Mentionsy

Cezary Jastrzębski z Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach i Robert Szumielewicz.

To już dwa skomplikowane problemy, bo i położenie interesujące i nazwa też, ale gdy o nazwie mówimy, to niedawno wspominaliśmy o takiej miejscowości, która się nazywa Chwali Bogowice, jest całkiem po drugiej stronie regionu świętokrzyskiego i tam mówiliśmy o tym, że ona się pierwotnie nazywała Fali Bogowice.

I mamy do czynienia więc z podobną sytuacją, ponieważ jest taka, językoznawcy nazywają to cechą dialektyczną, jest taka cecha małopolsko-mazowiecka, która polega na tym, że

To CH, to CH przekształcało się w F, czyli gdy my mówiliśmy o miejscowości Fali Bogowice, to wspominaliśmy o tym, że one były wcześniej Fali Bogowicami, czyli że takie procesy miały miejsce, to F w H, H w F i do końca nie wiadomo.

Oczywiście cechą było to przechodzenie H w F.

Jeden to ten właśnie związany z przechodzeniem H w F, czyli niewykluczone, że w źródłach historycznych wzmianka pisana o naszej osadzie pochodzi z XIV wieku.

Ale niewykluczone, że gdybyśmy mieli wcześniejsze wzmianki, to być może okazywałoby się, że to była inna nazwa związana z tym CH, czyli generalnie powiedzmy tak, że jest to nazwa patronimiczna, czyli że tak nazywano mieszkańców tej osady, poddanych albo krewnych założyciela.

I nazwa osobowa to wcześniejszy Chwalisław, tak jak tam chwali Bóg.

A tymczasem pod wpływem tych zmian językowych pojawiła się nazwa Falisław i były Falisławice.

I rzeczywiście w takich wzmiankach aż do XVII wieku nieustannie występują nie fanisławice, tak jak teraz je nazywamy, tylko falisławice.

I to jest druga cecha językowa związana z tym, że gwarowo istniało takie podobieństwo między tym określeniem pan, które spowodowało, że falisławice zmieniły się w fanisławice.

Zresztą jest tutaj takie opuszczone gospodarstwo i taka jest urokliwa jeszcze, no już powoli pewnie ona będzie odchodziła w niepamięć, taka kapliczka słupowa.

Często w tej okolicy regionu świętokrzyskiego mieszkańcy przed swoimi domami, na terenie swoich ogródków czy przy swoich ogrodzeniach stawiają właśnie takie słupy.

Na których znajdują się niewielkie kapliczki w środku postać jakiegoś świętego.

Od lewej strony on sobie płynie i kiedyś, jak widać na dawnych mapach,

Natomiast na dawnych mapach, no 200 lat temu, widać wyraźnie duży krzyż religijny stojący właśnie w pobliżu tego rozejścia się głównych dróg.

I na końcu właśnie nad Czarnym Laskiem, czyli nad tą strugą, w miejscu, gdzie za chwilkę jest właśnie to hucisko, też była jakaś figura religijna.

Tam w tej chwili nie ma żadnego śladu po tego typu obiektach, ale na dawnych mapach widzimy, że one jednak wyznaczały takie granice miejscowości.

No i oczywiście to hucisko wiąże się z eksploatacją rud żelaza, ponieważ w tej najbliższej okolicy, jak świadczy choćby nazwa Ruda Zajączkowska, a jak świadczy nazwa Rudniki,

I to określenie hucisko rzecz jasna wiąże się więc właśnie z eksploatacją takich rud darniowych, ponieważ miejscowość jest tak położona, że Dolina Wiernej Rzeki

Jeszcze o tym położeniu dwa zdania powiemy za chwilkę.

Tym się właśnie bardzo mocno charakteryzowała przez całe stulecia, że te rudy darniowe, limonitowe, te słabej jakości, ale nadające się oczywiście do produkcji, one tutaj występowały, można je było eksploatować i wiele miejscowości w okolicy

Ponieważ po uwłaszczeniu chłopów w Królestwie Polskim, czyli po roku 1864, w przypadkach niektórych, gdy uznano, że chłopi nie byliby się w stanie utrzymać z nadanej ziemi, dawano te dodatki, właśnie dawano takie przymiarki,

Wiąże się więc znowu z tymi okolicznościami, o których często wspominamy, o tych stosunkach społeczno-gospodarczych.

Ale jeszcze, właśnie gdy mówimy o mapach, o kartografii, to jest zawsze ciekawy też taki wątek źródłoznawczy, to na mapie, o której czasami też wspominamy, tej austriackiej z początku XIX wieku, pułkownika Antona Mayera von Händelsfelda, widać...