Mentionsy
Czółenko | Kiedy i po co powstały w Łodzi wyższe uczelnie? | Agata Zysiak
Czy wiesz, że na niektóre zajęcia studenci musieli przychodzić z własnymi krzesłami? Historia powstania łódzkich uczelni.
Posłuchaj podkastu będącego dopełnieniem książki Marty Pokorskiej-Jurek "Czółenko. Mój rodzinny przewodnik po Łodzi".
Informacje o projekcie znajdziesz na stronie: www.formyprzekazu.art/czolenko
dr Agata Zysiak
Socjolożka specjalizująca się w socjologii historycznej, w studiach miejskich, w studiach nad Europą Wschodnią, w modernizacji i w mobilności społecznej. Otrzymała m.in. Stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego dla Wybitnych Młodych Naukowców. Pracowała na uniwersytetach w Warszawie, w Budapeszcie, w Wiedniu, w Berlinie oraz w USA. Współzałożycielka Łódzkiego Stowarzyszenia Inicjatyw Miejskich „Topografie”.
Marta Pokorska-JurekAutorka m.in. książki Zęby, ciosy i siekacze (Babaryba), Stypendystka Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego 2024 (Czółenko. Mój rodzinny przewodnik po Łodzi), Laureatka Stypendium Artystycznego Prezydent Miasta Łodzi 2025 (Zwierzęta łódzkie).
Zrealizowano w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Szukaj w treści odcinka
On mnie też zaskoczył, w sensie jestem absolwentką Uniwersytetu Łódzkiego, ale nigdy nie sądziłam, że stanie się to przedmiotem mojego doktoratu i badań przez wiele, wiele lat, także zdecydowanie jest to ten przypadek, kiedy jesteśmy przy czymś bardzo blisko i wymaga trochę czasu, żebyśmy zobaczyli, jak jest wartościowo, fascynująco i jak dużo możemy więcej powiedzieć o świecie przez właśnie taki przypadek badania, jakim jest Łódź czy Uniwersytet Łódzki.
No i dlaczego nie doszło wcześniej do otwarcia żadnego uniwersytetu czy politechniki?
Większość osób z tych lokalnych elit po prostu wysyła swoje dzieci do Uniwersytetu Politechnik w Warszawie, w Wilnie, które jest tańsze na utrzymanie, zwłaszcza jeśli na przykład dwoje dzieci wysyła się po tą edukację.
Przepiękne wspomnienia z Łodzi spisane przez wielu inteligentów, literatów, którzy często potem wyjechali do Warszawy, malują ten czas jako właśnie takiego niesamowicie aktywny, wzmożony, że nawet już nikt nie czyta, bo wszyscy piszą, bo wszyscy chcą się w to odbudowywanie Polski, odbudowywanie miasta, budowę uniwersytetu angażować, wymieniać myśli.
Tutaj nie ma mowy o jakimś monolicie partyjnym, który ma spójną wizję i na przykład importuje z Moskwy wizję uniwersytetu.
Inteligenckie Towarzystwo trochę porządkuje w takie instytucjonalne ramy, proponując bardzo konkretną wizję uniwersytetu, bardzo konkretne ramy, sposób studiowania, sparametryzowany, poddany właśnie kontroli urzędowej na uniwersytetach,
To jest właśnie ta społeczna funkcja uniwersytetu jest takim słowem tamtego czasu, że właśnie uniwersytet jest już częścią szerszej machiny społecznej w jakimś sensie.
I właśnie te projekty włączenia, zwłaszcza robotniczej młodzieży, choć też po prostu ze względu na liczebność, to w dużej mierze jest młodzież pochodzenia chłopskiego, zmienia się bardzo mocno oblicze Uniwersytetu.
Klasa społeczna, a płeć miały jak najbardziej ogromny wpływ także na to powojenne socjalistyczne społeczeństwo i absolwentów Uniwersytetu Łódzkiego.
Było widać, że właśnie ten socjalistyczny awans, otwarcie uczelni, zaproponowanie tej wizji właśnie demokratycznego czy zdemokratyzowanego uniwersytetu miało swoje limity, miało swoje ograniczenia i ta selekcja pracowała cały czas.
I wydaje mi się, że to jest też bardzo taki wyraźny moment tego rozluźnienia projektu socjalistycznego uniwersytetu właśnie przez powrót, tłuk tych łańcuchów i właśnie takiej widocznej dystynkcji, że to jest tak cały czas elitarna instytucja w swoich założeniach.
Został tym drugim rektorem, bardzo był zaangażowany w debatę wokół Uniwersytetu, ale jedną z jego takiej jeszcze międzywojennej agendy była właśnie antyinteligenckość.
Ostatnie odcinki
-
Kryminalna historia i pierwszy pies w śledztwi...
28.01.2026 08:27
-
121 szczeniaków pod jednym dachem! | Kamila Bas...
21.01.2026 06:57
-
W Łodzi są niebieskie żaby | Jarosław Brodecki ...
14.01.2026 07:38
-
Historie z Ośrodka Rehabilitacji Dzikich Zwierz...
06.01.2026 11:16
-
Na tropie olbrzyma. Co się stało z sumem Franki...
31.12.2025 11:42
-
Szkielety i duchy. Muzeum Przyrodnicze UŁ | dr ...
23.12.2025 09:56
-
Dlaczego słonie w Łódzkim Zoo mają problemy z z...
17.12.2025 20:23
-
Po co nam były zwierzęta? | Tomasz Helbik | Zwi...
11.12.2025 09:28
-
O pierwszej lecznicy weterynaryjnej w Polsce | ...
04.12.2025 05:11
-
Te, co fruwają i pływają | dr hab. Tomasz Jani...
27.11.2025 05:00