Mentionsy

Mamy Józefa Piłsudskiego, człowieka, który nie był z wykształcenia historykiem, ale niemniej jednak miał ogromną wiedzę historyczną i wyobraźnię historyczną i odwoływał się często do przeszłości.

Piłsudski, który nawet przez hagiografów jest uważany za jednego z najwybitniejszych historyków powstania styczniowego, na przykład, bo napisał książkę,

Ta wiedza jego, to jest jednak okres późniejszy, mówimy tutaj o wydarzeniach z początku wieku i wtedy Piłsudski jeszcze tego typu lektur nie odbywał.

Wojskowe Piłsudski uważany za jednego z najwybitniejszych polskich wodzów, na pewno w XX wieku, w początkach swojej kariery był powszechnie pogardzany jako cywil, który udaje wojskowego.

No i bądźmy szczerzy panowie, Piłsudski nigdy nie skończył żadnej szkoły oficerskiej.

Jak patrzymy na PPS, będziemy o tym jeszcze mówili, mówiąc o 905 roku, to oczywiście ten ruch, którego Piłsudski był nieformalnym liderem, no bo socjaliści budowali swoje struktury, swój program na absolutnym demokratyzmie.

Z tym, że jednym się udawało dłużej jak Piłsudskiemu, inni szli na Syberię po kilku czy kilkunastu miesiącach.

Piłsudski był zawodowym rewolucjonistą.

To staranne wykształcenie, o którym pan mówi, to jest wykształcenie zdobyte w spokojnych latach galicyjskich, kiedy Piłsudski właśnie w wyniku rozczarowania, o którym będziemy jeszcze mówili, jakie przynosi, wielkiego rozczarowania, jakie przynoszą te wydarzenia 904-907,

bo miał z tym Piłsudskiego określone nadzieje i cała partia PPS miała nadzieję i okazało się, że nadszedł ten moment próby i rzeczywistość nie była taka, jak te nadzieje, przynajmniej dla tej grupy skupionego wokół Piłsudskiego.

Piłsudski porzucił tą działalną, przeniósł się za kordon do Galicji, także ze względów bezpieczeństwa, bo aresztowanie groziło mu wyrokiem śmierci.

Piłsudski w latach, o których mówimy, według naszych współczesnych kategorii był terrorystą.

W związku z czym, a wiadomo, jaka jest kara za terroryzm, zwłaszcza jak terrorysta ma krew na rękach, a Piłsudski oczywiście miał tej krwi rosyjskich dygnitarzy, tych ciemiężców polskich na rękach.

To było to wielkie rozczarowanie Piłsudski i jego otoczenie było przekonane, że to uniesienie nastrojów społecznych, ten wybuch rewolucji w Imperium Rosyjskim przerodzi się w narodowe powstanie.

Mamy narodową demokrację, z którą Piłsudski przegrywa.

To było to największe rozczarowanie socjalistów, także Piłsudskiego.

Piłsudski to był wstrzemięźliwy dosyć i takiej pewności jak socjaliści nie miał.

Socjaliści byli przekonani w 1918 roku, że to Piłsudski dał im władzę na kilka tygodni.

Pan profesor pokazuje, że wnioski z lekcji 1905 roku, jedna odnoga to są wnioski endeckie, gdzie Dmowski stwierdza, że trzeba jednak kolaborować z Rosją, współpracować z Rosją w jakimś wymiarze, to już przed chwilą powiedzieliśmy, a z drugiej strony są wnioski Piłsudskiego, który stwierdza, że...

No nieprzypadkowo, panie profesorze, zwracam się do profesora Leszczyńskiego, jak przyjechał Piłsudski.

To było, że jak Piłsudski przyjechał z Magdeburga, jak zobaczył ten pasztet w postaci rządu Leszczyńskiego, to powiedział do Rydza.

Wam pułkowniku, co było despektem, bo rząd Daszyńskiego mianował Edwarda Rydza-Śmigłego generałem, a Piłsudski, jak widać w tej nominacji, powiedział Wam pułkowniku, to kurysztać prowadzać, a nie politykę robić, no bo Rydz został ministrem wojny w rządzie Daszyńskiego.

Piłsudski uważał to za posunięcie zbyt radykalne.

Więc Piłsudski już wiedział po 1905 roku, że jeśli chce walczyć, jeśli chce odbudować państwo, a koniunktura międzynarodowa w 1918 roku była właśnie diametralnie inna niż podczas tej generalnej próby w 1905 roku.

Na czym polegał dystans i niechęć Piłsudskiego do rewolucji rosyjskiej?

Piłsudski uważał, nie, Rosja to jest śmiertelny wróg Polski, niezależnie jak ona będzie, biała, różowa, zielona, czerwona, zawsze imperializm rosyjski zasię tą nową ideologię i ją przemieli, zgodnie ze swoimi wyobrażeniami.

jak ono rzutowało na rok 18, jak ono było wykorzystywane i widzę tą naukę, widzę we wszystkich miejscach, widzę u Piłsudskiego, który uważał, owszem, można się próbować wesprzeć nastrojem rewolucyjnym, można się oprzeć o socjalistów, ale przez rękawiczkę trzeba brać, żeby nie przegrać i proszę zwrócić uwagę.

Wspierał Piłsudski socjalistyczny rząd.

Gdyby Piłsudski wezwał na początku stycznia do Szyńskiego i powiedział, panie premierze, no to był ostatni ich bruder, znaczy ostatni, jestem biografem Piłsudskiego, więc też dosyć precyzyjnie potrafię powiedzieć, z kim Piłsudski wypił ostatniego brudzia.

I co by Piłsudski zrobił?

A tak, to wezwał kapitana, zresztą jak Piłsudski rozmawiał z Moraczewskim, to zawsze jak był premierem, to mówił do niego, panie kapitanie, żeby nie zapomniał, żeby nie zapomniał, kto nim dowodzi.