Mentionsy

To nic nowego, bo o Kasztelaniach już kilkukrotnie w naszym programie mówiliśmy.

No ale właśnie, dziś bohaterką będzie Kasztelania Tarska.

I tak to niestety będzie, niestety dlatego, że przecież kasztelanie przetrwały aż do rozbiorów naszego kraju i kilka miejscowości w naszym regionie to są właśnie takie, które były kasztelaniami.

W 2011 roku opublikował książkę Kasztelania Tarska.

W tych odległych czasach, w przypadku których bardzo często na przykład mamy tylko wzmiankę o tym, jest taki na przykład dokument dotyczący księcia Leszka Białego, który zaginął, my go nie mamy i my tylko z Watykanu mamy jedno zdanie, zresztą tam po raz pierwszy użyto określenia Kasztelania Tarska i Kasztelania Kielecka.

Oni uważali, że istniała taka instytucja Kasztelania Tarska i że to był właśnie okręg grodowy z siedzibą w Tarczku.

Odpowiemy sobie na pytanie, czy generalnie Kasztelania Tarska w ogóle istniała, ale zacznijmy może od samej tej jednostki, jaką była Kasztelania.

I kiedy mówimy właśnie Kasztelania, to musimy mieć świadomość, że wcześniej, wszystko na to wskazuje, istniały takie okręgi grodowe, używa się takiego sformułowania, ale jeszcze wcześniej istniały Opola, czyli w tym okresie przedpaństwowym na terytorium naszego kraju, plemiona różnego rodzaju miały takie centralne swoje ośrodki, które nazywamy Opolami.

Ponieważ Kasztelania opierała się na kasztelu, a więc na zamku, na grodzie albo dworze obronnym.

Dlatego też, gdy mówimy na przykład o naszym regionie, no to oczywiście była kasztelania sandomierska.

Kasztelania, która była zaliczana do 31 kasztelanii.

Tych było 49, więc kiedy mówimy, że 7 było w naszym regionie, w województwie sandomierskim, no to rzeczywiście to było niezwykle istotne móc powiedzieć, że taka kasztelania znajdowała się w danej miejscowości.

że istniała Kasztelania.

I tutaj nasuwa nam się jeden z problemów, można powiedzieć taki podstawowy, bo Tarczek oczywiście doskonale znamy, skoro Kasztelania Tarska, no to z tą miejscowością oczywiście jest związana.

No i właśnie, to pytanie, które się nasuwa, już troszkę o tym wspomniałeś, czy w ogóle jednak istniała Kasztelania Tarska wbrew temu, co mówią, czy co piszą niektórzy badacze?

I wydaje się tak, że chyba najbezpieczniej, nie dlatego, żeby jakieś kunktatorskie stanowisko zajmować i bać się udzielić odpowiedzi, ale chyba najbezpieczniej jest mówić o tym domniemana Kasztelania Tarska.

Jak była kasztelania kielecka, no to gdzie był gród?

Domniemanego, podobnie jak sama Kasztelania Tarska, ponieważ niektórzy badacze uważają, że nie było tutaj żadnego

To są więc bardzo ważne miejscowości, ponieważ one właśnie wskazują na ten starodawny rodowód i na to, że być może właśnie rzeczywiście ta kasztelania tarska istniała, ale tak jak wspominaliśmy, to jest ten problem dotyczący tego, czy ona rzeczywiście była, czy też ta własność biskupia i ta kasztelania już innego rodzaju, czy ona jednak nam się nie miesza z tym wszystkim, o czym mówimy.

No i żeby właśnie znaleźć takie argumenty dotyczące tego, że mogła być ta kasztelania, w tych kategoriach właśnie średniego szczebla administracji w państwie sięgnięto również po toponomastykę, ponieważ wskazano na funkcjonowanie kilku miejscowości, w przypadku których już ściśle mówimy tylko i wyłącznie o tym, że one wiązały się z osobą księcia władcy.

Dlatego też nazewnictwo jednak wskazuje nam, że no nawet jeśli grodu nie możemy odnaleźć, no to są inne argumenty, które świadczą o tym, że rzeczywiście ta Kasztelania Tarska, tak w ścisłym tego słowa znaczeniu, czyli tym państwowym, jako ten średni szczebel administracji państwowej, że ona naprawdę funkcjonowała i istniała.

I to jest pośredni dowód, kolejny pośredni dowód na to, że Kasztelania Tarska istniała i funkcjonowała.

Z tym, że właśnie z tą administracyjną Kasztelanią Tarską mamy pewne problemy i wątpliwości, ale wątpliwości już nie ma w innym przypadku, że istniała tutaj Kasztelania Tarska, ale biskupia.

I tak się ją właśnie w historiografii nazywa, ten rodzaj właśnie kasztelanii, o których już nie ma wątpliwości, że istniały w naszym konkretnym przypadku, czyli w przypadku tarczka, więc biskupia kasztelania majątkowa.

W dodatku jeszcze musimy pamiętać o tym, że na przykład biskupi włocławscy też posiadali taką wolbromską kasztelanię majątkową, a na Śląsku też znajdowała się taka kasztelania otmuchowska, więc nie było to rzeczywiście czymś dziwnym.

I teraz nie ulega wątpliwości, że właśnie nasza kasztelania była taką właśnie majątkową kasztelanią biskupią, ale jeden z problemów, jak wiele

Jeden z problemów dotyczy tego, w jakich okolicznościach w takim razie biskupi stali się właścicielami tego organizmu, który, jak wielu uważa, funkcjonował wcześniej jako Kasztelania Tarska.

Może i w tym czasie Kasztelania Tarska przeszła w ręce biskupów, ponieważ, a może i wcześniej, bo to jest w ogóle geneza też Tarczka.

Oznacza to, że już ta Kasztelania, majątkowa biskupia, funkcjonowała doskonale, skoro tu był desygnowany człowiek do zarządzania tymi dobrami.

I po raz pierwszy wtedy użyto tych sformułowań Kasztelania Kielecka, Kasztelania Tarska.

Tyle mówiliśmy o różnych kasztelaniach i wymienialiśmy całą plejadę kasztelanów.