Mentionsy

Można powiedzieć, że prawie na rubieże administracyjne województwa świętokrzyskiego, mianowicie do gminy Opatowiec, a konkretnie do miejscowości Chwalibogowice.

Chwalibogowice w gminie Opatowiec.

A jednocześnie z drugiej strony językoznawcy uważają, że w to F przekształciło się pierwotne CH, czyli że jednak najpierw były Chwalibogowice, później Falibogowice i ponownie Chwalibogowice.

Chwalibogowice w gminie Opatowiec

Więc istotna nazwa, która w dodatku jeszcze łączy się z takim bardzo ważnym dziejowym okresem, kiedy to w okolicy Opatowca i między innymi na terenie Chwalibogowic i pobliskiego Kraśniowa działał pierwszy polski święty, czyli Andrzej Świerat, zwany Żurawkiem.

Tym bardziej jest to skomplikowane, że właściwie tutaj już nawet mieszkańcy nie do końca wiedzą, gdzie są Chwalibogowice, a gdzie jest Kraśniów, ponieważ pierwotnie wioska Chwalibogowice, ona inaczej była położona i nawet niektóre jej fragmenty, które dzisiaj należą do Opatowca, to kiedyś była wioska, teraz to jest Opatowiec, czyli już mamy skomplikowane kwestie,

A kolonie Kraśniów, która jest nieco bardziej oddalona od Kraśniowa, a leży bliżej Chwalibogowic, kiedyś zaliczano do Chwalibogowic, a teraz mamy rodzaj takiej przerwy w ciągłości wioski.

W całej powierzchni wioski Chwalibogowice, bo raptem wchodzi właśnie ta kolonia Kraśniów należąca do Kraśniowa.

I mimo, że właśnie jest przy drodze, przy Chwalibogowicach, to nie możemy teraz się do tego tak do końca odnieść i o wszystkim mówić w przypadku Chwalibogowic.

Dzisiaj formalnie na terenie Opatowca się znajduje, bo to są granice Opatowca, ale to były wtedy Chwalibogowice.

Więc jak mamy kłopoty w przypadku Żurawka, czy on był w Kraśniowie, czy w Chwalibogowicach, czy w Opatowcu.

No to w przypadku tego cmentarza, jednego i drugiego, jednak musimy go odnieść do Chwalibogowic, mimo że formalnie dzisiaj jest na terenie Opatowca.

I w przypadku Chwalibogowic mamy tutaj niezwykle interesujące odkrycia, które już w XIX wieku zwróciły uwagę na samą miejscowość, a działał tutaj wtedy Erasm Majewski, o którym kilka razy już wspominaliśmy.

Natomiast jeśli chodzi o Chwalibogowice, to w jednej ze swoich publikacji Erasmajewski tak pisał.

Ze stacji pod Chwalibogowicami na rozległych piaszczystych wzgórzach nadwiślańskich

W pobliżu wsi Chwalibogowice w powiecie pińczowskim w roku 1894 odkryłem ślady pobytu ludności neolitycznej.

I to był taki rzeczywiście węzłowy moment, ponieważ w licznych opracowaniach, bo po Raźmie Majewskim w Chwalibogowicach pracował m.in.

Więc tych publikacji na temat Chwalibogowic w kontekście właśnie tych pradziejowych odkryć mamy dość dużo i zwracano uwagę na to, że na tych wydmach odnalezione artefakty archeologiczne sugerowały od razu, że są właśnie przez ten kształt swój, przez wykonanie starsze niż neolit.

Używano takiego określenia przemysł chwalibogowicki, ponieważ zwracano uwagę właśnie na ten kształt narzędzi i określano to jako ostrze trzoneczkowate.

I dlatego wyodrębniono to, właśnie Leopold Kozłowski na to zwracał uwagę, że można mówić o przemyśle chwalibogowickim, ponieważ wyraźnie różni się od tego, co znajdowano na innych stanowiskach.

Chwalibogowice w gminie Opatowiec.

I z punktu widzenia właśnie AZP to widzę, że troszeczkę jest taka biała plama w Chwalibogowicach.

W okolicy takich miejsc wskazano dość dużo, natomiast same Chwalibogowice, być może właśnie że wyeksplorowane kiedyś, dzisiaj na powierzchni takich znalezisk nie mają, ale to nie oznacza,

Teraz przejdźmy do początków tych pisanych o Chwalibogowicach, no bo tutaj mamy pewien problem.

Pojawia się w wielu informatorach, w wielu publikacjach data rok 1400 jako pierwsza wzmianka o Chwalibogowicach, tymczasem raczej to nie jest ta data.

Trudno to gdzieś potwierdzić i trudno znaleźć namacalny dowód na to, że rzeczywiście w tym 1400 roku wymieniono Chwalibogowice, bo najczęściej jednak, i to jest już do znalezienia, to jest rok 1418, czyli ten

Mikołaj Żelazny ze Skotni, który jest wymieniany jako właściciel Chwalibogowic, jednak w różnych materiałach powinien nam się pojawić, choćby na przykład jako nazwa.

Nie ulega wątpliwości, że 1418 już są chwalibogowice wymienione, ale pod tym określeniem fali, czyli nie ch tylko f, a więc już po tym przekształceniu.

A później znowu oczywiście już się pojawiają jako chwalibogowice.

Chwalibogowice w gminie

I przez większą część dziejów Chwalibogowice były właśnie taką królewszczyzną.

Chwalibogowice w gminie Opatowiec.

Czyli teraz zatrzymajmy się na chwilę przy tych pierwszych danych pisanych o Chwalibogowicach, czyli przy roku 1418, o którym już wspominaliśmy.

I dokładnie znamy na podstawie XIX-wiecznego źródła, które wydrukowało ten dokument, że w Korczynie 1 marca 1418 roku król, czyli Władysław Jagiełło wydał dokument, w którym wspomina się o naszych Chwalibogowicach, ale jako Chwalibogowice tak były zapisane.

Tegoż pana biskupa leżących, czyli chodzi o nasze Chwalibogowice i sąsiednią wioskę Ksany.

Chwalibogowice w gminie Opatowiec.

To widzimy wyraźnie, iż nawet jeśli już tego stawu nie było, a w źródłach my odniesiemy się jeszcze do tego, że był nie tylko jeden, ale nawet trzy stawy w pewnym momencie w Chwalibogowicach były wymieniane, to jednak w źródłach kartograficznych widać, na przykład na mapie Meyera von Händelsfelda, czyli z początku XIX wieku, że jeszcze pozostałości tego stawu na granicy Chwalibogowic a Ksan się znajdują.

Taka o tyle interesująca informacja, że no kilkaset lat ten staw w tej przestrzeni krajobrazowej, w tej okolicy Chwalibogowic istniał i rzeczywiście był ważnym elementem oczywiście gospodarowania, no a później został już spustoszony, opuszczony i zmieniony na pastwisko, tak jak to zapisano w jednym z XVIII-wiecznych źródeł.

Robercie, ty sam wspominasz o tym, że jeździłeś na ryby, czyli Chwalibogowice to było miejsce, gdzie rzeczywiście wędkarzy nie brakuje, no i tam jakieś sztuki, rozumiem, były dobre, które połów kończyły, ale z kolei są takie informacje, które dotyczą...

Jak się popatrzy na stare mapy, to widać wyraźnie, że przy Chwalibogowicach jest rodzaj takiej wielkiej łachy, takiej wyspy wiślanej i ona być może była kiedyś jakimś starorzeczem i w tym starorzeczu może istniał właśnie taki wiślany staw, z którego korzystano, więc zapewne dla ryb to jest chyba jakiś dobry teren takie starorzecza.

I w tym kontekście wiadomo, że nie sięgniemy po Jana Długosza, który wprawdzie wspomina o Chwalibogowicach.

To jest zapis taki dziwny jeszcze bardziej, ponieważ zapisał Długosz tak CH, a później F, czyli do końca wybierzcie sobie sami, czy ma być H czy F, bo zapisał H Chwalibogowice, ale tylko w kontekście wiosek należących do parafii w Opatowcu.

A zapisywano, ponieważ wtedy Chwalibogowice należały do starostwa nowomiejskiego, czyli do nowego miasta Korczyna, zwanego też czasami starostwem korczyńskim z tego powodu.

Później Chwalibogowice należały do starostwa wiślickiego, więc szukać trzeba informacji w różnych miejscach.

Nie możemy się tak nastawiać, że tylko w jednych źródłach znajdziemy o Chwalibogowicach wiadomości.

Staw w wiosce Chwalibogowice, pisane przez F oczywiście wtedy, na strumieniu.

I jest taki rejestr z 1579 roku, kiedy to w parafii Opatowiec wymieniono Chwalibogowice, ale razem z wioską Kraśniów.

Natomiast jeśli chodzi o sytuację Chwalibogowic, no to napisano, że to jest własność królewska, że jest tutaj jedenastu kmieci, a więc już dwóch przybyło w ciągu dwudziestu kilku lat w stosunku do tej ilustracji wcześniejszej, o której mówiliśmy.

Śledząc dalej losy Chwalibogowic, co w tej miejscowości się znajdowało, kto ją zamieszkiwał, opieraliśmy się na lustracji z XVI wieku, na rejestrze poborowym, no ale mamy też kolejne lata, wiek XVIII i tu następna lustracja królewska.

I odnotowano wówczas, że w parafii Opatowiec w Chwalibogowicach właścicielem jest lubomirski książę marszałek.

Chwalibogowice

Następnie była księżna Izabela z Czartoryskich Lubomirska, która w dożywocie miała nasze Chwalibogowice, a jeszcze możemy tak powiedzieć, że to był rodzaj poddzierżawcy, ponieważ Ciepielowski został odnotowany w tym czasie, gdy Izabela z Czartoryskich Lubomirskich dysponowała tą królewszyzną.

Wieś Chwalibogowice bez folwarku do winiar należąca, czyli bez folwarku, a ten folwark był oczywiście w winiarach.

Możemy za to powiedzieć, że jeśli na przykład w XIX wieku liczba mieszkańców Chwalibogowic wynosiła ponad 230 osób, to w tej chwili jest o połowę mniejsza.

Stara wieś jest usytuowana w poprzek tej ważnej drogi, która przebiega przez Chwalibogowice, bo to jest droga krajowa nr 79, czyli ta, która ma 450 km długości, biegnie z Warszawy do Bytomia

I prowadzi wzdłuż Wisły, a więc przez te różne miejscowości w naszym regionie przebiega i między innymi Chwalibogowice przecina, ale stara wieś właśnie w poprzek jest ustawiona, czyli kiedyś był inny układ komunikacyjny, chociaż na mapach XIX-wiecznych też widać już tę drogę, no bo już ją wytyczano, jaką ważną, a inne przysiłki doszły do miejscowości i dzisiaj same Chwalibogowice składają się z kilku różnych przysiłków.

Chwalibogowice w gminie Opatowiec.

Chwalibogowice w gminie Opatowiec.

18 wieku w Chwalibogowicach, ale też mamy zagadki różnego rodzaju i takie, które troszeczkę są bliższe naszym czasom, a to dotyczy tego cmentarza jednego i drugiego, o którym już napomknęliśmy.

Między innymi babcia w Chwalibogowicach mieszkała i opowiadała rodzina o różnych sprawach, które tych cmentarzy dotyczą.

Chwalibogowice w gminie

Mieszkańcy poszukiwali i są takie opowieści, że być może jeden z takich mieszkańców, który był w Ameryce, później tutaj wrócił, że może trafił na ten skarb, a może on nadal gdzieś tam spoczywa i w Chwalibogowicach różnych skarbów, poczynając od archeologii, od bardzo charakterystycznych wytworów krzemiennych.

Zapraszamy zatem do Chwalibogowic.