Mentionsy
Sprowa w gminie Słupia Cz. 2
Historia tej miejscowości sięga XIII wieku. Przez stulecia jej losy nierozerwalnie wiązały się z Odrowążami, którzy wznieśli tu swój rodowy gród. Na początku XX wieku wieś przeszła w ręce holenderskiej rodziny Moesów. Z niej pochodził m.in. aktor Teatru im. Stefana Żeromskiego w Kielcach. Miejscowość była również miejscem krwawych starć z czasów powstania styczniowego. Do Sprowy zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz.
Szukaj w treści odcinka
A jeszcze przecież znacznie skróciliśmy to wszystko, co można było powiedzieć o miejscowości w tych dawnych wiekach, ponieważ ona, tak jak wskazywaliśmy, była związana poprzez ten zapis ze Sprowy,
No i do dzisiaj właściwie trzeba o tym pamiętać, ponieważ te odniesienia dotyczące kogoś, kto pisał się ze Sprowy albo pochodził z rodu Odrowążów, a oni właśnie z tej Sprowy się pisali.
Ponieważ Piotr ze Sprowy, to jest ta główna linia, na przykład posiadał Rykoszyn, ten w pobliżu Piekoszowa.
I są takie wzmianki z 1429 roku, że to był dział, czyli dzielono się posiadłościami Odrowążów, tych właśnie ze Sprowy.
Oczywiście wszyscy ze Sprowy, to już nawet nie dodawajmy tego, nie wszyscy pisali się Piotr ze Sprowy, Paweł ze Sprowy.
O ten jas toczył się spór między Piotrem ze Sprowy a biskupem krakowskim Zbigniewem Oleśnickim.
taka linia, którą rozpoczął Krzesław ze Sprowy.
I między innymi właśnie ta linia boczna, tak ją nazwijmy, drobniejsza, mniej istotna, też reprezentowana była przez różnych ludzi, którzy się ze Sprowy pisali.
Wiemy, że Mikołaj ze Sprowy, ten zakonnik, nie opat z Jędrzejowa, miał brata Jakusza, tak go pisano, Jakusz ze Sprowy, Jakusz, czyli Jakub.
Dlatego też, kiedy sięgamy do dziejów różnych miejscowości w naszym regionie, okazuje się, że bardzo często Odrowążowie, właśnie ci ze Sprowy, pojawiają się w takich właśnie kontekstach, że to była rodzina bardzo mocno rozrośnięta i nie dająca o sobie długo zapomnieć, także oczywiście w samej Sprowie.
I jeszcze przypomnijmy, że no właśnie ten początek XVI wieku, 1532 rok, to jest ostatni pochówek rodziny Odrowążów, czyli Jana, on się pisał z Króżlowej wprawdzie, nie ze Sprowy, ale wiadomo, że do Odrowążów należał.
Poświadczył, że odstąpił Maciejowi ze Sprowy.
No i właśnie Piotr Opat-Mogilski odstąpił Maciejowi ze Sprowy wieś Stryszową w zamian za jego część właśnie w naszej Sprowie.
Nie pisał się więc ze Sprowy, mimo że w tym dokumencie on rzeczywiście tak jest ujmowany.
Myśmy wspominali o tym, że Andrzej ze Sprowy przekazał dobra połowę tej wsi klasztorowi i musimy pamiętać, że wcześniej już Andrzej przekazał 400 grzywien klasztorowi.
To odstąpił w wysokości tej sumy część sprowy, a więc nie pieniądze, tylko już tę własność.
On był dziedzicem Sprowy, bo tak był zapisywany.
Jeśli oni się pisali ze Sprowy, to znaczy, że w tym gnieździe ich rodowym musiała się jakaś siedziba znajdować.
No oczywiście, że mógł być drewniany, ale właśnie mówimy o tych pierwocinach Sprowy.
No i nawet jeśli później też o krowach możemy też dalej rozmawiać, no bo na przykład kilka lat później, w 1468 roku, znowu Piotr Opat-Mogilski, dziedzictw Sprowy, wniósł oskarżenie przeciwko Piotrowi Snopkowi.
O to, że woźny zatrzymał u tego Piotra trzy krowy warte sześć grzywien, a Piotr oczywiście zabrał te krowy ze Sprowy.
Czyli mamy te granice XVI wieku, do którego właścicielami Sprowy byli Odrowążowie, no i później mamy już kolejne lata, pojawiają się nazwiska kolejnych rodów.
Później pieniążkowie się pojawiają właśnie po naszych Odrowążach, tych piszących się ze Sprowy, więc niewykluczone, że to jakoś jednak było ze sobą powiązane, bo później pieniążek właśnie, jak mówiliśmy, pojawia się jako właściciel.
Więc z tego jednoznacznie wynika, że nasz Jan Koścień był wtedy dziedzicem Sprowy, skoro dysponował tym rocznym czynszem.
Zresztą ta transakcja z 1533 roku była o tyle interesująca, że znowu w kontekście naszej sprowy możemy mówić o takiej ciekawej inicjatywie związanej z tym, że klasztor w Miechowie skupował właśnie czynsze.
I to dotyczyło kilku, ale takich naprawdę pojedynczych, tylko kilku miejscowości, z których klasztor skupił te czynsze, w tym właśnie z naszej sprowy, po to, żeby przeznaczyć te czynsze na fundusz dla studentów Akademii Krakowskiej.
I jest taka bitwa, ona czasami jest określana jako bitwa pod Sprową, ale czasami też jako bitwa pod Szczekocinami, no bo w pobliżu te Szczekociny się znajdują i nawet upamiętnienie tej bitwy, no to właściwie to jest bliżej Szczekocin niż naszej Sprowy.
I między innymi właśnie z tymi wydarzeniami dotyczącymi ci Sowa, który oczywiście był okrążany przez Rosjan, oni chcieli zdławić naszych powstańców, wiążą się te kwestie, które dotykają naszej sprowy.
czarnym lesie, czyli przy drodze jakbyśmy ze Sprowy kierowali się w stronę chałupek, a później dalej na Goleniowy.
Wiemy, że Adolf Niemojewski na pewno w XIX wieku był właścicielem sprowy, a po jego śmierci, czyli w 1874 roku, w wyniku całego procesu spadkowego, majątek otrzymał Aleksander Niemojewski.
I zaczynamy od Sprowy, po czym okazuje się, że musimy sięgać do nie tylko sąsiednich miejscowości, ale coraz dalej, coraz dalej położonych.
Ostatnie odcinki
-
Czajęcice w gminie Waśniów
22.02.2026 15:27
-
Jastrzębniki w gminie Działoszyce
15.02.2026 11:10
-
Sprowa w gminie Słupia Cz. 2
08.02.2026 11:10
-
Sprowa w gminie Słupia Cz. 1
01.02.2026 11:10
-
Fanisławice w gminie Łopuszno
25.01.2026 11:10
-
Brus w gminie Jędrzejów
18.01.2026 11:05
-
Winnica w gminie Połaniec
11.01.2026 11:10
-
Śladami Trzech Króli w świętokrzyskich kościołach
06.01.2026 11:10
-
Stanisław Staszic cz. 2
04.01.2026 11:10
-
Stanisław Staszic cz. 1
02.01.2026 13:31