Mentionsy
Beszyce w gminie Koprzywnica
Początki miejscowości sięgają XII wieku. Jej historia jest ściśle związana z klasztorem cystersów w Koprzywnicy. Po kasacie klasztoru w 1819 roku przeszła na własność rządową. Do Beszyc zapraszają Cezary jastrzebski i Robert Szumielewicz.
Rozdziały (5)
Podróżnicy opisują skomplikowane zmiany nazewnictwa Beszyce, od XII wieku do 2017 roku, w tym znaczenie masywnych części: dolnych i górnych, oraz wójtostwa.
Opis gospodarki klasztoru cysterskiego w Beszyce, w tym zakupy młynów i znaczenie lasów dla klasztoru.
Analiza fundacji Beszyce przez Mikołaja Bogorię, a także sytuacja własności w XIV wieku i paradoks przejmowania dóbr Bogoriów przez klasztor.
Analizowane są dokumenty XIII i XIV wieku, które potwierdzają prawa i immunitety Beszyc dla klasztoru cysterskiego, a także spory właściciela wioski.
Opisane są spory związani z Beszyc w XV i XVI wieku, w tym spory sądowe i darowizny, a także dokumenty dotyczące przejmowania wioski przez klasztor.
Szukaj w treści odcinka
Dziś wybierzemy się do gminy Koprzywnica i do miejscowości Beszyce o bardzo bogatej i daleko sięgającej historii.
Ale zanim do tej historii przejdziemy, to myślę, że zaczniemy od nazwy, bo tych Beszyc to trochę było.
Czyli, żeby to jakoś uporządkować, musimy mieć świadomość, że Beszyce nie były jedne, tylko już w dokumentach średniowiecznych występuje taka wzmianka Beszyce obie.
No i to obie to prawdopodobnie były Beszyce małe i Beszyce duże oczywiście, jak sama nazwa wskazuje, kiedy takie rozróżnienie robimy, ale z czasem też pojawiło się inne rozróżnienie, takie topograficzne.
Małe, duże też można by powiedzieć, że topograficzne, ale bardziej uwzględniano położenie poszczególnych części beszyc i w związku z tym te beszyce małe były nazywane beszycami dolnymi, ponieważ znajdowały się w dolnej części terenu, w pobliżu rzeki Koprzywianki, a beszyce duże były nazywane górnymi, ponieważ znajdowały się niżej niż te dolne.
Więc na dobrą sprawę można by powiedzieć tak, że nie tylko Beszyce, nie tylko Beszyce małe, duże, nie tylko dolne, górne, ale i trzyczęściowe Beszyce, no bo to wójtostwo rzeczywiście odgrywało dużą rolę i no jeszcze w latach międzywojennych wydzielano je.
A więc kiedy podawano różne informacje na temat Beszyc, to wtedy wspominano, że na przykład znajduje się tutaj tylko jedno zabudowanie.
I to było o tyle dziwne, że w takich dokumentach dotyczących 1929 roku, kiedy to jeszcze były wydzielone Beszyce Dolne i Beszyce Górne, pisano o tym, że Folwark miał jeden dom mieszkalny i 34 mieszkańców.
Dlatego też zwróćmy na to uwagę, jakie skomplikowane rzeczywiście są dzieje tej naszej miejscowości, jeśli mówimy o tych formach nazewnictwa, a obecnie od 2017 roku wszystko to postanowiono połączyć i są tylko Beszyce.
Dlatego to małe jest niezwykle istotne i dlatego też, kiedy dzisiaj mamy tylko Beszyce, no to już tego rozróżnienia być może, jeśli nie zagłębimy się w dzieje, nie będziemy w żaden sposób odczuwać, nie będziemy mieć nawet świadomości,
Ponieważ w naszym kraju nie ma innych Beszyc, są tylko jedyne Beszyce, te właśnie nasze.
Albo też krewnymi tego bęsza i w związku z tym miejsce jeszcze nie nazywano tej miejscowości, tylko ludzi nazywano Beszycy albo Beszyce, a więc ci, którzy byli tymi krewnymi albo poddanymi.
A potem oczywiście nazwa już osady przylgnęła, ale te końcówki właśnie, jak w przypadku naszych Beszyc, one świadczą o tym,
To jest bardzo, bardzo stara miejscowość, natomiast w źródłach często tak pokrętnie zapisywana, bo najstarsze informacje dotyczą tego zapisu takiego, jak my dzisiaj to wypowiadamy, czyli Beszyce, ale potem pojawiały się różne warianty, na przykład Bansych, Bansych przez ch, na przykład Bansicz, również tak, albo Banschicz,
Więc rzeczywiście bardzo, bardzo dużo było tych wariantów i można by powiedzieć, no ale skąd my w takim razie wiemy, że chodzi o nasze Beszyce?
Ano stąd, że właśnie ta Koprzywnica, klasztor cysterski odgrywał najważniejszą rolę i kiedy jest mowa o dobrach na przykład klasztoru i kiedy są nawet przekręcone niektóre nazwy, to wiadomo, że chodzi o nasze Beszyce.
Gdy jesteśmy w Beszycach, należy zwrócić uwagę rzeczywiście na te odległe dzieje powstania miejscowości, czyli XII wiek, no i ta bezpośrednia więź z pobliskim klasztorem cystersów w Koprzywnicy.
Więc dopiero wtedy, kiedy zaczęto się intensywnie zajmować gospodarką miejscowości, które wchodziły w skład dóbr klasztornych, wtedy okazało się i również zdaje się, że to tak wygląda w przypadku naszych Beszyc,
Ale na przykładzie naszych Beszyc moglibyśmy rzeczywiście potwierdzić taką trochę już zmienianą tezę, historycy co do tego są zgodni, że jednak cystersi niekoniecznie tak intensywnie zajmowali się wprowadzaniem nowinek.
Sytuacja się zmieniła na przykład w XIV wieku i nasze Beszyce też są tego przykładem, ponieważ już klasztory były bardzo okrzepnięte, już były ekonomicznie bardzo silne i na dobrą sprawę nie potrzebowały pomocy kogokolwiek.
Więc to jest jeden ten problem i na przykład w przypadku naszych Beszyc widać to wyraźnie, że w XIV wieku były zakupywane młyny.
Beszyce leżą nad rzeką Koprzywianką, nad tą samą, która przepływa przez Koprzywnicę.
I w pewnym momencie pięć młynów powstało, w tym oczywiście również w Beszycach, ale
I oczywiście musimy też pamiętać, że Beszyce położone na zachód od klasztoru, one miały też pewną specyficzną przewagę w stosunku do innych miejscowości.
Ponieważ do dzisiaj, zresztą to ja widzę, dwa czy trzy lata temu obserwowałem na przykład na Facebooku, jak ludzie się chwalili, ile to prawdziwków znaleźli w lasach w pobliżu Beszyc.
Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Ostatnie odcinki
-
Balice w gminie Gnojno
09.08.2026 10:10
-
Święty Krzyż - ślady gotyku cz. 2
02.08.2026 10:10
-
Święty Krzyż - ślady gotyku cz. 1
26.07.2026 10:15
-
Umianowice w gminie Kije
19.07.2026 10:10
-
Ostojów w gminie Suchedniów
12.07.2026 10:10
-
Strzelce w gminie Oleśnica
05.07.2026 10:10
-
Zięblice w gminie Kazimierza Wielka
28.06.2026 10:10
-
Grabków w gminie Pawłów
21.06.2026 10:15
-
Winiary w gminie Pińczów
15.06.2026 12:58
-
Chodków Stary w gminie Łoniów
07.06.2026 17:32