siemens Energy, Airbus, BNP Paribas czy Renault, wystosowali list otwarty do władz Brukseli.

Głosy sprzeciwu płynęły również bezpośrednio od twórców tych technologii, w tym od Artura Mensza, współzałożyciela Mistral AI, europejska konkurencja dla OpenAI.

Krytykował on zapisy AI Act, wskazując, że kształt projektu faworyzuje amerykańskich gigantów, ponieważ jedynie oni dysponują kapitałem niezbędnym do spełnienia nowych standardów.

W podobnym tonie wypowiadał się Jan Lechon, szef działu AI w Meta oraz laureat Nagrody Taringa.

Wejście w życie AI Act stawia Polskę nie tyle na cywilizacyjnym zakręcie, ile przed szeregiem nowych obowiązków narzuconych przez Brukselę.

Zamiast naturalnie uczestniczyć w technologicznej rewolucji, musimy dostosować się do unijnego modelu nadzoru AI, niezależnie od tego, czy odpowiada to naszym potrzebom, czy nie.

Podstawowym obowiązkiem Polski będzie utworzenie Krajowego Nadzoru nad AI, instytucji analogicznej do unijnego AI Office.

Uniwersytety i ośrodki badawcze mogą zyskać na większym zainteresowaniu tematyką AI, ale i tutaj istnieje ryzyko, że zamiast wspierać innowacje skupią się głównie na tworzeniu kolejnych programów etycznych, norm i procedur w duchu unijnych zaleceń.

AI Act to nie sygnał mądrości, ale wyraźnie sygnał obawy przed dynamiką technologii, którą inne regiony rozwijają odważniej i szybciej.

Możliwe więc, że historia oceni AI Act nie jako przełom, lecz jako dokument, który próbował regulować technologię, zanim Europa nauczyła się z niej korzystać.